mały|Ellens dritter Gesang, Dorothea Fayne (mezzosopran), Uwe Streibel (akompaniament) mały|Ave Maria, wyk. wokalista i muzycy United States Air Force Heritage of America Band Ave Maria, Ellens dritter Gesang – utwór skomponowany przez Franza Schuberta w 1825 jako część Opusu 52, składającego się z siedmiu pieśni z popularnego poematu Waltera Scotta z 1810 pt. The Lady of the Lake, w luźnym tłumaczeniu na język niemiecki.
Utwór jest jedną z najpopularniejszych kompozycji Schuberta. Oprócz wykonań z oryginalnym tekstem, zaczerpniętym z poematu Scotta, jest śpiewany z tekstem chrześcijańskiej modlitwy Ave Maria. Początkowe słowa antyfony Maryjnej stanowią również refren pieśni Ellen z poematu The Lady of the Lake, będącej modlitwą do Maryi Panny.
„The Lady of the Lake” i „Ave Maria” Utwór został skomponowany jako melodia do pieśni (wers XXIX z „Pieśni Trzeciej”) z poematu narracyjnego szkockiego poety Waltera Scotta The Lady of the Lake () w niemieckim tłumaczeniu (1780–1822) i tym samym stanowi część Liederzyklus vom Fräulein vom See Schuberta. W poemacie Scotta postać Ellen Douglas, Pani Jeziora (Loch Katrine w szkockich Highlands), udała się ze swoim wygnanym ojcem do jaskini Goblina, ponieważ odmówił on przyłączenia się do ich poprzedniego pana, Rodericka Dhu, w buncie przeciwko królowi Jakubowi. Roderick Dhu, wódz klanu Alpine, wyrusza w góry ze swoimi wojownikami, ale zatrzymuje się i słyszy odległy dźwięk harfisty Allan-bane’a, towarzyszącego Ellen, która śpiewa modlitwę o pomoc skierowaną do Matki Bożej. Roderick Dhu zatrzymuje się, a następnie rusza do bitwyWiersze XXVIII–XXX, Pani Jeziora, Pieśń trzecia..
Jak wynika z zachowanej korespondencji kompozytora, utwór wykonano po raz pierwszy w zamku hrabiny Sophie Weissenwolff w austriackim miasteczku Steyregg.
Pierwsze słowa znanej antyfony Maryjnej i refren „pieśni Ellen”, czyli Ave Maria (), mogły być impulsem do zaadaptowania melodii Schuberta do pełnego tekstu tradycyjnej modlitwy katolickiej. Łacińska wersja „Ave Maria” jest obecnie tak często wykonywana z melodią Schuberta, że można odnieść wrażenie, iż skomponował on melodię do starej antyfony Maryjnej.
Kompozycja Schuberta W 1825 roku Schubert skomponował melodie do wybranych siedmiu pieśni z poematu Scotta „The Lady of the Lake”. Zostały one opublikowane w 1826 roku jako jego Opus 52.
Utwory nie są przeznaczone dla jednego wykonawcy: trzy pieśni Ellen przeznaczone są na głos żeński z akompaniamentem fortepianu, natomiast pieśni Normana i Malcolma Graeme’a przeznaczone są na baryton (w zamyśle dla Johanna Michaela Vogla). Z pozostałych dwóch utworów jeden przeznaczony był na męski ansambl, a drugi na ansambl kobiecy. "Ellens Gesang I", D. 837, Raste Krieger, Krieg ist aus "Ellens Gesang II", D. 838, Jäger, ruhe von der Jagd "Bootgesang", D. 835, Triumph, er naht – na męski zespół wokalny "Coronach", D. 836, Er ist uns geschieden – na żeński zespół wokalny "Normans Gesang", D. 846, Die Nacht bricht bald herein "Ellens Gesang III" (Hymne an die Jungfrau), D. 839, Ave Maria! Jungfrau mild "Lied des gefangenen Jägers", D. 843, Mein Roß so müd
Schubert skomponował pieśni do tekstów niemieckich. Jednakże, z wyjątkiem nr 5, pieśni te miały zostać opublikowane również z oryginalnymi tekstami angielskimi. Oznaczało to konieczność znalezienia odpowiedników dla niekiedy dość swobodnych tłumaczeń Storcka, a to wiązało się ze znacznymi trudnościami.
Konotacje w kulturze Walt Disney wykorzystał melodię Schuberta w końcowej części swojego filmu Fantazja z 1940 roku, w którym powiązał ją z Modesta Musorgskiego, tworząc jeden ze swoich najsłynniejszych pastiszów.
Zobacz też Ave Maria (Bach/Gounod) Ave Maria (Wawiłow)
Przypisy
Schubert, Ave Maria Kategoria:Pieśni Franza Schuberta