K’inich Popol Hol (także K’inich II, Tok, Maciana Głowa) – władca Majów, król miasta-państwa Copán, syn i następca założyciela nowej dynastii K’inicha Yaxa K’uk’a Mo’a. Panował ok. 20–35 lat i podczas swojego panowania poświęcił się rozbudowie copáńskiego Akropolu, umacnianiu kultu swojego ojca oraz legitymacji swojej dynastii. Zbudował pierwsze w Copánie boisko do ullamaliztli.

thumb|Stela 18 z czasów Popola Hola thumb|Stela 63 z czasów Popola Hola

Imię władcy Słowo K’inich jest uważane za prawdziwy fragment jego imienia, natomiast Popol Hol jest współczesnym przydomkiem, nadanym przez archeologów i oznacza maciana głowa. Przydomek ten odnosi się do wyglądu glifu opisującego imię władcy. Glif ten pojawia się na wielu monumentach w Copánie, w tym na Płycie Motmot, Kamieniu Xukpi, Ołtarzu Q oraz Stelach 15, 18, 28, 46, 50 i 63. Według interpretacji badaczy pisma Majów przedstawia on głowę z nakryciem z wzorem plecionki, choć na niektórych wersjach glifu dostrzec można węża i kocie ucho, co budzi skojarzenie z motywem siatkowanego jaguara, znaku często występującego w Teotihuacánie. Według Christiana Pragera i Elisabeth Wagner, imię władcy pochodziło właśnie od siatkowanego jaguara i zawierało się we frazie waku…? kilikum mapatz’in k’apalotz’i(n) mayal napisanej na copáńskiej Steli P.

Życiorys Był synem władcy Copánu K’inicha Yaxa K’uk’a Mo’a oraz prawdopodobnie copáńskiej arystokratki, Damy w Czerwieni, lub kobiety z królewskiej rodziny z Tikálu. Pod koniec panowania swojego ojca prawdopodobnie współrządził i brał udział w celebracji końca baktuna 9.0.0.0.0 w 435. Po śmierci ojca i wstąpieniu na tron ok. 437 poświęcił się rozbudowie rytualno-administracyjnej części miasta oraz budowaniu kultu swojego ojca i przez to umacnianiu władzy nowej dynastii. Niektórzy badacze twierdzą, że już w 435 K’inich Popol Hol był samodzielnym władcą.

W miejscu pałacu swojego ojca zbudował jego grobowiec oraz poświęconą mu świątynię w stylu charakterystycznym dla Peténu, nazwaną przez archeologów Yehnal. Była ona ozdobiona czerwonymi maskami boga słońca K’inicha Tajala Wayiba. Niektórzy badacze sugerują, że był to idealizowany wizerunek ojca władcy. W jego nakryciu głowy umieszczono płonące pochodnie, przypominające znak roku charakterystyczny dla ikonografii Teotihuacánu. Symbolika ta miała budować wizerunek władcy jako działającego pod patronatem bogów oraz potężnych sojuszników – Tikálu i Teotihuacánu. Ok. 450 Yehnal został nadbudowany nową wersją świątyni nazwaną Margarita. Świątynia ta była ozdobiona stiukowymi panelami z płaskorzeźbami nawiązującymi do imienia pierwszego władcy dynastii. Przedstawiały one splecione ptaki: kwezala (K’uk’) i arę (Mo') z glifem Yax na głowie oraz z wizerunkiem boga słońca w dziobach (K’inich).

thumb|Płyta Motmot (kopia) – po lewej K’inich Yax K’uk’ Mo’, po prawej K’inich Popol Hol

thumb|Detal z Ołtarza Q – K’inich Popol Hol (pierwszy od lewej)

Strukturę 10L–26 rozbudował do wersji Motmot. Umieszczono w niej Płytę Motmot, upamiętniającą koniec baktuna oraz przykrywającą rytualny pochówek młodej kobiety. Została ona pochowana z bogatym wyposażeniem: z pumą, jeleniem, trzema ludzkimi głowami, ceramiką, jadeitem, muszlami, nasionami, porożem jeleni, rtęcią i piórami. Na Płycie Motmot uwieczniono wizerunki K’inicha Popola Hola oraz jego ojca. W świątyni widniał wizerunek boga G1 ze słowem Yax na głowie, z której wychodzi ptak. Prawdopodobnie miał on reprezentować K’inicha Yaxa K’uk’a Mo’a i podkreślać boski patronat nad jego panowaniem. Później władca przebudował Motmot w Papagayo, gdzie umieścił Stelę 63. Ponadto zbudował najstarsze w Copánie boisko do gry w ullamaliztli oraz Struktury 10L–7 i 10L–11. Z jego czasów pochodzi też Stela 18 oraz Kamień Xukpi.

Panował 20–35 lat, a po nim tron objął władca o nieznanym imieniu (Władca 3). Niektórzy badacze spekulują jednak, że Popol Hol rządził bardzo krótko i umarł już w 437. Jego miejsce pochówku nie zostało odnalezione. Wizerunek władcy został przedstawiony na Ołtarzu Q z 775–776.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Władcy Copánu