Barbara Anna OsiadaczArtykuł opracowano głównie w oparciu o źródło podane w bibliografii. Dane uzupełniające pochodzą ze źródeł wymienionych w przypisach. (ur. 21 czerwca 1977 w Zabrzu) – polska biolog, entomolog, hemipterolog (afidolog), botanik, dietetyk, biolog żywieniowy i edukator zdrowego odżywiania, profesor Instytutu Tarnogórskiego i Muzeum

Życiorys Jest córką zasłużonej zabrzańskiej mistrzyni cukiernictwa i piekarstwa Teresy Skrzetuskiej-Osiadacz i Bronisława Osiadacza. W 1996 ukończyła II Liceum Ogólnokształcące w Zabrzu. W latach 1997–2002 studiowała biologię na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, specjalizując się w botanice systematycznej, gdzie w 2002 obroniła pracę magisterską pt. Dendroflora obiektów zieleni miejskiej (parków, cmentarzy i placów) miasta Bytomia, przygotowaną pod kierunkiem prof. dr hab. Krzysztofa Rostańskiego. W latach 2003–2007 odbyła na macierzystym wydziale studia doktoranckie z zakresu przyrodniczych podstaw ochrony środowiska, specjalizując się w afidologii u prof. dr hab. Wacława Wojciechowskiego i uzyskując 17 lipca 2007 stopień doktora nauk biologicznych na podstawie wyróżnionej rozprawy pt. Mszyce (Aphidinea, Hemiptera) Ojcowskiego Parku Narodowego – struktura i geneza fauny. W dniu 29 listopada 2017 Rada Wydziału Biologii i Biotechnologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie nadała jej stopień doktora habilitowanego nauk biologicznych w dyscyplinie biologia na podstawie osiągnięcia naukowego pt. Różnorodność biologiczna Aphidomorpha (Hemiptera, Sternorrhyncha) siedlisk kserotermicznych Europy Środkowej.

W latach 2014–2015 odbyła studia podyplomowe z dietetyki i planowania żywienia na Wydziale Nauk o Żywności i Żywieniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

W latach 2002–2007 była nauczycielem akademickim i asystentem w Katedrze Zoologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a od 2008 kształciła studentów wielu kierunków i pracowała jako adiunkt w zespole prof. dr hab. Janusza Nowackiego na Wydziale Ogrodniczym (od 2010 Wydziale Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu, a od 2020 Wydział Rolnictwa, Ogrodnictwa i Bioinżynierii)Zmiany nazwy wydziału w wyniku przeprowadzanych reorganizacji jednostek organizacyjnych uczelni. Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, w Katedrze Ochrony Środowiska Przyrodniczego, która w 2011 została przekształcona w Katedrę Entomologii i Ochrony Środowiska. Od 2023 pracuje naukowo w Zakładzie Nauk Przyrodniczych Instytutu Tarnogórskiego i Muzeum na stanowisku docenta, a od 2025 – profesora, prowadząc Pracownię Afidologiczną.

W latach 1992–2008 była chórzystką Zabrzańskiego Chóru Młodzieżowego „Resonans con tutti” im. Norberta Grzegorza Kroczka. Jest członkinią Stowarzyszenia Miłośników Muzyki Chóralnej „77” im. Norberta Kroczka, które prowadzi i wspiera zespół śpiewaków.

Twórczość naukowa

Entomologia – afidologia – botanika Jest uznaną w świecie afidolożką o gruntownym wykształceniu botanicznym, która twórczo rozwija kierunek badawczy zapoczątkowany w Polsce przez prof. dr hab. Henryka Szelęgiewicza. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się głównie wokół faunistyki, ekologicznej zoogeografii i relacji troficznych mszyc z roślinami. W badaniach skupia się na zależnościach przyrodniczych między mszycami a zagrożonymi siedliskami m.in. kserotermicznymi. Wraz ze współpracującym z nią dr Romanem Hałajem (1959–2023) wprowadziła do afidologii pojęcia ekologicznych grup funkcjonalnych i wskaźnika udziału tych grup w ekosystemie, a także rozpoczęła pionierskie badania bioindykacji stanu środowiska i możliwych kierunków jego zmian na bazie fluktuacji bioróżnorodności mszyc w siedliskach kserotermicznych na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Wykryła z nim i opisała biologię kilku obcych gatunków mszyc w faunie Polski, także inwazyjnych, w tym kwarantannowej filoksery winiec. Razem z nim opracowała również krytyczny przegląd systematyczny oraz rozmieszczenie mszyc Polski, będące aktualizacjami po 40 latach katalogu mszyc prof. Szelęgiewicza oraz pierwszy dwujęzyczny (polsko-angielski) klucz mszyc właściwych Polski (w serii „Klucze do oznaczania owadów Polski”), zawierający uaktualnienia i uzupełnienia do części pierwszej. Zajmuje się również badaniami populacji mszyc związanych z jodłą pospolitą i ich wrogów naturalnych w polskich parkach narodowych.

Jest autorką przeszło 50 oryginalnych publikacji naukowych (w tym 5 monografii) oraz licznych wystąpień na ogólnopolskich i międzynarodowych konferencjach entomologicznych, afidologicznych i botanicznych.

