Jadwiga Rozmiarek

Jadwiga Rozmiarek, w literaturze również jako Rozmiarkówna ps. „Wisia”, „siostra Zosi” (ur. 4 lutego 1917 w Kozach na Podbeskidziu, zm. 1940 na terenie Tatr) – polska harcerka, łączniczka, emisariuszka, członkini i kurierka organizacji „Ojczyzna”. Nazywana kurierką z MosinyEncyklopedia konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945, Marian Woźniak (red.), Instytut Zachodni, Poznań, 1998, s. 485. .

Życiorys

Rodzina i młodość Urodziła się w 4 lutego 1917 roku w Kozach. Córka Andrzeja Rozmiarek i Haliny Warmińskiej. Miała trójkę rodzeństwa: siostrę Stanisławę, brata Przemysława i Andrzeja Marie Rozmiarek.

Urodziła się w rodzinie, której rodzice pochodzili z różnych środowisk społecznych. Ojciec Jadwigi, Andrzej Rozmiarek był jednym z piątki synów bogatego rolnika. W 1913 roku poślubił żonę zmarłego przyjaciela Emila Warmińskiego, Halinę Warmińską z domu MayównaMieloch P., Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny, Mosina, 2008, s. 7. W Kozach pełnił funkcję zarządcy dóbr rodziny Czeczów.

Halina Mayówna (ur. 1883) była córką Romana Maya, powstańca styczniowego i wielkopolskiego oraz właścicielem Zakładów Chemicznych produkujących sztuczne nawozy fosforanowe w dawnej podpoznańskiej Starołęce. Z pierwszego małżeństwa z Emilem Warmińskim, Halina miała dwójkę dzieci – Stanisławę i Przemysława Warmińskiego, przyszywane rodzeństwo Jadwigi Rozmiarkówny. Rodzeństwo wspólnie spędzało czas na grze w tenisa, czego owocem była zawodowa gra Przemysława, który zapisał się w historii polskiego tenisa. Po zakończeniu kariery sportowej, został dziennikarzem związanym z gazetą ABC, o radykalno-nacjonalistycznych poglądach.

Wujem Jadwigi Rozmiarkówny był Cyryl Ratajski, mąż siostry jej matki. Po śmierci Romana Maya kierował fabryką, przekształcając ją w spółkę akcyjną o nazwie „Chemiczna Fabryka dr Roman May, Towarzystwo Akcyjne”. Pełnił funkcję prezesa rady nadzorczej, aż do chwili wyboru go na prezydenta Poznania.

Przez pierwszy rok życia Jadwigi, rodzina mieszkała w Kozach, a następnie przenieśli się do Poznania, gdzie mieszkali przy ul. Libelta. Mieszkali tam do czasu zakupu przez Andrzeja Rozmiarka terenów gospodarczych w Niwce Starej (przedwojenna Gmina Mosina), gdzie rodzina przeniosła się, a Jadwiga Rozmiarkówna wracała na miesiące wakacyjne w trakcie swojej edukacjiMieloch P., Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny, Mosina, 2008, s. 9.

Edukacja Naukę pobierała w szkołach prowadzonych przez siostry zakonne. Była uczennicą gimnazjum Sióstr Sacré Coeur w Polskiej Wsi, koło Pobiedzisk. W 1936 roku ukończyła Gimnazjum Sióstr Urszulanek w Poznaniu. Naukę języków obcych rozwijała w katolickiej szkole Sacré-Coeur w Ostendzie oraz École de la Langue François w Paryżu, którą ukończyła 1937 roku.

Ucząc się jednocześnie angażowała się w życie społeczne i patriotyczne. W 1932 roku wstąpiła w szeregi Związku Harcerstwa Polskiego. Przyjęto ją do XVII Drużyny Harcerek im. Wandy Malczewskiej w Poznaniu. W 1938 roku dołączyła do polskiej drużyny harcerskiej im. Zofii Chrzanowskiej w Wolnym Mieście Gdańsk, gdzie pracowała oddziale Towarzystwa Ekspedycyjnego „Warta”.

Działalność konspiracyjna Wybuch II Wojny Światowej w 1939 roku zastał ją w Poznaniu. Opuściła dom rodziny w mundurze harcerskim i ruszyła do punktu odżywiania i pomocy nad uciekającą ludnością cywilnąMieloch P., Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny, Mosina, 2008, s. 26..

Pod koniec września 1939 roku dołączyła do konspiracyjnej organizacji „Ojczyzna”, którą współtworzyli m.in. Kirył Sosnowski i Witold Grott (przyjaciel jej brata Przemysława). Zaprzysiężona została przez Kiryła Sosnowskiego. Została łączniczką ks. Józefa Prądzyńskiego. Przekazywała mu wiadomości dotyczących spraw opieki społecznej. Jeździła również po Wielkopolsce zbierając informację i dokumentując zbrodnie hitlerowskie i ich skutkach, zwłaszcza o rozstrzeliwaniach mających miejsce w październiku 1939 roku. Zebrane świadectwa były przekazywane przez pierwszą kurierkę „Ojczyzny” – Hannę Świeżawską, Rządowi na Emigracji w Paryżu.

Na kurierskim szlaku Na przełomie końca roku 1939 i początku 1940 roku, zgłosiła się jako łączniczka pomiędzy okupowaną Polską a Rządem na Emigracji, by przez Warszawę do Francji. Celem kurierskiej misji przekazania raportu o kondycji Polaków na terenach wcielonych do III Rzeszy. Dla bezpieczeństwa na wypadek złapania przez armię niemiecką, nauczyła się całego raportu na pamięć. Początkowy plan zakładał przedostanie się przez góry do Budapesztu. Proponowano jej przewodnika, lecz odmówiła licząc na swojego przyjaciela - słowackiego przewodnika, będącego właścicielem schroniska w Dolinie Kieżmarskiej po drugiej stronie granicy Tatr. Udała się do Zakopanego. Na miejscu dowiedziała się, że wspomniany przewodnik widziany był z symbolem swastyki na marynarce. Polecano jej innego przewodnika, który już wcześniej przeprowadzał bezpiecznie przez granicę polsko-słowacką inne osoby. Jadwiga Rozmiarkówna wyruszyła z nim na szlak 15 stycznia 1940 roku i ślad po niej zaginął. Na Węgry nie dotarła.

Przypisy

Bibliografia

Przemysław Mieloch, Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny, Mosina 2008. ISBN 978-83-911711-5-8 Marian Woźniak (red), Encyklopedia konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945, Instytut Zachodni, Poznań 1998. ISBN 83-85003-97-5

Linki zewnętrzne

Materiały Pamiątkowe z Kongresu Polaków w Berlinie. Dodatkowe informację o Pałacu rodziny Czeczów Towarzystwo Czytelni Kobiet - działalność społeczna Halina Warmińskiej

Kategoria:Polscy kurierzy wojenni Kategoria:Polacy zaginieni podczas II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 1940