Historia Kanady jako państwa rozpoczęła się w 1867, kiedy nastąpiło zjednoczenie brytyjskich kolonii leżących na północ od Rzeki Świętego Wawrzyńca, Wielkich Jezior oraz dalej na zachód od równoleżnika 49°N.
Sądzi się, że ludzie na stałe zaczęli się osiedlać na terytorium dzisiejszej Kanady około 12 tysięcy lat temu.
Od XVI wieku wybrzeża Kanady penetrowali francuscy żeglarze, od początku XVII wieku trwała francuska kolonizacja kraju (Nowa Francja). W 1608 założono Quebec. W XVIII wieku Francuzi byli stopniowo wypierani przez Brytyjczyków. W 1763 na mocy pokoju paryskiego Wielka Brytania przejęła Nową Francję, rozpoczynając brytyjską kolonizację kraju. W 1867 nastąpiło zjednoczenie brytyjskich posiadłości i powstanie Kanady jako państwa federalnego o statusie dominium. W I wojnie światowej stała po stronie aliantów. W 1931 Kanada uzyskała niepodległość i została suwerennym członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. W II wojnie światowej stała po stronie aliantów. W 1945 została członkiem ONZ, a w 1949 NATO.
Historia Kanady indiańskiej Pierwsi ludzie przeszli z Azji do Ameryki Północnej około 25-30 tysięcy lat temu. Przesuwali się wzdłuż wschodniej linii brzegowej w tempie 70-80 kilometrów na pokolenie i najpierw zasiedlili Amerykę Południową i Środkową, by około 12 tysięcy lat temu rozpocząć migrację zwrotną w kierunku dzisiejszej Kanady. Były co najmniej dwie wielkie fale migracji z Azji do Ameryki: w pierwszej przybyli przodkowie Indian, w drugiej – około 12 tysięcy lat temu – przodkowie Inuitów. Zwolennicy podziału języków indiańskich na grupy amerind, na-dene i eskimo-aleucką mówią o co najmniej trzech głównych falach migracji.
W okresie od 8000 do 6000 p.n.e. rozwijała się kultura Plano people. Około 3000 p.n.e. kultury pierwotnych mieszkańców Ameryki Północnej zaczęły się różnicować; na zachodnich równinach rozwinęła się kultury skupiona wokół polowań na bizony, z kolei na zachodnim wybrzeżu – półosiadła kultura, żywiąca się głównie łososiami. Około 1000 p.n.e. nastąpił rozwój ceramiki wokół Wielkich Jezior.
W okresie od 500 p.n.e. do 500 n.e. południowa Kanada znalazła się w strefie kultury, koncentrującej się w dolinie rzeki Ohio, a charakteryzującej się budową kopców
thumb|left|Pozostałości po kulturze Thule niedaleko Cambridge Bay Na obszarze tundry arktycznej około 500 p.n.e. pojawiła się kultura Dorset, która później rozprzestrzeniła się na terenie między Alaską a Grenlandią. Około 600 na Nowej Fundlandii zastąpiła ją kultura Beothuk. Na pozostałym obszarze kulturę Dorset zastąpiła około 1150 protoinuicka kultura Thule.
Terytorium zamieszkane przez pierwotnych mieszkańców Kanady dzieli się na pięć stref: arktyczną, subarktyczną, Równiny, Prerie i Puszcze Wschodu. Z kolei samych mieszkańców żyjących w XV wieku dzieli się na sześć grup.
thumb|Indianie Odżibwej w tańcu śnieżnych butów, rycina z 1835 Pierwszą stanowiły zamieszkujące teren dzisiejszej Kanady Atlantyckiej plemiona algonkińskie. Największym z nich na tym terenie byli Mikmakowie. Zajmowali się polowaniem i rybołówstwem, mieszkali w wigwamach, korzystali z canoe. Panowało wśród nich niewolnictwo.
Drugą grupę tworzyły takie plemiona jak Innuici (mieszkający na terenie północnego Quebecu i południowego Labradoru), Odżibwejowie (mieszkający nad północnym brzegiem Jeziora Huron i Jeziora Górnego) czy Kri (mieszkający na zachód od Jeziora Winnipeg).
thumb|left|Taniec Słońca Trzecią stanowili mieszkańcy Wielkich Równin. Na terenach dzisiejszej Alberty i Saskatchewan dominowały algonkińskie Czarne Stopy, które dzieliły się na trzy plemiona: Czarne Stopy, Plegan i Blood. Czarne Stopy polowały na bizony, a do ich obrzędów religijnych należały łaźnia i Taniec Słońca.