Monografie afidologiczne

Barbara Osiadacz, Wacław Wojciechowski, Aphids (Hemiptera: Aphidinea) of the Ojców National Park. Structure and origin of fauna. The monograph, Bytom: Upper Silesian Museum, 2008, ss. 172 („Annals of the Upper Silesian Museum in Bytom. Natural History” , no. 18), Barbara Osiadacz, Roman Hałaj, The aphids (Hemiptera: Sternorrhyncha: Aphidinea) of Poland. A distributional checklist, Poznań: Polish Entomological Society, 2009, ss. 96, („Polish Entomological Monographs” , vol. 6), Barbara Osiadacz, Roman Hałaj, Systematic review of aphids (Hemiptera: Sternorrhyncha: Aphidomorpha) of Poland with host plant index. A monographic survey, Tarnowskie Góry: Tarnowskie Góry Institute and Museum, 2010, ss. 192, („Silesian Natural History Monographs” , vol. 1), Roman Hałaj, Barbara Osiadacz, Mszyce / Aphids – Aphidomorpha. Mszyce właściwe – Aphidoidea. Hormaphididae, Mindaridae, Phloeomyzidae, Thelaxidae, Poznań: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, Biologica Silesiae, 2016, ss. 163, („Klucze do oznaczania owadów Polski”, cz. XVII Hemiptera (Homoptera), z. 5c, nr 179) (dwujęzyczna), Barbara Osiadacz, Roman Hałaj, The Aphids (Hemiptera, Aphidomorpha) of xerothermic habitats in Poland, Poznań: Polish Entomological Society, Prodruk, 2017, ss. 121, („Polish Entomological Monographs” , vol. 14).

Dietetyka i edukacja żywieniowa Jako dietetyk, biolog żywieniowy i edukator zdrowego odżywiania specjalizuje się w dietetyce bariatrycznej. Interesuje się również naturoterapią oraz leczeniem boreliozy i chorób odkleszczowych. Pomaga dzieciom i dorosłym chorującym na otyłość. W zakresie dietetyki bariatrycznej uczyła się u i współpracowała z chirurgiem prof. dr hab. Marianem Pardelą (1935–2021), profesorem zwyczajnym Śląskiej Akademii Medycznej (w Zabrzu) i w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach. Współpracuje też z pediatrą i gastroenterologiem prof. dr hab. Wojciechem Cichym z Uniwersytetu Kaliskiego, zajmując się m.in. znaczeniem diety w kompleksowej terapii chorób skóry oraz tradycyjnej, prostej, nieprzetworzonej żywności pochodzenia naturalnego (np. świeżego mleka) w żywieniu człowieka. Jako współwłaścicielka zabrzańskiej firmy piekarniczo-cukierniczej szczególną uwagę zwraca na znaczenie tradycyjnego pieczywa jako podstawy żywienia ludzi i znaną od wieków metodę jego produkcji w oparciu o naturalny zakwas chlebowy, wytwarzany na miejscu w piekarni, przy wykorzystaniu dzikich bakterii i drożdży.

Historia medycyny Wraz z Tadeuszem B. Hadasiem opracowała analityczną biografię dorobku naukowego i klinicznego znamienitego śląskiego chirurga prof. dr hab. Mariana Pardeli, twórcy polskiej szkoły chirurgii bariatrycznej oraz wspomnienia pośmiertne o swoim mistrzu wraz z chirurgiem prof. dr n. med. dr h.c. mult. Konradem Karczem z Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium.

Działalność społeczno-naukowa Jest aktywną członkinią czterech towarzystw naukowych: Śląskie Towarzystwo Entomologiczne (od 2003) Polskie Towarzystwo Botaniczne (od 2007) Polskie Towarzystwo Entomologiczne (od 2008; Skarbnik Zarządu Głównego 2010–2019, 2022–2025, Członek Zarządu Głównego 2019–2022, Członek Sądu Polubownego od 2025; członkini Sekcji Hemipterologicznej) Instytut Tarnogórski i Muzeum (od 2023) oraz Górnośląskiego Towarzystwa Przyrodniczego im. Andrzeja Czudka (od 2008).

Ponadto wspomaga działalność Poradni Żywieniowej w Przychodni Przyklinicznej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach jako wolontariuszka.

Odznaczenia i nagrody

Medal Brązowy za Długoletnią Służbę (2019) Medal za Zasługi dla Rozwoju Polskiego Towarzystwa Entomologicznego (2023) Złota Odznaka Polskiego Towarzystwa Entomologicznego (2023) nagroda indywidualna Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (czterokrotnie) nagroda indywidualna Rektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (2002) wyróżnienie rozprawy doktorskiej decyzją Rady Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (2007) najlepszy absolwent Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (2002) najlepszy absolwent Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŚ (2002)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Barbara Anna Osiadacz, dr hab., [w:] Księga Jubileuszowa na 100-lecie Polskiego Towarzystwa Entomologicznego, red. Marek Bunalski, Janusz Nowacki, Paweł Sienkiewicz, Poznań: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 2023, , s. 218–219.

Linki zewnętrzne Dr hab. Barbara Anna Osiadacz, Katedra Entomologii i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,

Kategoria:Ludzie urodzeni w Zabrzu Kategoria:Ludzie związani z Katowicami Kategoria:Ludzie związani z Tarnowskimi Górami Kategoria:Polscy hemipterolodzy Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Polscy dietetycy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Entomologicznego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Botanicznego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (III Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1977