Zofia Teofila Matylda Ordyńska z d. Pindelska, zam. Burzyńska, ps. Delska (ur. 14 marca 1882 w Tarnowie, zm. 8 września 1972 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa oraz dziennikarka i publicystka.

Życiorys Kształciła się na Wyższych Kursach dla Kobiet Adriana Baranieckiego oraz w konserwatorium krakowskim w klasie fortepianu. W 1899 roku ukończyła szkołę dramatyczną Stanisława Knake-Zawadzkiego. Do 1917 roku występowała pod nazwiskiem Delska w Teatrze Ludowym w Krakowie (1900-1904) oraz Teatrze Polskim w Poznaniu (1904-1905). Około 1906 roku wyszła za mąż za rejenta Konstantego Burzyńskiego i wycofała się ze sceny. Mieszkała najpierw w Tłumaczu, a następnie w Uhnowie, zajmując się wychowaniem syna Romana (1907-1988). Angażowała się społecznie, działając w Kole Towarzystwa Szkoły Ludowej i organizując przedstawienia amatorskie.

Po wybuchu I wojny światowej wyjechała do Wiednia, gdzie jej mąż został oddelegowany do pracy w Naczelnym Komitecie Narodowym. Tam też zajęła się dziennikarstwem, pisząc felietony do lwowskiej "Gazety Wieczornej". Ok. 1916 roku owdowiała. Po śmierci męża powróciła na scenę, najpierw w wiedeńskim Teatrze Polskim (1916), a po powrocie do kraju została zaangażowana do Teatru Miejskiego we Lwowie (1917). Wówczas to przyjęła nazwisko panieńskie matki - Ordyńska. W latach 1919-1925 grała w Krakowie - najpierw w Teatrze im. Juliusza Słowackiego (1919-1922), a następnie w Teatrze „Bagatela” (1922-1925). Następnie była członkinią zespołów: Teatru Polskiego w Katowicach (1925-1926), Teatru Miejskieg w Lublinie (1926-1927), teatru Karuzela w Warszawie (1927), Teatru im. Juliusza Słowackiego (1928-1933). W latach 1928-1935 była etatową dziennikarką krakowskiego "Ilustrowanego Kuriera Codziennego", pisała również humoreski do tygodnika "Wróble na dachu" (pod pseudonimem Rido). W latach 20. XX wieku uchodziła także za jedną z najlepszych recytatorek poezji futurystycznej (m.in. utworów Tytusa Czyżewskiego).

Ok. 1935 roku wyjechała do Warszawy, gdzie była członkinią zespołów stołecznych - teatrów Malickiej (1935-1939), Wielka Operetka (1936) i 8:15 (1936-1939). Pisała również do warszawskiej delegatury "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" oraz tygodników "Światowid" i "As". Latem 1939 roku wraz z zespołem Mariana Wawrzkowicza wyruszyła w objazd, występując m.in. w Krakowie, Bochni, Dębicy, Tarnowie, Rze­szowie, Jarosławiu, Przemyślu i Lwowie.W 1937 roku stworzyła swoją jedyną kreację filmową - rolę Marii, żony Stolarskiego w produkcji pt. "Trójka hultajska" (reż. Henryk Szaro).

Podczas II wojny światowej występowała w teatrach jawnych: Melodia i Bohema w Warszawie oraz Powszechnym w Krakowie. Po zakończeniu walk została z tego powodu ukarana przez ZASP naganą i rocznym zawieszeniem w pracach organizacyjnych. W 1945 roku występowała w zespole objazdowym Karoliny Lubieńskiej i Wacława Ścibor-Rylskiego, z którym grała m.in. w Wieliczce, Będzinie, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej, Częstocho­wie, Kielcach i Radomiu. W sezonie 1945/1946 była członkinią zespołu Teatru Kameralnego Domu Żołnierza w Łodzi, w sezonie 1947/1948 - Teatrów Miejskich w Częstochowie, natomiast w sezonach 1946/1947 i 1948/1948 pozostawała bez angażu. W 1949 roku przeniosła się do Szczecina, gdzie do 1971 roku występowała w tamtejszych Teatrach Dramatycznych. Tam też publikowała w lokalnej prasie oraz była członkinią Klubu 13 Muz, występując w powstałym w 1958 roku Teatrze Propozycji. Wystąpiła również w jednym spektaklu Teatru Telewizji (1966).

W 1967 roku została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a cztery lata wcześniej otrzymała tytuł członka zasłużonego SPATiF-ZASP.

Była członkinią Ligi Kobiet - zakładała i przewodniczyła kołu Ligi przy teatrach szczecińskich, a w 1952 była delegatką na Zjazd Ziem Odzyskanych tej organizacji we Wrocławiu.

W 1970 roku wydała wspomnienia pt. "To już prawie sto lat. Pamiętnik aktorki". Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kw. A/33 I/5).

Przypisy

Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów szczecińskich Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Polskich (Polska Ludowa) Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy publicyści XX wieku Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1972