Pomnik Aleksandra II Wyzwoliciela (ros. Памятник Александру II Освободителю) – pomnik rosyjskiego cara Aleksandra II, odsłonięty w 2005 roku w Moskwie, w pobliżu Soboru Chrystusa Zbawiciela. Podczas budowy wzorowano się na oryginalnym pomniku Aleksandra II, wzniesionym w 1898 roku i zniszczonym podczas rewolucji październikowej. Autorami projektu są rzeźbiarz Aleksandr Rukawisznikow, architekt Igor Woskriesienski oraz Siergiej Szarow.
Historia Budowa, odsłonięcie i zniszczenie Pomnik Aleksandra II powstał z inicjatywy jego syna, Aleksandra III, w celu uczczenia pamięci o carze–reformatorze, który w 1861 roku zniósł pańszczyznę w Imperium Rosyjskim, zyskując tytuł wyzwoliciela rosyjskich chłopów. Z innych zasług cara można wymienić: wprowadzenie systemu samorządów lokalnych, wdrożenie reform sądowych i wojskowych, zakończenie długotrwałej wojny kaukaskiej oraz wyzwolenie narodów południowosłowiańskich spod osmańskiego jarzma. Budowę rozpoczęto w 1893 roku w południowo-wschodniej części Kremla. Autorami projektu byli architekt N.W. Sułtanow oraz rzeźbiarz (twórca pomnika Puszkina w Moskwie).
W ciągu następnych pięciu lat z całego Imperium Rosyjskiego napływały dobrowolne ofiary na budowę pomnika. W sumie zebrano sumę 1 600 000 rubli. W sierpniu 1889 roku, w 80. rocznicę urodzin Aleksandra II, monument został uroczyście odsłonięty w obecności cara Mikołaja II oraz przedstawicieli wszystkich stanów społecznych Rosji. mały|Oryginalny pomnik Aleksandra II z 1898 roku. Odlany z ciemnego brązu posąg stanął na prostokątnym piedestale. Nad monumentem wznosił się namiot w architektonicznym stylu XVII wieku z pozłacanym dachem. U stóp cara, na piedestale, umieszczono tablicę z napisem: „Imperatorowi Aleksandrowi, umiłowanemu przez lud” (ros. Императору Александру любовию народа). Figurę z trzech stron otaczała łukowa galeria, której sklepienia ozdobiono mozaikami przedstawiającymi władców Rosji – od św. Włodzimierza do Mikołaja I. Autorem portretów był syn słynnego poety, P.W. Żukowski.
W marcu 1918 roku, kiedy Kreml stał się centrum nowej, sowieckiej władzy, podjęto decyzję o usunięciu pomnika jako symbolu obalonej carskiej monarchii. Latem tego samego roku figura przedstawiająca Aleksandra II została zniszczona, a w kolejnych latach usunięto także galerię otaczającą monument.
Z kolei w 1967 roku, w miejscu, gdzie niegdyś znajdował się pomnik Aleksandra II, postawiono pomnik Włodzimierza Lenina. Został on usunięty wraz ze społeczno-politycznymi reformami w 1994 roku.
Odbudowa W 2005 roku podjęto próbę odbudowy pomnika na podstawie zachowanych szkiców i fotografii przedstawiających oryginalną rzeźbę. Autorami nowego projektu zostali artyści Aleksandr Rukawisznikow i Siergiej Szarow oraz architekt Igor Woskriesienski. Zdecydowali się oni na odwzorowanie oryginalnego pomnika, lecz w nowej formie. Połączyli tradycje neoklasycystycznego monumentalizmu z nowymi ideami organizacji środowiska architektoniczno-przestrzennego nowoczesnej metropolii.
Ukończony pomnik stanął naprzeciwko Soboru Chrystusa Zbawiciela. Podczas ceremonii odsłonięcia poświęcił go patriarcha Moskwy i całej Rusi, Aleksy II. Obecny był również mer Moskwy, Jurij Łużkow, który podczas przemowy mówił o roli cara-wyzwoliciela w dziejach państwa i narodu rosyjskiego.
Zobacz też pomnik Aleksandra II w Jekaterynburgu pomnik Aleksandra II w Częstochowie
Przypisy
Bibliografia
Aleksander II Moskwa