Terkotnik, cierniak bambusowy (Clibanornis dendrocolaptoides) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Występuje w Ameryce Południowej – w południowo-wschodniej Brazylii, w prowincji Misiones w północno-wschodniej Argentynie i przylegających do niej częściach Paragwaju. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ).
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał austriacki ornitolog August von Pelzeln w 1859 roku na łamach Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe. Autor nadał gatunkowi nazwę Anabates dendrocolaptoides, a jako miejsce typowe podał Yapo River, Curytiba, w stanie Parana. Później gatunek ten był zaliczany do rodzaju Hylocryptus. Badania molekularne opublikowane w 2011 roku wykazały, że terkotnik jest gatunkiem siostrzanym z kokotnikiem Clibanornis rectirostris (Wied, 1831).
Terkotnik jest uznawany za gatunek monotypowy.
Etymologia Clibanornis: klibanos „piec, piecyk do pieczenia” oraz ornis „ptak”. dendrocolaptoides: dendron „drzewo”, kolaptō „dziobać” i -oidēs „przypominający”.
Morfologia Długość ciała 21–22 cm, masa ciała 52–54 g.
Średniej wielkości ptak o brązowych tęczówkach otoczonych jasną obwódką. Dziób prosty, średnio długi, czarny, z prostą żuchwą i lekko zaokrągloną górną szczęką. Nogi i stopy od oliwkowoszarych do zielonkawoszarych. Czoło i góra głowy ciemnobrązowe. Pasek zaoczny biały, poniżej niego ciemnobrązowe płaty uszne. Boki głowy i policzki białe w czarne prążki, gardło białe. Górne części tułowia: grzbiet, kuper, pokrywy nadogonowe, pokrywy skrzydeł i lotki, rudobrązowe, z niewielkimi rozjaśnieniami i pociemnieniami. Ogon średniej długości, środkowa para strówek matowa rudobrązowa, pozostałe sterówki rudokasztanowe. Pierś i brzuch matowoszare, boki rudobrązowe, a pokrywy podogonowe ochrowobrązowe. Nie występuje dymorfizm płciowy. Osobniki młodociane mają szary brzuch, lekko nakrapianą pierś i nie mają ciemnych prążków na bokach głowy i policzkach.
Zasięg występowania Terkotnik występuje na obszarze południowo-wschodniej Brazylii (od południowej części stanu São Paulo na południe do północnych części stanu Rio Grande do Sul), we wschodnim Paragwaju oraz w północno-wschodniej części Argentyny w prowincji Misiones.
Jego obecność stwierdzono w dziewięciu ostojach ptaków IBA, w tym w Parku Narodowym Iguazú, Parku Prowincjonalnym Urugua-í i Parku Prowincjonalnym Uruzú y Reserva Forestal San Jorge w Argentynie, Parku stanowym rzeki Guarani w Brazylii i Parku Narodowym Caazapá w Paragwaju. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 325 tys. km². Występuje zazwyczaj w zakresie wysokości do 1200 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są wiecznie zielone lasy tropikalne: lasy galeriowe, tropikalne wilgotne lasy nizinne i tropikalne wilgotne lasy górskie; zamieszkuje też wysokie lasy wtórne. W Brazylii preferuje zarośla bambusowe i gęstą roślinność w pobliżu strumieni.
Niewiele wiadomo o diecie i sposobie żerowania. Dieta składa się prawdopodobnie głównie ze stawonogów. Żeruje zazwyczaj w parach, podejmując pokarm głównie z ziemi. Długość pokolenia jest określona na 3,6 roku.
Rozmnażanie Brak szerszych informacji o rozmnażaniu i gniazdowaniu terkotnika.
Głos Śpiew trerkotnika opisywany jest jako seria głośnych przerywanych dźwięków, zaczynających się od czyk przechodzących w szybsze bardziej piskliwe czet-czet-czit-czit.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN terkotnik od 2022 roku jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ); wcześniej, w 1994 roku sklasyfikowano go jako gatunek niższego ryzyka/bliski zagrożenia (LR/nt, ), następnie w 2000 roku jako gatunek narażony (VU, ), a od 2004 był klasyfikowany jako gatunek bliski zagrożenia (NT, ). Wielkość populacji jest szacowana na więcej niż 20 tys., a mniej niż 50 tys. dorosłych osobników, gatunek ten opisywany jest jako rzadki. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy ze względu na utratę i degradację siedlisk.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1859 roku Kategoria:Fauna Argentyny Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Paragwaju Kategoria:Taksony opisane przez Augusta von Pelzelna