mały|Ruiny zamku w Bałakławie w pierwodruku „Sonetów Adama Mickiewicza” z 1826 roku thumb|Ruiny zamku w Bałakławie w tomie 1 zbioru „Poezje Adama Mickiewicza” z 1899 roku
Ruiny zamku w Bałakławie (incipit Te zamki, połamane w zwaliska bez ładu) – siedemnasty sonet z cyklu sonetów krymskich autorstwa Adama Mickiewicza. Po raz pierwszy został opublikowany w 1826 roku, natomiast dokładna data powstania poematu nie jest znana.
Treść sonetu Sonet siedemnasty, z cyklu Sonety Krymskie, w pierwszych ośmiu wersach opisuje ruiny zamku w Bałakławie, które są pokazane przez podmiot liryczny jako symbol upadku dawnych cywilizacji. W kolejnych dwóch strofach mamy do czynienia z kontrastem, gdzie opisywana natura jest czymś trwałym i niezniszczalnym. Całość utworu spuentowana jest refleksją nad ludzkim życiem, które tak jak budowle podlega rozpadowi.
Wykorzystane słownictwo Szczeblujemy – wyraz stworzony przez Trembeckiego, a przez Mickiewicza, wielbiciela jego języka, powtórnie użyty w znaczeniu wstępowania na wyższe stopnie.
Miejsce w cyklu Sonet Ruiny zamku w Bałakławie zgodnie z podziałem Władysława Folkierskiego oraz Czesława Zgorzelskiego jest trzecim sonetem z czterech opisujących góry i ruiny Bałakławy (Droga nad przepaścią w Czufut-Kale, Góra Kikineis, Ruiny zamku w Bałakławie, Ajudah). Natomiast zgodnie z podziałem Juliusza Kleinera do tej grupy wchodzą tylko trzy sonety (Droga nad przepaścią w Czufut-Kale, Góra Kikineis, Ruiny zamku w Bałakławie).
Analiza wersyfikacyjna Sonet jest napisany trzynastozgłoskowcem i zbudowany zgodnie z zasadami budowy sonetu poezji prowansalskiej oraz stosowanymi przez Petrarkę (czternastowierszowa struktura sonetu podzielona na dwa czterowiersze i jeden sześciowiersz), przy użyciu wyłącznie rymów żeńskich, padających na istotne dla treści sonetu słowa. W dwóch pierwszych czterowierszach układ rymów jest abba abba , natomiast w sześciowierszu, rozkładającym się na dwa trójwiersze, cdd cdc. Struktura wersyfikacyjna sonetu jest zgodna z jego strukturą wewnętrzną, dwóm pierwszym czterowierszom, będącym zamkniętymi całościami składniowymi, przeciwstawia się kontrast myśli i obrazu w dwóch ostatnich trójwierszach.
Powstanie sonetu Najprawdopodobniej wszystkie autografy sonetów Mickiewicza znajdowały się w albumie należącym do Piotra Moszyńskiego. Album ten, jak i kopia wykonana przez Bronisława Gubrynowicza, zaginęły po 1945 roku, w związku z czym nie można ustalić dokładnej daty jego powstania. Zgodnie z informacjami umieszczonymi w napisanej przez Władysława Mickiewicza przedmowie do tomu 1. paryskich „Dzieł” Mickiewicza sonety przed ich wydaniem zostały ocenzurowane przez Michaiła Kaczenowskiego, profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, który dokonał mało znaczących poprawek oraz nie wyraził zgody na publikację jednego sonetu pod tytułem Czołobitność, z którego treści zachowały się tylko dwa wersy.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Sonety krymskie Kategoria:Polskie utwory poetyckie Kategoria:Utwory literackie z 1826