Anna Louise Strong (ur. 24 listopada 1885 we Friend, zm. 29 marca 1970 w Pekinie) – amerykańska dziennikarka, pisarka i działaczka ruchu rewolucyjnego, wieloletnia korespondentka zagraniczna w Związku Radzieckim i Chinach.
Była jedną z płodnych autorek lewicowych XX wieku – napisała ponad 30 książek i tysiące reportaży. Przez blisko siedem dekad dokumentowała najważniejsze przewroty społeczne stulecia: rewolucję bolszewicką, wojnę domową w Hiszpanii, działania na froncie wschodnim II wojny światowej, kształtowanie się powojennego ładu w Polsce oraz rewolucję chińską. Historyk Justus D. Doenecke określił jej postawę mianem radykalizmu płynącego z serca, a nie z intelektu.
Jako jedna z nielicznych zachodnich reporterek – obok takich postaci jak Agnes Smedley czy Edgar Snow – posiadała bezpośredni dostęp do czołowych przywódców bloku wschodniego, w tym Józefa Stalina, Mao Zedonga i Zhou Enlaia. To w wywiadzie z nią w 1946 roku Mao użył po raz pierwszy określenia „papierowy tygrys” w odniesieniu do amerykańskiego imperializmu. Mimo swego oddania ideologii marksistowskiej, w 1949 roku stała się ofiarą stalinowskich represji – została aresztowana w Moskwie pod zarzutem szpiegostwa i deportowana.
Młodość i wczesne lata (1885–1916) Rodzina i dzieciństwo Urodziła się we Friend w stanie Nebraska, w skromnym, dwupokojowym domu pastora. Była najstarszą z trójki dzieci pastora kongregacjonalnego Sydneya Dixa Stronga i Ruth Marii Strong z domu Tracy, działaczki misyjnej. Jej ojciec, który często zmieniał parafie, przeniósł rodzinę do Mount Vernon w Ohio (1887), następnie do Cincinnati (1892) i ostatecznie do Oak Park w Illinois (1897).
Strong była dzieckiem o wcześnie rozwiniętych zdolnościach intelektualnych. Nauczyła się czytać w wieku czterech lat, a wiersze zaczęła pisać już w wieku sześciu lat. W Cincinnati ukończyła ósmą klasę mając 11 lat, przy okazji poprawiając nauczycieli w kwestiach merytorycznych. W Oak Park ukończyła liceum w wieku 15 lat. Jeszcze jako dwunastolatka koordynowała lekcje szycia w domach dla ubogich w zachodniej części Chicago (West Side), angażując się już wówczas w pracę społeczną. Pisała również dla magazynów młodzieżowych, m.in. amerykańskiej prasy popularnej, co sprzyjało wczesnemu rozwojowi jej kariery pisarskiej.
Edukacja wyższa i doktorat Po ukończeniu liceum spędziła półtora roku w Niemczech i Szwajcarii, gdzie intensywnie studiowała języki, przygotowując się do kariery naukowej. W 1902 roku wstąpiła do Oberlin College, rok później przenosząc się do Bryn Mawr College. Powróciła do Oberlin na ostatni rok i w przyspieszonym trybie ukończyła studia z wysokimi wyróżnieniami (cum laude) w 1905 roku, uzyskując tytuł B.A.
Wiosną 1906 roku rozpoczęła studia podyplomowe na Uniwersytecie Chicagowskim, jednocześnie pracując w fabryce konserw i angażując się w działalność w Hull House, prowadzonym przez Jane Addams – ośrodku reformatorskim i badań społecznych. Hull House, gdzie pracowała kilka dni w tygodniu, dostarczył jej bliskiego kontaktu z biedą miejską i nierównościami społecznymi, których obserwacja kształtowała jej światopogląd.
W 1908 roku otrzymała tytuł Ph.D. magna cum laude. Obroniła swoją rozprawę doktorską The Psychology of Prayer (Psychologia modlitwy) przed połączonymi wydziałami filozofii i teologii uniwersytetu. W swojej pracy broniła tezy, opartej na pismach średniowiecznych mistyków i współczesnych teoretyków psychologii społecznej, że modlitwa może wspomóc człowieka w pełnieniu obowiązków społecznych i zaangażowaniu się w reformę społeczną. W wieku zaledwie 22 lat była wówczas najmłodszą kobietą, która otrzymała doktorat z tej uczelni.
