Chesterton Windmill – wiatrak w środkowej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie Warwickshire, położony nieopodal wsi Chesterton, około 8 km na południowy wschód od miasta Warwick. Ze względu na nietypową konstrukcję stanowi znaczącą atrakcję turystyczną.
Wzniesiony w XVII wieku, służył jako młyn zbożowy do 1910 roku. Wpisany jest do rejestru zabytkowych budynków jako obiekt klasy I (najwyższej). Budynek znajduje się na publicznie dostępnym terenie, a jego wnętrze udostępniane jest do zwiedzania przez kilka dni w roku. Obiektem zarządza rada hrabstwa Warwickshire.
Historia Wiatrak został zbudowany w latach 1632–1633 dla właściciela ziemskiego . Peyto najprawdopodobniej odpowiadał za projekt budowli. Wiadomo, że był on zainteresowany architekturą oraz że utrzymywał kontakty z wiodącymi architektami tego okresu, w szczególności z Inigo Jonesem. W projekcie mógł mieć udział uczeń Jonesa, John Stone, który był w tym samym czasie zaangażowany w przebudowę należącego do Peyto dworu Chesterton House (niezachowanego do dzisiaj).
Od początku istnienia budowla służyła jako młyn zbożowy. Zachowała się dokumentacja z jego budowy, potwierdzająca pierwotne przeznaczenie budowli, imiona zaangażowanych rzemieślników, wysokość ich płac oraz koszt materiałów. Odnotowany jest m.in. zakup 97 jardów płótna na skrzydła wiatraka za kwotę 3 funtów, 12 szylingów i 9 pensów. Ze względu na nietypową konstrukcję dawniej domniemywano, że obiekt służył początkowo jako obserwatorium astronomiczne lub pawilon ogrodowy, bądź też był imitacją wiatraka o przeznaczeniu wyłącznie dekoracyjnym ().
Wiatrak poddano gruntownym naprawom w latach 1776 i 1860. Funkcjonował do 1910 roku, kiedy to uszkodzony został mechanizm służący do obracania głowicy wiatraka w stronę wiejącego wiatru.
Opuszczony wiatrak poddano renowacji w latach 1965–1974. Prace zostały przeprowadzone przez radę hrabstwa Warwickshire (), we współpracy z organizacją Society for the Protection of Ancient Buildings oraz ministerstwem robót publicznych (). Skrzydła wymieniane były w 2007 i 2025 roku.
Opis Wiatrak położony jest na wzgórzu w pobliżu wsi Chesterton. Nieopodal przebiega starożytna droga rzymska Fosse Way oraz autostrada .
Jest to wiatrak typu holenderskiego – o nieruchomym korpusie i obrotowej głowicy. Ma kamienny korpus na planie koła, o trzech kondygnacjach. Unikalną cechą konstrukcyjną jest to, że bryła budynku spoczywa na filarach, otaczających otwartą z każdej strony część parterową. Wszystkich sześć filarów połączonych jest łukami, tworząc arkady. Budowla wykonana jest z muru ciosowego – w części parterowej (filary) z wapienia, na piętrze – z piaskowca. Wieńczy ją głowica w kształcie kopuły, obracana mechanizmem ręcznym, pokryta aluminiowym dachem. Wysokość wiatraka bez skrzydeł wynosi 11 m. Pusty parter w przeszłości był zajęty przez drewnianą konstrukcję, która obejmowała przestrzeń magazynową i schody. Obecnie wstęp na pierwsze piętro możliwy jest za pomocą drabiny.
Na śmigło składają się cztery drewniane skrzydła o rozpiętości 18,3 m, które dawniej pokryte były płótnem. Mechanizm młyna rozmieszczony jest na dwóch piętrach – śmigło i wał skrzydłowy znajdują się na drugim piętrze (w głowicy), a pierwsze piętro mieści dwie pary kamieni młyńskich. Jest to najstarszy wiatrak typu holenderskiego w Anglii, w którym zachowała się przynajmniej część oryginalnego mechanizmu młynarskiego.
W Newport, w amerykańskim stanie Rhode Island, znajduje się wieża o podobnym wyglądzie – Newport Tower. Jej pochodzenie jest przedmiotem spekulacji, jednak według dominującej teorii był to również młyn zbożowy, a jego konstrukcję wzorowano na wiatraku w Chesterton.
Przypisy
Linki zewnętrzne Film dokumentalny BBC: z 1968 roku, fragment dotyczący renowacji wiatraka w Chesterton
Kategoria:Młyny wiatrowe w Anglii Kategoria:Obiekty budowlane oddane do użytku w XVII wieku Kategoria:Wiatraki holenderskie Kategoria:Zabytki w hrabstwie Warwickshire