Czwarta grupa mieszkała w południowym Ontario i nad brzegami Rzeki Świętego Wawrzyńca. Stanowiły ją irokeskie plemiona Irokezów znad Rzeki Świętego Wawrzyńca, Huroni, Petun i Neutralni. W irokeskich społeczeństwach panował matriarchat. Uprawiali kukurydzę, dynię, fasolę i tytoń. Charakterystycznym świętem dla Huronów był Festiwal Zmarłych, z kolei wśród Neutralnych panował przesąd, że należało zabić każde napotkane zwierzę. Irokeskie plemiona Mohawk, Oneida, Onondoga, Cayuga i Seneka – za sprawą Deganawidy i Hiawathy – zawiązały Ligę Pięciu Narodów.
thumb|upright|Totem plemienia Haida w Thunderbird Park Piątą grupą byli mieszkańcy wybrzeży Pacyfiku, żyjący na terenie dzisiejszej Kolumbii Brytyjskiej – plemiona Tsimshian, Kwakwala, Indianie Salisz z Wybrzeża, Haida i Nootka. Rozwinęli skomplikowaną i hierarchiczną strukturą społeczną. Mieszkali w drewnianych domach. Stworzyli swoją kulturę totemiczną. Charakterystyczny był dla nich rytuał Potlatch. Ważnym elementem ich życia była wojna, będąca także metodą rozwiązywania sporów terytorialnych i zdobywania niewolników. Tych ostatnich traktowali źle. Niewolnictwo było dziedziczne.
Szóstą grupę tworzyli mieszkańcy terenów subarktycznych (Indianie z grupy atapaskańskiej) oraz tundry arktycznej (kultura Thule). Polowali na foki, łosie i karibu. Mieszkali w chatkach zbudowanych z mchu i kości bądź w iglo.
Liczba mieszkańców Kanady pod koniec XV wieku u progu europejskiej kolonizacji pozostaje dyskusyjna. Szacuje się, że nie przekraczała 500 tysięcy; przyjmuje, że wynosiła niewiele ponad 200 lub około 300 tysięcy.
Od początków kolonizacji do 1763 Pierwsze wyprawy europejskie Pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli na tereny dzisiejszej Kanady byli wikingowie, na co wskazują relacje skandynawskich sag oraz znaleziska archeologiczne w L’Anse aux Meadows w Nowej Fundlandii. Pierwszym, który dotarł do Ameryki Północnej był Leif Eriksson; kolejnymi wyprawami przewodzili jego brat Thorvald oraz Thorfinn Karlsefni.
W 1497 Giovanni Caboto, włoski żeglarz w służbie angielskiego króla Henryka VII, dotarł do wybrzeży Kanady i zajął ten teren w imieniu swojego mocodawcy.
Później w kierunku północnych terenów Ameryki Północnej wyruszyli Portugalczycy. W 1500 lub 1501 do wybrzeży dzisiejszej Kanady dotarł Gaspar Corte-Real. Juan Fagundes, próbował założyć kolonię na Nowej Fundlandii, jednak portugalskie osiedle zostało zniszczone przez miejscowych Indian.
Również Anglicy w dalszym ciągu badali tamte tereny. W 1502 Henryk VII nadał przywilej zajmującej się tym obszarem Company of Adventures to the New Found Lands. W 1509 Sebastian Cabot odkrył wejście do Zatoki Hudsona. W 1536 wyprawę do Nowej Fundlandii zorganizował angielski kupiec ; liczyła ona 120 osób. Gdy wyczerpały się zapasy żywności, wśród uczestników ekspedycji doszło podobno do przypadków kanibalizmu. W latach 1576–1578 na teren Kanady dotarły trzy wyprawy angielskiego żeglarza i pirata Martina Frobishera. W 1583 Humphrey Gilbert wziął Nową Fundlandię w posiadanie korony angielskiej. W latach 1607–1611 kilka wypraw odbył Henry Hudson, angielski żeglarz w służbie holenderskiej, który dotarł m.in. do zatoki nazwanej jego imieniem. W 1610 angielscy kupcy zawiązali New Foundland Company i rozpoczęli kolonizację Nowej Fundlandii. Stałe osadnictwo na tym terenie zapoczątkował John Guy.
Do badania wybrzeży Kanady włączyli się też Francuzi. Dotarli tam Jean Dany w 1506, Thomas Aubert w 1508 i Włoch w służbie francuskiej Giovanni da Verrazzano w 1523.
Trzy wyprawy do Kanady odbył Jacques Cartier. W 1534 pożeglował w górę Rzeki Świętego Wawrzyńca, odkrył Wyspę Księcia Edwarda i Wyspy Magdaleny, a także wziął ziemie Indian kanadyjskich we władanie króla Francji Franciszka I. W czasie drugiej wyprawy w latach 1535–1536 dotarli do indiańskich osiedli Stadaconé i Hochelaga.
