thumb|right|250px|XIX-wieczny antymins z Rumunii thumb|right|250px|XIX-wieczny antymins z Rosji Antymins, częściej antimension (gr. , ) – jedwabna chusta z wizerunkiem sceny złożenia Chrystusa do grobu z wizerunkami czterech ewangelistów w rogachWarszawa: poświęcenie nowych antimensionów (dostęp: 7 lipca 2026), używana w Cerkwi prawosławnej i Kościołach greckokatolickich. Na rozłożonym antyminsie w czasie Boskiej Liturgii odbywa się przemienienie świętych Darów Eucharystycznych.
Antymins poświęcany jest przez biskupa dla konkretnej cerkwi. Bez antyminsu w cerkwi nie można sprawować Boskiej Liturgii.
Antymins zawiera wszyte święte relikwie na pamiątkę faktu, że w pierwszych wiekach chrześcijaństwa celebracja Eucharystii odbywała się wprost na grobach męczenników.
Historia Pierwotnie słowo antymins (antimension) oznaczało przenośny stół, który przeznaczony był do sprawowania św. Eucharystii poza świątynią. We współczesnym znaczeniu antymins pojawił się w okresie ikonoklazmu. Zwolennicy obrazoburstwa odrzucali szacunek oddawany nie tylko ikonom, ale także świętym relikwiom. W związku z powyższym, podczas poświęcenia nowych świątyń nie umieszczano relikwii w prestole. Co więcej, w niektórych poświęconych wcześniej świątyniach relikwie usuwano z prestoła. Zachowując tradycję, zgodnie z którą w pierwszych wiekach chrześcijaństwa św. Eucharystia była sprawowana na grobach męczenników, zaczęto sprawować św. Liturgię poza cerkwią na antimensionie. Po zwycięstwie nad ikonoklazmem zaczęto wykorzystywać antyminsy podczas odprawiania Liturgii w świątyniach, które nie posiadały relikwii umieszczonych w prestole. Od XII wieku sprawowanie Boskiej Liturgii na prestole nakrytym antyminsem stało się cerkiewną normą.
Zobacz też
płaszczenica wozduch
Przypisy
Bibliografia Konstanty Bondaruk, O nabożeństwie prawosławnym, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2020, , str. 118-119
Kategoria:Liturgia prawosławna Kategoria:Liturgia katolicka