Skarby sztuki medalierskiej – seria monet kolekcjonerskich o nominale 50 złotych, emitowana od 2025 r. przez Narodowy Bank Polski (NBP). Monety odwzorowują wybrane dzieła sztuki medalierskiej i są bite przez Mennicę Polską S.A.

Monety te mają status prawnego środka płatniczego o wartości nominalnej. Są sprzedawane za pośrednictwem sklepu internetowego NBP „Kolekcjoner” oraz w oddziałach okręgowych Narodowego Banku Polskiego. Informacje o poszczególnych emisjach publikowane są w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz w planie emisyjnym NBP.

Wygląd i parametry techniczne

Awers Wzdłuż krawędzi awersu umieszczono nazwę państwa, nominał i skrót jednostki: RZECZPOSPOLITA POLSKA ○ 50 ZŁ. W dolnej części znajduje się wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Pod prawą nogą orła widnieje znak menniczy Mennicy Polskiej Powszechnie używanym zapisem w tekstach numizmatycznych jest m/w - skrót od: Mennica Warszawska.. Po obu stronach orła umieszczono oznaczenie roku emisji w formacie XX-YY. Na awersie nie występuje znak menniczy autora projektu monety.

Centralną część awersu zajmują repliki rewersów wybranych historycznych medali.

Rewers Na rewersach monet przedstawiono repliki awersów wybranych historycznych medali. Na rewersie również nie występuje znak menniczy autora projektu monety.

Parametry techniczne Metalsrebro (Ag)Próba999Średnica45,00 mmRant (bok)gładkiMasa62,20 g 2 oz - dwie uncje trojańskieGrubośćnie podanoStempelzwykły, wysoki relieforientacja Orientacja monety to wzajemne ustawienie wizerunków na awersie i rewersie pod względem ich pionowej pozycji. W numizmatyce wyróżnia się dwa podstawowe typy: orientację medalową (ang. medallic orientation lub medal alignment) oraz orientację monetową (ang. coin orientation lub coin alignment). Inne ustawienia mogą występować w przypadku monet z błędem, gdy któryś ze stempli został obrócony względem zamierzonej pozycji. W orientacji medalowej (medallic orientation) górne krawędzie awersu i rewersu znajdują się po tej samej stronie. Oznacza to, że gdy awers jest ustawiony prawidłowo, obrócenie monety w lewo lub w prawo powoduje, że rewers również pozostaje w prawidłowym położeniu. Nazwa tego typu orientacji nawiązuje do sposobu zawieszania medali na mundurach. W Wielkiej Brytanii określa się ją czasem jako „British turnover”. Orientację medalową stosuje się m.in. w monetach brytyjskich, większości monet krajów Wspólnoty (Commonwealth) oraz w monetach euro. Z kolei orientacja monetowa (coin orientation) występuje wtedy, gdy górne krawędzie wizerunków na awersie i rewersie są względem siebie odwrócone. Oznacza to, że po ustawieniu awersu prawidłowo, aby zobaczyć rewers we właściwej pozycji, monetę należy obrócić w pionie o 180°. Orientację monetową stosuje się m.in. w monetach Stanów Zjednoczonych. W Polsce stosuje się termin stempel zwykły dla orientacji medalowej i stempel odwrócony dla orientacji monetowej. Orientację medalową oznacza się strzałkami skierowanymi w górę ↑↑, a orientację monetową strzałką w górę i dół ↑↓↑↑

Wykaz i charakterystyka emisji +Lp.Data emisji Nazwa emisji (temat)Wizerunek (folder i opis)Wielkość emisjiAutorzy projektuCena emisyjna(„do” w szt.)Określenie „do w sztukach” informuje o maksymalnym nakładzie danej monety. Faktyczna liczba wyprodukowanych monet może być niższa. NBP nie podaje do publicznej wiadomości rzeczywistej liczby monet kolekcjonerskich wprowadzonych do obiegu.awersrewers116.01.2025Stanisław MałachowskiNBP5 000Robert Kotowicz1 100 złProjekt na podstawie medalu z 1771 r., przedstawiający marszałka Sejmu Czteroletniego. Medal autorstwa Johanna Philipa Holzhaeussera. Awers: centralnie umieszczono dedykację króla: QUOD IN / GERENDO MUNERE / MARESCHALCI / COMITIORUM VIRTUTE, / PRUDENTIA ET EXEMPLO / MULTA MALA AVERTIT / A REPUBLICA PLURIMA / BONA CONTULIT IN PATRIAM / EGREGIO CIVI. / HOCCE MONUMENTUM / GRATUS DICAT / S.A.R. / A.MDCCXC. (zakończone kropką)

Za to, że w sprawowaniu urzędu marszałka sejmu, cnotą, roztropnością i dobrym przykładem odwrócił wiele złego od Rzeczypospolitej i przyniósł ojczyźnie wiele dobra, przezacnemu obywatelowi tę pamiątkę ofiarowuje wdzięczny król Stanisław August, 1790 r.

