Mauzoleum rodziny von Nostitz () – zabytkowe mauzoleum we wsi w Sobota, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski.
Mauzoleum położone na terenie dawnego majątku ziemskiego związanego z rodziną von Nostitz, we wschodniej części parku podworskiego, na południe od drogi powiatowej do Dłużca i na północ od drogi z Dębowego Gaju do Górczycy.
Historia Wieś Sobota od ok. 1719 roku znajdowała się w rękach rodu von Nostitz, starej szlachty wywodzącej się z Górnych Łużyc. Najbardziej znanym właścicielem dóbr, pochowanym w mauzoleum w Sobocie, był August Ludwig Ferdinand von Nostitz, pruski generał kawalerii.
August Ludwig Ferdinand von Nostitz rozpoczął karierę wojskową w 1802 roku w elitarnej kompanii regimentu Der Gardes du Corps. Uczestniczył w wojnach napoleońskich, m.in. w bitwie pod Jeną, po której dostał się do francuskiej niewoli. W 1813 roku powrócił do służby jako rotmistrz śląskiego regimentu ułanów, następnie został adiutantem feldmarszałka Gebharda Leberechta von Blüchera, służąc u jego boku także podczas kampanii „100 dni Napoleona”. W bitwie pod Ligny wykazał się osobistą odwagą, chroniąc życie feldmarszałka.
W 1825 roku został mianowany generałem majorem, a w latach 1828–1829 brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w sztabie cara Mikołaja I. Od 1835 roku pełnił funkcję drugiego komendanta Berlina, a od 1840 – szefa 5. regimentu huzarów, tzw. Huzarów Blüchera. Czynnej służby zaprzestał w 1847 roku, a w 1849 otrzymał stopień generała kawalerii. W latach 1850–1860 był posłem na dworze w Hanowerze.
Po śmierci w 1866 roku został pochowany w mauzoleum w Sobocie.
W 1916 roku złożono tu również jego syna, Friedricha Wilhelma Nicolausa von Nostitz, pruskiego oficera i członka parlamentu.
Obecnie obiekt znajduje się w zaniedbanym parku podworskim. Mimo braku konserwacji zachował pierwotną formę architektoniczną, będąc jednocześnie jednym z najwartościowszych, zachowanych elementów dawnego majątku von NostitzówZabytek.pl.
Architektura mały|Tył kaplicy grobowej w Sobocie mały|Gzymsy kaplicy grobowej w SobocieMauzoleum rodziny von Nostitz w Sobocie to neoklasycyzująca budowla sepulkralna z 3. ćwierci XIX wieku, wzniesiona jako miejsce pochówku rodziny von Nostitz, dawnych właścicieli wsi Sobota. Obiekt położony jest w zaniedbanym parku podworskim, stanowiąc jedno z nielicznych zachowanych założeń dawnego majątku Pałacu w Sobocie.
Mauzoleum wzniesiono z łamanego kamienia piaskowcowego, oblicowanego ciosami piaskowcowymi, łączonymi zaprawą cementową. Elewacje tworzą prostokątne ciosy kamienne, podzielone portalem wejściowym, skarpami i oknami. Występują tu typowe elementy neoklasyczne oraz barokizujące detale. Wnętrze nakrywa kopuła, a posadzkę wykonano z piaskowca. Pod budowlą znajduje się krypta grobowa mieszcząca pochówki członków rodziny von Nostitz. Budowlę zaprojektowano na rzucie ośmioboku, z wnętrzem na planie koła, opiętym skarpami. Bryła jest smukła i zwieńczona ostrosłupowym dachem. Dach pokryto blachą cynkową i zwieńczono metalowym krzyżemZabytek.pl.
Do najważniejszych elementów dekoracyjnych należą m.in.: prostokątny portal z półkolistym łukiem i ościeżami o profilu wałkowo-wklęskowym, półfilarek o formie półkolumny z kapitelemprzypominającym krenelaż, płyta z płaskorzeźbioną tarczą herbową rodu von Nostitz, flankowaną dwoma hełmami turniejowymi, dwuuskokowe skarpy z profilowanym cokołem, prostokątne okna zamknięte półkoliście z analogicznie profilowanymi ościeżami, a także korona murów z architrawem i gzymsem wspartym na wolutowych modylionach. Przypisy
Sobota Kategoria:Sobota (województwo dolnośląskie)