thumb|Partyzant Stjepan Filipović. Chwilę przed śmiercią na szubienicy fotograf uchwycił Stjepana krzyczącego „Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi!” (1942) Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi! (serb.-chorw. Smrt fašizmu, sloboda narodu!) – slogan polityczny będący mottem Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii w czasie II wojny światowej.
Historia Na podstawie dostępnych materiałów historycznych, nie jest możliwe ustalenie pochodzenia sloganu. Wiadomo że w latach 30. XX wieku hiszpańscy antyfaszyści używali hasła „Śmierć faszyzmowi!”. W czerwcu 1941 roku slogan „Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi!”, pojawił się w odezwie Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Jugosławii, wydanej po ataku nazistowskich Niemiec na Związek Radziecki (operacja Barbarossa). Od lata 1941 roku zwięzłe i klarowne hasło, które umiejętnie zestawiało śmierć i wolność oraz faszyzm i lud, stało się mottem i oficjalnym pozdrowieniem komunistycznych jugosłowiańskich partyzantów.
W prasie slogan „Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi!” pojawił się po raz pierwszy w „Biuletynie Głównego Dowództwa Ludowowowyzwoleńczych Partyzanckich Oddziałów Jugosławii” (numer 1) 10 sierpnia 1941 roku. 20 sierpnia hasło pojawiło się w nagłówku pierwszej strony drugiego numeru gazety Vjesnik. Wkrótce większość oficjalnych dokumentów i materiałów drukowanych z okresu II wojny światowej w Jugosławii zawierało ten slogan. Jego popularność jest porównywalna z okrzykiem „No pasarán”, używanym podczas wojny domowej w Hiszpanii, bowiem malowano go na fasadach budynków i murów w całej Jugosławii. 22 maja 1942 roku, jugosłowiański partyzant Stjepan Filipović został powieszony w Valjevie, ale zanim wykonano egzekucję Filipović uniósł ręce i krzyknął „Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi!”, wzywając Jugosłowian do stawiania ciemiężcom oporu.
W powojennej Socjalistycznej Federacyjnej Republice Jugosławii hasło to było utrwalane za pośrednictwem napisów na pomnikach, ale także w oficjalnej korespondencji. Od lat 60. XX wieku było coraz rzadziej używane. W postkomunistycznej przestrzeni politycznej i po rozpadzie Jugosławii slogan „Śmierć faszyzmowi, wolność ludowi!” jest kojarzony z walką z tendencjami neofaszystowskimi, w przeciwieństwie do zniesławiania dziedzictwa komunistycznego ruchu antyfaszystowskiego, które ma na celu zrównanie go z hasłami faszystowskimi.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Cytaty polityczne Kategoria:Antyfaszyzm Kategoria:Komunizm Kategoria:Narodowa Armia Wyzwolenia Jugosławii