Jarosław Aleksander Ząbkowski, ps. Sarjusz (ur. 25 listopada 1897 w Częstochowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – major broni pancernych Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Urodził się 25 listopada 1897 w Częstochowie, w rodzinie urzędnika kolejowego Adama i Pauliny z Wojciechowskich. Uczył się w prywatnym Gimnazjum Gustawa Kośmińskiego, a następnie w Gimnazjum Męskim Towarzystwa Opieki Szkolnej im. Henryka Sienkiewicza w rodzinnym mieście, gdzie w 1916 ukończył sześć klas. W trakcie nauki w gimnazjum należał do harcerstwa i „Sokoła”, a w czerwcu 1915 został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. W maju 1916 ukończył szkołę podoficerską POW i pełnił funkcję dowódcy sekcji, posługując się pseudonimem Sarjusz.

Od 27 października 1918 do 14 czerwca 1919 był uczniem klasy „G” Szkoły Podchorążych w Warszawie. 15 lipca 1919 został mianowany z dniem 15 czerwca 1919 podporucznikiem w piechocie i przydzielony do Dywizji Litewsko-BiałoruskiejDz. Rozk. Wojsk. Nr 80 z 26 lipca 1919, poz. 2711.. W czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach grodzieńskiego pułku strzelców, późniejszego 81 pułku piechoty. 17 czerwca 1920 został przydzielony do kompanii technicznej pułku jako subaltern. W zastępstwie porucznika Romualda Gędźwiłło dowodził kompanią techniczną. 25 sierpnia 1920 objął dowództwo 5 kompanii.

Wyróżnił się dowodząc kompanią techniczną w boju pod Zaszkowem (2 sierpnia) i bitwie pod Radzyminem (16 sierpnia) oraz dowodząc 5 kompanią w walce pod Wierzchowiczami (31 sierpnia) i w czasie tzw. buntu Żeligowskiego, kiedy szturmem zdobył Ogrodniki (9 października 1920). 1 sierpnia 1921 dowódca pułku, podpułkownik Bronisław Bohaterewicz sporządził wniosek na jego odznaczenie Orderem Virtuti Militari. Wniosek zyskał akceptację generałów Stefana de Latour i Jana Rządkowskiego, lecz nie został poparty przez byłego dowódcę 1 Armii, generała Franciszka Latinika, który zakwestionował rolę kompanii technicznej w czasie walk 16 sierpnia 1920.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 81 pp w garnizonie Grodno na stanowisku dowódcy kompanii technicznej. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 2361. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Później pełnił funkcję adiutanta batalionu, dowódcy kompanii specjalnej, dowódcy plutonu pionierów i dowódcy plutonu łączności. 19 marca 1928 prezydent RP nadał mu stopień kapitana z dniem 1 stycznia 1928 i 219. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 4 stycznia 1932 został przydzielony na sześciomiesięczny III oficerski kurs unitarny broni pancernych w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Biedrusku. W październiku 1932 został przeniesiony do 4 dywizjonu pancernego (późniejszego 4 batalionu pancernego w Brześciu. Na stopień majora został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 7. lokatą w korpusie oficerów broni pancernych. Później, w tym samym stopniu, starszeństwie i korpusie osobowym, został zaliczony do grupy liniowej z 3. lokatą. W 1939 pełnił służbę w 4 batalionie pancernym na stanowisku kwatermistrza. We wrześniu 1939 został przydzielony do Ośrodka Zapasowego Broni Pancernych nr 2 w Lublinie.

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 015/2 z 5 kwietnia 1940). Między 9 a 11 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.

Był żonaty z Janiną z Hoffmanów.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych czterokrotnie Medal Niepodległości – 3 maja 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej – 3 marca 1926 Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986. Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej Krzyż Legionowy 21 czerwca 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości ponownie rozpatrzył wniosek, lecz Krzyża Niepodległości nie przyznał.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Harcerze Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Majorowie broni pancernych II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 4 Batalionu Pancernego Kategoria:Oficerowie 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Uczestnicy buntu Lucjana Żeligowskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1940