Wczesna kariera zawodowa (1908–1916) Po obronie doktoratu w 1908 roku wyjechała do Seattle – miasta słynącego z postępu społecznego i własności komunalnej – gdzie u boku ojca zaangażowała się w organizowanie akcji społecznych. Razem ze swoim ojcem, organizowała programy „Know Your City” (Poznaj Swoje Miasto), łączące wykłady akademickie, dyskusje obywatelskie i spacery po mieście, mające na celu edukację mieszkańców o problemach miejskich. Razem z ojcem napisała serię publikacji zatytułowanych Bible Hero Classics (Klasycy Biblii), których celem było przybliżenie młodemu pokoleniu postaci biblijnych na równi z historycznymi i legendarnymi bohaterami.
Do 1910 roku przeprowadziła się do Nowego Jorku, gdzie podjęła pracę dla Russell Sage Foundation w dziedzinie higieny dziecka i profilaktyki zdrowotnej. Jednocześnie pisała artykuły opowiadające o warunkach życia w ubogich dzielnicach dla magazynu Survey, który był wiodącą publikacją zajmującą się problemami społecznymi. We wrześniu 1910 roku podjęła drugą, czasami wyczerpującą pracę na zlecenie Krajowego Komitetu ds. Pracy Dzieci (National Child Labor Committee). Polegała ona na prezentowaniu w całym kraju pokazów stereoskopowych i filmowych o warunkach pracy dzieci i zagrożeniach dla zdrowia publicznego. Przygotowując jedną z takich wystaw w Kansas City, wstąpiła do Socjalistycznej Partii Stanów Zjednoczonych, uznawszy, że reformy liberalne nie wystarczą do rozwiązania systemowych problemów kapitalizmu.
W tym okresie Strong cieszyła się zainteresowaniem ze strony wielu mężczyzn, w tym wpływowych reformatorów: sędziego Bena Lindseya, znanego z walki o prawa dzieci, i Rogera Baldwina, przyszłego założyciela American Civil Liberties Union. Była krótko i nieoficjalnie związana z Baldwinem, ale uznała go za zbyt sceptycznego w kwestiach religijnych, a sama wiarę uważała za niezbędny element osobowości partnera.
Jesienią 1912 roku Strong podjęła trzecią pracę – kierowanie projektami wystawienniczymi dla Biura ds. Dzieci (U.S. Children’s Bureau) w Waszyngtonie. Formalnie była jednocześnie powiązana z trzema głównymi krajowymi organizacjami zajmującymi się reformą społeczną, pracując dla każdej z nich na niepełny etat. Wiosną 1913 roku wyjechała do Irlandii, do Dublina, gdzie zorganizowała wystawę opieki nad dziećmi na życzenie żony lorda namiestnika Irlandii, pokazując zachodnioeuropejskim społeczeństwom amerykańskie osiągnięcia w zakresie ochrony praw dziecka.
W tamtych latach była bardzo obciążona pracą, pisząc jednocześnie dla czterech różnych czasopism i używając czterech pseudonimów literackich. Jako redaktorka prowadząca periodyk Advance (konserwatywne pismo protestanckie) pisała tygodniowo artykuły dla dzieci, trzy kolumny dla kobiet interesujących się reformą społeczną i tuzin recenzji książek. Mimo że liczba prenumeratorów znacznie wzrosła, redaktorzy, zaniepokojeni jej coraz bardziej lewicową linią redakcyjną, zdecydowali się ją zwolnić.
Radykalizacja i działalność w Seattle (1916–1921) Powrót do Seattle i Rada Szkolna W październiku 1916 roku wróciła do Seattle, motywowana pragnieniem bardziej bezpośredniego zaangażowania się w walkę o sprawiedliwość społeczną. Kandydowała do parlamentu stanowego, ale bez powodzenia. Jednak w wyborach do rady szkolnej miasta zwyciężyła, zostając wybrana jako jedyna kobieta w składzie Rady Szkolnej Seattle (Seattle School Board). Była gorliwą zwolenniczką idealistycznej wizji prezydenta Wilsona na arenie międzynarodowej, ale jednocześnie stanowczo sprzeciwiała się przystąpieniu Ameryki do I wojny światowej i była aktywna w różnych grupach pacyfistycznych.
Przełom: wejście USA do wojny Wypowiedzenie wojny Niemcom przez USA w kwietniu 1917 roku było przełomem w jej życiu. Wspominała później, że przystąpienie USA do wojny było dla niej wstrząsem porównywalnym ze śmiercią matki i końcem jej idealistycznej wizji Ameryki, którą uznała za zawłaszczoną przez militarystów i spekulantów wojennych. To przekonanie utwierdziło ją w opinii, że system kapitalistyczny jest nierozerwalnie związany z wojną.
