thumb|240px|Kościół św. Jadwigi thumb|240px|Zabytkowe budynki przy pałacu Dębowa Łęka – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim, w gminie Wschowa.

W 2011 roku sołectwo zamieszkiwało 635 mieszkańców. Wieś leży przy drodze krajowej nr 12 z Głogowa do Leszna.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w dokumencie z 1424 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Dambowa Lanka”, 1427 „Dembowalanka”, 1437 „Dambowalanka”, 1472 „Dambrowa Lanka”, 1473 „Dambowa Ląka”, 1503 „Dambowaląka”, 1510 „Dabowalaka, Dambovalaka, Dębowa Ląka”, 1531 „Dembowa Ląka”, 1554 „Dąmbowalęka”, 1556 „Dęmbowa lęnka Nadolna”, 1563 „Debowaląka”, 1564 „Dembowa Lęka”, 1566 „Dembowaleka, Dembowalenka”, 1579 „Dambowa Lęka”, .

Według językoznawców polska nazwa złożona „Dębowa Łeka” pochodzi od połączenia słów „łąka” oznaczającego zbiorowisko roślin utworzonych z byliny ze znacznym udziałem traw oraz „dębu” oznaczającego po polsku rodzaj drzewa.

Oboczna nazwa niemiecka „Geyersdorf” po raz pierwszy odnotowana w 1575 w zapisie „Geiersdorf” została utworzona od słów „Geier” oznaczającego „sępa” oraz „dorf” czyli „wieś”. Po rozbiorach Polski pruska administracja urzędowo wprowadziła niemiecką nazwę „Geyersdorf” obok nazwy polskiej. W XIX wieku notowano także polską nazwę. W 1846 odnotowano polskie nazwy „Dęmbowa łęka górna i dolna, Dębowa łęka średnia”. W 1881 dwie nazwy: polską „Dębowa łęka” oraz niemieckie „Geyersdorf (Ober-, Nieder-).

Historia Okolice wsi prawdopodobnie zasiedlone były jednak dużo wcześniej od archiwalnych zapisów ponieważ w jej pobliżu odnaleziono grodzisko.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i leżała na granicy Wielkopolski i Dolnego Śląska. Była własnością szlachecką. W 1424 należała do powiatu wschowskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1427 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 leżała w dekanacie Wschowa.

Wieś wspominały historyczne dokumenty prawne, własnościowe i podatkowe. Jako własność prywatna z powodu dziedziczenia, wymiany lub sprzedaży miejscowość miała wielu właścicieli. W 1424 Nankier herbu Kotwicz był w sporze sądowym z Hinczą Ossowskim oraz jego synami z Osowej Sieni w sprawie obu wsi: Dębowa Łęka oraz Osowa Sień. W 1472 król Polski Kazimierz Jagiellończyk poświadczył, że kasztelan lędzki oraz starosta wschowski Wojciech z Góry (ur. 1420/30 - zm. 1494/5) zapisał swojej żonie Jadwidze 400 grzywien na dobrach dziedzicznych Dębowa Łęka wraz z folwarkiem. W 1473 król ten poświadczył także, że Wojciech oddał wszystkie działy swej wsi Dębowa Łęka w ziemi wschowskiej Katarzynie z Jarocina w zamian za część miasta Jarocina zwanej Nowym Miasteczkiem oraz wsie Bogusław w powiecie pyzdrskim, Tarszcze (obecnie Tarce koło Jarocina) w powiecie kaliskim oraz 100 grzywien. W XV i XVI wieku wieś należała do dwóch wielkopolskich rodów szlachceckich Ossowskich oraz Krzyckich.

Miejscowość odnotowano w historycznych regestach podatkowych, które pozwalają odtworzyć stosunki społeczne i własnościowe. W 1531 miał miejsce pobór we wsi z części Dłuskiego z 5 łanów, 8 prętów oraz od wiatraka. Pobrano podatek także od niewymienionego imiennie podatnika od 11 łanów, 9 prętów, karczmy i 2 wiatraków oraz 1.5 łana po pożarze. W 1535 odnotowany został pobór we wsi z 13 łanów, 3 prętów, karczmy, wiatraka oraz z 6,5 łana, 2 prętów, wiatraka. W 1563 pobór w Dębowej Łęce z 26,5 łana, 7 komorników, jednego rzemieślnika, 5 wiatraków w dziedzicznych dzierżawach, 2 karczm. W 1564 podatki z części Bartłomieja Ossowskiego od 7 łanów, 9 prętów i 2 łanów, 3 prętów. Z części Jana Ossowskiego od 3 łanów i 4 prętów. Z części Ludwika Krzyckiego 5 łanów oraz 8 prętów. W 1566 miał miejsce pobór z części Wojciecha Ossowskiego z 12,5 łana, 9 zagrodników, 5 komorników, 3 wiatraków, a z części synów Ludwika Krzyckiego od 8 łanów, karczmy, wiatraka, 5 zagrodników. Z kolei w części pisarza ziemskiego we Wschowie, Jana Ossowskiego pobrano podatki od 8 zagrodników. W 1579 odbył się pobór w części Doroty Ossowskiej od 14 łanów, 6 zagrodników z rolami, 3 zagrodników bez roli, 5 komorników z bydłem, 6 komorników bez bydła, 3 rzemieślników, 5 wiatraków, a z w części Mikołaja Krzyckiego pobór odbył się od 8 łanów, 3 zagrodników wolnych, 5 zagrodników bez roli, komornika z bydłem, 5 komorników bez bydła, 2 rzemieślników oraz od wiatraka.

Z miejscowości wywodzili się Dębołęccy herbu Prawdzic. Kościół parafialny został wybudowany w XV wieku. Dnia 13 lutego 1706 roku, podczas III wojny północnej między Dębową Łęką a Osową Sienią liczące 12 tys. żołnierzy wojska szwedzkie, zwyciężyły liczące 18 tys. żołnierzy połączone wojska sasko-rosyjskie.

Wieś po traktacie wersalskim przypadła Polsce, jednak w wyniku ingerencji miejscowego właściciela majątku i polskiej ludności Komisja Międzysojusznicza włączyła w 1920 Dębową Łękę do Niemiec w zamian za Wijewo i 4 inne wsie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: gotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Jadwigi, z XV wieku, z gotycką figurą Madonny i wyposażeniem z późniejszych epok drewniana dzwonnica z 1793 pełniąca jednocześnie funkcję bramy XIX-wieczny zespół pałacowy, na który składają się: pałac rodziny Brodowskich z poł. XIX wieku, przebudowywany pod koniec XIX wieku i po II wojnie światowej powozownia krajobrazowy park o pow. 6,5 ha stodoły folwarczne: jedna z końca XIX wieku, inna z 1910 roku.

Zobacz też Dębowa Łąka

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Dębowa Łęka w „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu”