Kościół świętego Leonarda w Grzebsku – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat mławski wschodni diecezji płockiej). Znajduje się we wsi Grzebsk, w gminie Wieczfnia Kościelna, w powiecie mławskim, w województwie mazowieckim.
Drewniana świątynia została wzniesiona w 1712 roku, dzięki staraniom księdza Andrzeja Kwiatkowskiego, plebana z Czernic Borowych, konsekrowana została w dniu 14 października 1753 roku przez biskupa Jana Chryzostoma Krasińskiego, sufragana chełmskiego. Poważny remont został przeprowadzony przez księdza Dionizego Mierzwickiego, karmelitę z Obór, w 1882 roku, wówczas rozebrana została dzwonnica i zbudowana została wieża o konstrukcji słupowej, dobudowane zostały dwa symetryczne pomieszczenia do prezbiterium, a strop został zastąpiony sklepieniem kolebkowym. Prace były prowadzone przez Xawerego Wojniewicza z Płocka, o którym informacja została odkryta w czasie remontu w 1996 roku. Pomieszczenie po lewej stronie prezbiterium miało spełniać rolę zakrystii, natomiast po prawej stronie mała kapliczka pełniła funkcję Grobu Pańskiego w okresie wielkanocnym albo baptysterium. Świątynia jest konstrukcji zrębowej, ściany są wzmocnione lisicami, budowla jest orientowana, na rzucie wydłużonego ośmiokąta. Wnętrze jest trzynawowe, oddzielone trzema parami słupów. Dzięki staraniom księdza Stanisława Szczepkowskiego w latach 70. ubiegłego wieku dach został pokryty blachą ocynkowaną. Na kalenicy znajduje się ośmiokątna, ażurowa wieżyczka na sygnaturkę, nakryta cebulastym dachem hełmowym, zwieńczonym krzyżem.
Biskup Apolinary Wnukowski wizytując parafię w 1905 roku zwrócił uwagę na bardzo słaby stan świątyni i zasugerował budowę nowej, murowanej, co powtórzył w 1912 roku biskup Antoni Julian Nowowiejski oraz biskup Leon Wetmański w 1934 roku. W 1938 roku ksiądz Romuald Zawistowski z miejscowymi parafianami rozpoczęli zbiórkę materiałów budowlanych na nową świątynię, jednakże plany te zostały pokrzyżowane przez wybuch II wojny światowej. Po zakończeniu wojny ksiądz Franciszek Gajewski powrócił do koncepcji budowy, jednakże spotkał się tym razem ze sprzeciwem Urzędu Konserwatorskiego, który wydał pozwolenie tylko na remont.
W latach 1958–1959 świątynia otrzymała kamienną podmurówkę, nowe podwaliny oraz zewnętrzne oszalowanie, a także zostały naprostowane chylące się ściany. Generalny remont budowli został podjęty od 1993 roku, podczas duszpasterzowania księdza Jana Kaźmierczaka. Został wykonany nowy fundament z kamienia ciosanego, została usunięta XIX-wieczna wieżyczka a także został przywrócony oryginalny wygląd elewacji frontowej świątyni, rozebrany został strop kolebkowy. W następnych latach wymienione zostało oszalowanie wewnątrz kościoła, zostały wstawione nowe okna i podłoga. W 2018 roku została przeprowadzona konserwacja i renowacja ołtarza głównego.
Ołtarz główny pochodzi z XVIII wieku, w następnych latach był uzupełniany. W polu głównym znajduje się późnogotycka rzeźba z XV wieku Matki Bożej z Dzieciątkiem, w polu drugiej kondygnacji jest umieszczony obraz świętego Józefa z Dzieciątkiem w stylu barokowym z XVII i XVIII wieku, dawniej nad nim usytuowany był jeszcze XVIII-wieczny obraz świętego Andrzeja Apostoła. Tabernakulum w stylu rokokowym pochodzi z XVIII wieku. W lewej nawie znajduje się ołtarz świętego Leonarda z późnogotycką rzeźbą świętego patrona kościoła, datowaną na XVI stulecie. Nad nią jest usytuowany obraz Misericordia Dei z XVIII stulecia. W prawej nawie znajduje się ołtarz świętej Marii Magdaleny z przełomu XVII i XVIII stulecia., sprowadzony pod koniec XVIII wieku przez księdza Antoniego Gadomskiego z kościoła ojców reformatów we Włocławku. W polu głównym umieszczony jest obraz świętej Marii Magdaleny z II połowy XIX stulecia, z kolei nad nim jest usytuowany obraz świętego Franciszka z Dzieciątkiem. Kolejny, nowy ołtarz został poświęcony przez biskupa pomocniczego Romana Adama Marcinkowskiego w dniu 6 listopada 1992 roku. Ambona w stylu renesansowym pochodzi z XVII wieku, chrzcielnica w stylu barokowym powstała w XVIII wieku. Droga Krzyżowa została wykonana z drewna lipowego i poświęcono ją w dniu 12 lutego 1997 roku. Siedmiogłosowe organy zostały wykonane przez firmę Mollin w 1970 roku. Na ścianach prezbiterium są umieszczone tablice epitafijne, wykonane po 1807 roku, ufundowane ku pamięci rodziców przez biskupa sufragana warszawskiego Tomasza Chmielewskiego. Na cześć biskupa Chmielewskiego w dniu 11 listopada 2017 roku w świątyni została odsłonięta pamiątkowa tablica w 250. rocznicę jego urodzin.
Przypisy
Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Leonarda Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie mławskim Kategoria:Kościoły w diecezji płockiej Kościół Kategoria:Drewniane kościoły w województwie mazowieckim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Wieczfnia Kościelna Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w XVIII wieku