mały|Posadnica Marta. Zniszczenie wieca nowogrodzkiego Kławdija Lebediewa Marfa Borecka, Marta Posadnica (zm. po 1478) – nowogródzka bogata szlachcianka z Republiki Nowgrodzkiej i żona posadnika Nowogrodu Wielkiego. Do legendy przeszła jej walka przeciw Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu.
Życiorys Córka Iwana Łoszyńskiego. Wyszła za mąż za Izaaka Andriejewicza Boreckiego, bojara i posadnika Nowogrodu (ze względu na to nazywana była Marfą Posadnicą). Miała dwóch synów: Dymitra i Fiodora. Posiadała rozległy majątek ziemski, w którym wytwarzano choćby len czy futra i należała do najbogatszych Nowogrodzian.
Znana przede wszystkim ze swojej walki z Wielkim Księstwem Moskiewskim po śmierci męża. Formalnie Nowogród uznał władcę Moskwy za swojego księcia, jednak napięcia dotyczące granic, podatków i autonomii miasta doprowadziły do oziębienia stosunków pomiędzy tymi ośrodkami władzy. W 1471 roku Marfa i jej synowie stali na czele prolitewskiego stronnictwa w Nowogrodzie.
Marfa zaproponowała Kazimierzowi Jagiellończykowi przyłączenie Nowogrodu Wielkiego do Wielkiego Księstwa Litewskiego z zachowaniem autonomii miasta. Władanie miastem zaproponowano Michałowi Olelkowiczowi. Sprawa przyłączenia Nowogrodu do Wielkiego Księstwa została zaniechana, ze względu na brak wsparcia ze strony zakonu inflanckiego oraz brak zgody Pskowa na przepuszczenie wojsk. Poza tym kraj pozostawał zaangażowany w walki z Węgrami, a Rada Panów Wielkiego Księstwa Litewskiego nie była skłonna zaakceptować nowej wojny.
Próby porozumienia z Wielkim Księstwem Litewskim wywołały oburzenie metropolity Moskwy Filipa (który oskarżał Marfę o rzekomą próbę zaprowadzenia w Nowogrodzie katolicyzmu) i cara Iwana III Srogiego. Na wieść o tych negocjacjach, które naruszały wcześniejszy pokój jażełbicki, na Nowogród wyruszył car Iwan III Srogi. Ochotnicza armia Nowogrodu, licząca nawet 40 000 żołnierzy, lecz słabo wyszkolona, przegrała z wojskami Wielkiego Księstwa Moskiewskiego nad Szełonią. Wojskami Nowogrodu w tej bitwie dowodził syn Marfy Dymitr, który następnie został stracony. W 1478 roku państwo nowogrodzkie zostało inkorporowane przez Iwana III. mały|Marfa Posadnica eskortowana do Moskwy w towarzystwie dzwonu wiecowego Aleksieja Kiwszenki Pomimo tego, że jej syn i brat złożyli hołd Iwanowi, wielki książę moskiewski aresztował ich w 1475 roku. W 1478 roku sama Marfa została aresztowana i zesłana do Moskwy, według tradycji miała zostać zakonnicą.
Upamiętnienie Bohaterka utworów takich jak: Marta Borecka, albo Podbicie Nowogrodu Nikołaja Karmazina, dramatu Michaiła Pogodina, poematu Marfa Posadnica Siergieja Jesienina czy niedokończonej dumy Kondratija Rylejewa.
Pierwsza Kronika Sofijska opisywała Marfę jako „złą kobietę”, odpowiedzialną za zdradę i proponowany sojusz Republiki Nowogrodzkiej z Litwą. Oskarżała Marfę o chęć poślubienia litewskiego szlachcica i oddania Nowogrodu Wielkiemu Księstwu Litewskiemu oraz o spiskowanie z Piminem w celu przejścia eparchii nowogrodzkiej na katolicyzm. Z czasem odbiór postaci Marfy Boreckiej się zmienił - została ona uznana za jedną z czołowych postaci w historii Nowogrodu, a zamiast jako zdrajczynię zaczęto ją postrzegać jako postać tragiczną, bohatersko broniącą wolności i niepodległości Nowogrodu (zwłaszcza w epoce romantyzmu).
Marfa Borecka została upamiętniona na pomniku Tysiąclecie Rosji.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Ludzie związani z Nowogrodem Wielkim Kategoria:Rosyjska szlachta