Na czele trzeciej wyprawy, w której brał udział Cartier, stanął szlachcic Jean-François de La Rocque de Roberval. Cartier wyruszył w 1541, przezimował w Stadaconé, gdzie założył francuski fort, i w 1542 wyruszył w drogę powrotną. Na Nowej Fundlandii spotkał de Robervala, odmówił podporządkowania się jego rozkazom i wrócił do Europy. Z kolei de Roberval podjął próbę założenia francuskiej kolonii. Zakończyła się ona fiaskiem i w 1543 powrócił do Europy.
Początki francuskiego osadnictwa W 1597 Troilus de la Roche Mesquez na czele 200 kolonistów osiedlił się na wyspie Sable. Kolonia ta upadła zimą 1602/1603.
W 1604 Pierre du Gua de Monts próbował założyć osiedle przy ujściu Rzeki Świętego Krzyża. W 1605 przeniósł się do nowej osady – Port Royal, jednak w 1607 musiał powrócić do Francji.
W 1608 Samuel de Champlain założył fort Quebec w okolicy nieistniejącej już osady Stadaconé. Nawiązał przyjazne stosunki z Huronami; wraz z nimi w 1609 nad Jeziorem Champlain odniósł sukces w niewielkim starciu z Irokezami. W 1610 oddał na wychowanie Indianom Étienne Brûlé’a, pierwszego coureur des bois.
Początki Nowej Francji (1612–1663) thumb|upright=1.4|Mapa Nowej Francji wykonana przez Samuela Champlaina w 1612 W 1612 Samuel de Champlain uzyskał nominację na generała-porucznika Nowej Francji.
Kolonia od początku borykała się z problemami jak mała liczba osadników (przed 1615 było ich około 50), surowy klimat, wrogość plemion irokeskich oraz niechęć drobnych towarzystw handlowych, widzących w kolonistach konkurencję. Podstawowym źródłem utrzymania Nowej Francji był handel futrami. W 1615 do Nowej Francji przybyli pierwsi misjonarze (franciszkanie). W latach 1615–1616 Champlain wyruszył na kolejną wyprawę badawczą, docierając do Jeziora Huron i Ontario; przy okazji dokonał wspólnie z Huronami nieudanego ataku na osadę irokeskich Seneków. W 1625 Champlain zaprosił do Nowej Francji misję jezuicką. W 1627 z inicjatywy kardynała Armanda Richelieu powstała Kompania Stu Wspólników, która w 1628 została usankcjonowana przez króla Ludwika XIII. Kompania na 15 lat otrzymała wyłączność na handel z Kanadą. Wspólnicy w zamian mieli sprowadzić osadników i dbać o rozwój kolonii, jednocześnie pozwolono osiedlać się tylko katolikom, a zamieszkujący Nową Francję hugenoci mieli przejść na katolicyzm. W 1628 flotę Kompanii Stu Wspólników rozbił angielski korsarz , który w 1629 wraz ze swoim bratem zmusił do kapitulacji Quebec. Champlain został odesłany do Europy. W 1632 na mocy pokoju w Saint-Germain-en-Laye Francja odzyskała swoje zamorskie kolonie, a w lipcu 1633 Champlain powrócił do Québecu. W 1634 założył osadę Trois-Rivières. Zmarł 20 grudnia 1635. W 1645 monopol handlowy nad Nową Francją przejęła Wspólnota Mieszkańców Nowej Francji.
W Nowej Francji panował system senioralny. Wśród mieszkańców tej kolonii wyróżnia się seniorów, posiadających ziemię z nadania królewskiego; rolników (, censitaires); najemnych pracowników kontraktowych (engagés), mieszczan (stanowili niewielką grupę) oraz księży. Pozycja kobiet – ze względu na ich liczebność – była wyższa niż na kontynencie europejskim.
thumb|Wejście do zrekonstruowanej misji pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny wśród Huronów Francuzi prowadzili też działalność misyjną wśród miejscowych Huronów. W 1639 jezuici wybudowali osadę – misję pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny wśród Huronów. Misja jezuicka załamała się w 1649 w wyniku najazdów irokeskiej Ligi Pięciu Narodów.
W 1639 do Nowej Francji przybyła pierwsza urszulanka – Maria Guyart-Martin (św. Maria od Wcielenia).
Również osoby świeckie włączały się w działalność misyjną. Powstało Towarzystwo Najświętszej Marii Panny z Montrealu do Nawracania Indian. W 1642 Paul de Chomedey de Mausonneuve i Jeanne Mance założyli misyjną osadę Montreal. W 1658 powstała tam założona przez Marguerite Bourgeoys.
Nowa Francja jako prowincja królewska thumb|upright=1.4|Mapa Nowej Francji z 1688, wykonana przez Vincenza Coronelliego