Rewers: centralnie przedstawiono popiersie Stanisława Małachowskiego, zwrócone w lewo. Wzdłuż krawędzi napis: STANISL: MALACHOWSKI REFFEREND: REG: MARESCHAL: COMIT: ET CONFOEDER: POLON: Na ramieniu popiersia umieszczono podpis autora medalu: I. P. H. F. (z kropką na końcu)

Stanisław Małachowski, referendarz koronny, marszałek sejmu i konfederacji polskiej

Uwagi:

Napisy w języku łacińskim, a daty zapisano cyframi rzymskimi.

S.A.R. – Stanislaus Augustus Rex (król Stanisław August)

A. – anno (rok)

I. P. H. F. – inicjały imienia i nazwiska; litera F. od fecit (wykonał. zrobił)209.12.2025Michał OssowskiNBP5 000Robert Kotowicz1 100 złProjekt na podstawie medalu z 1787 r., poświęconym zasługom Michała Ossowskiego w dziedzinie bankowości, przemysłu oraz – przede wszystkim – rozwoju handlu czarnomorskiego w 1787 r. Medal autorstwa Johanna Philipa Holzhaeussera. Awers: centralnie umieszczono napis, od dołu otoczony gałązkami dębowymi, symbolizującymi siłę cnót obywatelskich, spiętymi kaduceuszem – atrybutem Hermesa, patrona handlu: CIVI UTILI / QUI ZELO BONI / PUBLICI DUCTUS / NOVAS COMMERCII / PATRII VIAS / DIDICIT ET DOCUIT / STAN: AUG: REX / SUO ET GRATÆ / PATRIÆ NOMINE / A. MDCCLXXXVII. (z kropką na końcu)

Obywatelowi użytecznemu, który prowadzony gorliwością dobra publicznego nowe drogi handlu ojczyzny wynalazł, Stanisław August król, swojem i wdzięcznej ojczyzny imieniem roku 1787.

Rewers: centralnie przedstawiono popiersie Michała Ossowskiego, zwrócone w prawo. Pod popiersiem umieszczono oznaczenie autora medalu: I. P. H. F. Wzdłuż krawędzi widnieje napis: MICHAEL OSSOWSKI N.A. MDCCXLIII. (z kropką na końcu)

Michał Ossowski, urodzony w roku 1743.

Uwagi:

Napisy w języku łacińskim, a daty zapisano cyframi rzymskimi.

N.A. – natus anno (urodzony w roku)312.01.2026Stanisław KonarskiNBP4 000Robert Kotowicz1 250 złProjekt na podstawie medalu z 1771 r., poświęconym zasługom Stanisława Konarskiego dla państwa, przede wszystkim w dziedzinie szkolnictwa. Medal autorstwa Johanna Philipa Holzhaeussera. Awers: przedstawiono dwie księgi leżące na kobiercu, ułożone jedna na drugiej i zwieńczone wieńcem dębowym. Na grzbietach ksiąg umieszczono tytuły: DE EMEND ELOQU oraz DE CONCLUD CONSIL. Nad księgami, półkoliście, widnieje napis: SAPERE AUSO. (z kropką na końcu). W dolnej części awersu umieszczono napis: STAN: AUG: REX. / MDCCLXV. (z kropką na końcu)

DE EMEND[andis] ELOQU[entiae vitiis] – O poprawie wad wymowy

DE CONCLUD[endis] CONSIL[iis] – O skutecznym rad sposobie, albo o utrzymywaniu ordynaryjnych sejmów

SAPERE AUSO – Odważył się być mądrym

STAN[islaus] AUG[ustus] REX. MDCCLXV. – Stanisław August król 1765.

Rewers: centralnie przedstawiono popiersie Stanisława Konarskiego w habicie pijara, zwrócone w lewo. Pod popiersiem umieszczono oznaczenie autora medalu: I. P. HOLZHAEUSSER. F. (z kropką na końcu). Wzdłuż krawędzi widnieje napis: STAN: KONARSKI. SCHOL: PIAR: IN. POL: ET. LITU: ANTIQ: PRÆP: PROV:

STAN[islaus] KONARSKI SCHOL[arum] PIAR[um] IN POL[onia] ET LITU[ania] ANTIQ[uitus] PRAEP[ositus] PROV[incialis] – Stanisław Konarski szkół Pijarskich w Polsce i Litwie niegdyś prowincyał.

Uwagi:

Napisy w języku łacińskim, a daty zapisano cyframi rzymskimi.

Rok 1765 odnosi się do decyzji o wybiciu medalu, natomiast jego realizacja nastąpiła w 1771 r. Plan emisji:Plan emisji wartości kolekcjonerskich i monet okolicznościowych na 2026 r. 4

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Sklep internetowy Kolekcjoner Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Plan emisji wartości kolekcjonerskich i monet okolicznościowych NBP

Kategoria:Monety_kolekcjonerskie_III_Rzeczypospolitej_(1995–)