Jean Dauberval, właśc. Jean Bercher (ur. 19 sierpnia 1742 w Montpellier, zm. 14 lutego 1806 w Tours) – francuski tancerz, choreograf i baletmistrz, twórca baletu komicznego. Jego najsłynniejszym dziełem jest balet Córka źle strzeżona.
Pochodzenie i wczesne lata Jean Dauberval pochodził z rodziny artystycznej. Jego ojciec, Étienne Dominique Bercher (pseudonim Dauberval), był aktorem Comédie-Française w latach 1760–1780, gdzie od 1762 roku posiadał status członka trupy. Zgodnie z rodzinną tradycją Jean od wczesnych lat był przygotowywany do zawodu artysty scenicznego.
Karierę rozpoczął w 1759 roku w Turynie, gdzie w wieku 17 lat zadebiutował jako choreograf, tworząc spektakle pantomimiczne, m.in. Triumph of Dionysus in Thrace. Następnie przeniósł się do Lyonu, gdzie spotkał Jean-Georges Noverrea, reformatora teatru baletowego. Dauberval stał się jego uczniem i zwolennikiem jego idei, które rozwijał w swojej późniejszej twórczości.
Kariera w Paryżu 12 czerwca 1761 roku Dauberval zadebiutował na scenie Académie Royale de Musique, gdzie szybko zyskał uznanie dzięki talentowi pantomimicznemu. W latach 1762–1764 występował w Stuttgartcie. W 1766 roku odniósł sukces w balecie Sylvie, tworząc parę artystyczną z tancerką Marie Allard.
W 1763 roku otrzymał tytuł premier danseur demi-caractère, a w 1770 roku awansował na pozycję premier danseur noble. W roku 1773 mianowany został asystentem baletmistrza, pracując u boku Augusta Vestrisa, a później Maximilien Gardela.
W międzyczasie, w latach 1763–1764, pracował także w King’s Theatre w Londynie jako tancerz i choreograf. Od 1781 do 1783 roku pełnił funkcję głównego baletmistrza Opery Paryskiej, dzieląc to stanowisko z Gardelem. Konflikty z Gardelem doprowadziły do dymisji Daubervala w 1783 roku.
Okres przejściowy Po odejściu z Opery Paryskiej Dauberval przeniósł się do Hiszpanii, a następnie współpracował z różnymi zespołami w Europie. W tym czasie ponownie pracował w Londynie, gdzie 30 grudnia 1785 roku wystawił w King’s Theatre balet Le Déserteur, oparty na popularnej wówczas operze komicznej.
Kariera w Bordeaux W 1785 roku Dauberval objął stanowisko baletmistrza w Grand Théâtre w Bordeaux, które piastował do 1791 roku. Okres ten okazał się najważniejszy w jego karierze, a Bordeaux stało się miejscem narodzin jego najsłynniejszego dzieła.
La Fille mal gardée
1 lipca 1789 roku, na kilka dni przed zdobyciem Bastylii, w Grand Théâtre w Bordeaux odbyła się premiera baletu Córka źle strzeżona. Balet ten był rewolucyjny z dwóch powodów: był jednym z pierwszych baletów komicznych oraz wprowadził na scenę postacie realistyczne, pochodzące z ludu, a nie z mitologii. W roli Lison wystąpiła jego żona, tancerka Mlle Théodore (Marie-Madeleine Crespé).
Choć oryginalna choreografia Daubervala zaginęła, dzieło przetrwało dzięki późniejszym inscenizacjom, m.in. autorstwa Lwa Iwanowa i Marius Petipay, a w XX wieku także Frederick Ashtona.
Poglądy artystyczne Twórczość Daubervala odzwierciedlała idee Oświecenia i ducha Wielkiej Rewolucji Francuskiej. W swoich baletach wprowadzał na scenę bohaterów z ludu, co stanowiło wyraz demokratyzacji teatru. Jako uczeń Noverre’a, konsekwentnie realizował założenia ballet d’Action, w którym wszystkie elementy dzieła były podporządkowane dramaturgii i spójnej akcji.
Ceniono go za umiejętność płynnego łączenia tańca klasycznego z pantomimą, naturalnym gestem i elementami tańców ludowych.
Uczniowie Dauberval wykształcił grono artystów, którzy kontynuowali jego reformy w całej Europie. Do jego najważniejszych uczniów należeli: Carlo Blasis, Charles Didelot (uznawany za ojca baletu rosyjskiego), Jean-Louis Aumer oraz Salvatore Viganò (twórca włoskiego choreodramatu).
Wybrane prace choreograficzne Sylvie (1766) Le Déserteur, ou La Clémence Royale (1785) Le Bonheur est d'Aimer (1785) Le Page inconstant (1787) L'Épreuve villageoise (1787) Psyché (1788) La Fille mal gardée (1789) Le Siège de Cythère (1791) Télémaque dans l'île de Calypso (1791)
Zobacz też Jean-Georges Noverre Córka źle strzeżona
Przypisy
Kategoria:Francuscy tancerze baletowi Kategoria:Francuscy choreografowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Montpellier Kategoria:Ludzie związani z Tours Kategoria:Urodzeni w 1742 Kategoria:Zmarli w 1806