Bunt zabawek () – czechosłowacki film krótkometrażowy z 1946 roku w reżyserii oraz Hermíny Týrlovej. Film opowiada o ożywionych zabawkach walczących z nazistowskim funkcjonariuszem, co interpretowane jest jako próba rozliczenia się przez naród czeski z własną historią podczas II wojny światowej.
Fabuła W pracowni snycerskiej Josef Hoblík () tworzy drewniane zabawki. W momencie rozpoczęcia akcji filmu przygotowuje drewnianą lalkę przypominającą Adolfa Hitlera. Kiedy ustawia jej rękę w geście hajlowania, sam śmieje się z własnego żartu. Sytuację tę zauważa stojący na zewnątrz funkcjonariusz (Eduard Linkers), który palił papierosa i przez zasłonięte okno dostrzegł kształt przypominający przywódcę III Rzeszy. Próbuje dostać się do środka, a wtedy snycer postanawia wrzucić lalkę do ognia, a sam ucieka przez okno.
Funkcjonariusz po wejściu do warsztatu przeszukuje pomieszczenie, niszcząc i zrzucając z półek kolejne zabawki. Te obserwują go, a następnie ożywione postanawiają się zemścić, atakując nachodźcę. Mężczyzna próbuje się bronić, stosując przemoc i wykorzystując swoją broń. Ostatecznie zabawki pozbawiają go uniformu, a kolejne ataki zwieńczone są wystrzeleniem spalonej lalki Hitlera, co przepędza funkcjonariusza z warsztatu. Uciekając, wyskakuje przez okno, tak samo jak wcześniej snycerz.
Produkcja i upowszechnienie W filmie Hermína Týrlová wykorzystała własny pomysł wystąpienia na ekranie aktora obok lalki. Odpowiadała za realizację scen, w których główne role odgrywały lalki, natomiast odpowiadał za reżyserię scen z aktorami. Scenariusz napisali Emanuel Kaněra oraz Hermína Týrlová. W filmie wystąpiło dwóch aktorów: Eduard Linkers, który wcielił się w rolę esesmana, oraz , który zagrał snycerza.
Film powstał w Zlinie w 1946 roku, chociaż niektóre źródła podają 1947 rok.
Odbiór Zdaniem Marty Maciejewskiej, film ten ma być wyrażeniem stosunku do nazizmu, którego z różnych przyczyn liczni obywatele Czechosłowacji nie chcieli lub nie mogli wyrazić publicznie w czasie wojny. Zabawki przedstawione w filmie miały reprezentować czeskie społeczeństwo. Moritz Pfeifer wskazuje, że ukazanie zjednoczenia wszystkich zabawek w walce z nazistą, wpisuje się w komunistyczną propagandę przedstawianą zaraz po II wojnie światowej. Zauważa jednak, że film można interpretować niejednoznacznie, gdyż twórca zabawek wybudował nie tylko zabawki, ale także Hitlera, co można interpretować jako wkład Czechów we władzę Hitlera. Film stanowi próbę rozliczenia się z przeszłością. Marcin Giżycki film określił buntem spóźnionym.
Aneta Králová zwróciła uwagę, że ożywienie przedmiotów używanych do zabaw w dzieciństwie zachęca dzieci do korzystania z wyobraźni. Moritz Pfeifer stwierdził, iż jest to prawdopodobnie najbardziej polityczny film Hermíny Týrlovej.
Ożywione zabawki różnią się od tych znanych z filmów Disneya. Marta Maciejewska wskazuje, że w (1932) zabawki były przepełnione radością i chętne do zabaw, podczas gdy w Buncie zabawek są one zdolne do zemsty. Film bywa także porównywany z Toy Story (1995), jednak w odróżnieniu od produkcji Pixara, w Buncie zabawek postacie nie mają swoich charakterów. Marta Maciejewska wskazuje bardziej na podobieństwo do animacji Jana Švankmajera.
L’Express określił Bunt zabawek mianem chef-d'œuvre filmu animowanego.
Nagrody RokFestiwalKategoriaWynikŹródło 1947Festiwal Filmowy w Wenecjinajlepszy film dla dzieciwygranaMiędzynarodowy Festiwal Filmowy w Brukselinajlepszy film lalkowywygrana
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Czechosłowackie animowane filmy krótkometrażowe Kategoria:Czechosłowackie filmy z 1946 roku Kategoria:Filmy kręcone w kraju zlińskim