Strong zaangażowała się w intensywną działalność radykalną. Broniła publicznie przeciwników poboru do wojska i objętych śledztwem działaczy pacyfistycznych. Anonimowo pisała lub redagowała około jednej czwartej treści dla Seattle Daily Call, pisma skierowanego do Industrial Workers of the World (IWW) – radykalnego związku robotniczego. Była głównym głosem broniącym praw pracowniczych i krytykującym mobilizację wojskową. W marcu 1918 roku jej działalność wpłynęła na to, że została odwołana ze stanowiska w wyniku referendum (recall election), przegrywając różnicą ponad 5 tysięcy głosów (27 157 do 21 824).
Kiedy w styczniu 1918 roku zniszczono drukarnię Seattle Daily Call, Strong została redaktorką działów i autorką artykułów opiniujących dla Seattle Union-Record, wpływowego tygodnika, który wkrótce przekształcił się w dziennik. Była to pierwsza w Ameryce gazeta o szerokim obiegu wydawana przez sam związek zawodowy, zarządzana przez Centralną Radę Pracy miasta. Pod pseudonimem literackim „Anise”, stale oskarżała administrację Wilsona o głębokie bankructwo moralne i represjonowanie wolności obywatelskich, szczególnie praw do protestu i zrzeszania się. Konsekwentnie broniła bolszewików, popierając rewolucję, a także opublikowała przemówienie Włodzimierza Lenina do Kongresu Sowietów z 1918 roku, co stanowiło posunięcie nietypowe w ówczesnej prasie amerykańskiej.
Strajk Generalny Seattle (1919) Na początku lutego 1919 roku zyskała rozpoznawalność jako głos lewicy, publikując w „Seattle Union-Record” słynny artykuł wstępny „No One Knows Where”, ściśle związany z przygotowaniami do Strajku Generalnego w Seattle. Tekst ten sugerował nieprzewidywalność i potencjał strajku jako narzędzia zmiany społecznej. W listopadzie 1919 roku Departament Sprawiedliwości USA formalnie oskarżył Strong o dążenie do obalenia rządu USA i zachęcanie pracowników do sabotażu i nieposłuszeństwa. Jednak ponieważ Union-Record nie zawierał jawnych apeli do gwałtownej rewolucji czy przemocy, ława przysięgłych ostatecznie uniewinniła wszystkich oskarżonych, co uznano za zwycięstwo wolności prasy.
Rozczarowana wewnętrznymi podziałami wśród lewicy w Seattle, Strong posłuchała rady dziennikarza śledczego Lincolna Steffensa i zdecydowała się wyjechać poza Stany Zjednoczone, aby znaleźć miejsce, gdzie jej ideały były wcielane w rzeczywistość. Steffens namówił ją do wyjazdu do Rosji Radzieckiej. Stała się korespondentką dla Hearst's International News Service, autorką materiałów informacyjnych dla Amerykańskiego Komitetu Pomocy Kwakrów (American Friends Service Committee) i wysłanniczką Rady Pracy Seattle. Przed wjazdem do Rosji pracowała po kilkanaście godzin dziennie, pomagając białoruskim uchodźcom w Baranowiczach (wówczas Polska), co było jej wczesnym doświadczeniem humanitarnym w regionie.
Związek Radziecki: budowanie nowego świata (1921–1939) Praca humanitarna i początek dziennikarstwa W 1921 roku podróżowała do dotkniętego głodem miasta Samara nad Wołgą (później Kujbyszew), gdzie pracowała w pomocy humanitarnej w ciągu dnia, a nocami relacjonowała sytuację dla prasy zachodniej. Po zarażeniu się tyfusem przez tydzień majaczyła w gorączce, a następnie musiała leczyć się przez siedem miesięcy w szpitalu w Moskwie. W 1922 roku zbliżyła się do Lwa Trockiego, wówczas drugiej najpotężniejszej postaci w ZSRR, dając mu lekcje angielskiego w zamian za edukację polityczną i dyskusje na temat rewolucji światowej. Te rozmowy były dla Strong ważnym doświadczeniem edukacyjnym, choć później, po wygnaniu Trockiego, zdystansowała się od niego. W 1923 roku rozpoczęła cykl corocznych podróży z wykładami w Stanach Zjednoczonych, omawiając doświadczenia radzieckiego eksperymentu. Nie była świadoma, że FBI rozpoczęło wówczas systematyczne monitorowanie jej działalności, tworząc obszerne archiwum na jej temat.