Dopiewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy Dopiewo.
Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wieś nosiła kiedyś inną nazwę „Dupiewo”. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1391 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Dupewo”, 1398 „Mayor Dupewo”, 1406 „Dubewo”, 1412 „Dupyewo”, 1415 „Dupyewo”, 1437 „Maior Dupyewo” * .
Od nazwy miejscowej wsi Dupiewo, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Dupiewskich herbu Poturgi, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości* .
Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Początkowo była wsią szlachecką należącą do lokalnej szlachty z rodu Dupiewskich, którzy przyjęli odmiejscowe nazwisko od nazwy miejscowej wsi. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 miejscowość leżała w powiecie poznańskim w Koronie Królestwa Polskiego. Od 1391 była siedzibą własnej parafii Ludomy.
Pierwszy historyczne zapisy o wsi pochodzą z XIV wiecznych zapisów kościelnych. W 1391 odnotowany został pleban Mikołaj. W latach 1427-1434 pleban o imieniu Wojciech, a w 1446 Mikołaj. W latach 1460-1467 plebanem dupiewskim był Jakub Worowski, a w 1510 pleban imieniem Mikołaj.
W latach 1397-1414 właścicielem we wsi był Jasiek Dupiewski. W 1397 pozwany został przez Wszegniewa z Sadów oraz jego bratanka. Wszegniew dowodził w procesie, że Jasiek miał umowę z Jakuszem z Dupiewca i z jego wolą siedział na jego folwarku. W 1412 Jasiek przegrał proces z Mikołajem Chomęckim i miał mu zapłacić 20 grzywien odszkodowania. W 1414 Jasiek Dupiewski wraz z Mikołajem Gądkowskim, Kuszem Rosnowskim i Dzierżkiem Ceradzkim mieli być wwiązani przez Stanisława Słapa z Dąbrówki w parafii Skórzewo, koło miasta Poznania oraz z Palędzia w części Konarzewa.
W latach 1412-1433 właścicielem wsi był kasztelan poznański Mościc ze Stęszewa oraz z Dupiewa. W latach 1428-1432 odnotowana została żona Mościca, kasztelanowa poznańska Małgorzata zwana też Maruszą z Dupiewa. W 1434 odnotowana została Małgorzata Rolina (być może identyczna z kasztelanową), która toczyła proces ze Stanisławem z Dupiewa, z Przywitem oraz z karczmarką Urszulą z Dupiewa.
W 1432 Piotr, Jan-Jasiek, Dobrogost synowie Jana z Dąbrowy w parafii Skórzewo otrzymali zgodę sądu na rozgraniczenie wsi Dąbrowa, Lesche czyli Międzylesia oraz Dupiewa według zwyczaju ziemskiego za pomocą opola i mieli przyprowadzić 6 starców, którzy złożą zeznania o granicach, a Małgorzata pani wienna z Dupiewie, nie ma im w tym przeszkadzać.
W 1445 kasztelan poznański Dobrogost Szamotulski sprzedał braciom Janowi dziekanowi włocławskiemu, Mikołajowi prepozytowi kruszwickiemu oraz Piotrowi i Marcinowi z Niewiesza w województwie sieradzkim za 6000 złotych węgierskich Dupiewo, Dupiewiec, Duraczewo i części w Niepruszewie. W 1446 Jan z Niewiesza dziekan włocławski uznał prawo bliższości syna Dobrogosta Piotra z Szamotuł do wspomnianych dóbr. Sąd uznał, że jeżeli Piotr w ciągu 8 tygodni zapłaci 1895 grzywien w półgroszach, to Jan będzie musiał wydać dokumenty dotyczące tych dóbr, obsiać pola, zabrać inwentarz żywy i ustąpić, a jeżeli Piotr nie zapłaci w tym terminie, to ma odstąpić od swego prawa bliższości do tych dóbr.
W 1485 biskup poznański Uriel Górka sprzedał z prawem odkupu Tomaszowi z Wielowsi plebanowi z kościoła św. Marcina koło Poznania czynsz w kwocie 16 grzywien ze swej wsi Dupiewo odziedziczonej po ojcu za 200 grzywien. W 1486 król polski Kazimierz IV Jagiellończyk zatwierdził wspomnianą transakcję. W latach 1494-1496 Uriel oraz jego bratanek Łukasz II Górka zapisali czynsz 100 grzywien na swoich dobrach ojczystych Dupiewo, Dupiewiec (obecnie to Dopiewiec), Siedlec, Uchorowo, Kórnik i innych dla Mikołaja syna Krystyna z Lublina, kanonika poznańskiego i plebana w Kórniku, a w zamian przejęli od niego czynsz oraz kapitał w wysokości 2000 grzywien ulokowany poprzednio na żupach krakowskich wielickiej i bocheńskiej oraz zobowiązują się w ciągu roku uposażyć i erygować w swych dobrach kolegiatę w Kórniku. W 1512 król polski Zygmunt I Stary zezwolił Łukaszowi Górce kasztelanowi poznańskiemu zapisać oprawę wienną dla żony Katarzyny z Szamotuł na dobrach Szamotuły, Sieraków, Górka Miejska, Czerniejewo oraz innych w tym m. in. na Dupiewie.
Historyczne źródła sądowe z lat 1393-1510 odnotowały także zwykłych mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1393 wspomniany został Przywit kmieć z Dupiewa, który był w sporze z Bylętą z Rogaczewa o 4 woły. W 1398 Mikołaj kmieć dupiewski wygrał proces o konia z Wincentym z Trzcielina. W 1402 szlachcic Jasiek z Dupiewa ręczył, że jego kmieć stanie na sądzie z komandorem zakonu rycerskiego joannitów z klasztoru świętego Jana koło Poznania. W 1403 Jasiek Dupiewski pozwał Mikołaja Krzyszkowskiego z powodu zranienia kmiecia (oryg. „wlneracio [et] intruncacio”). W 1500 kmieć z Lisówek uszedł do Dupiewa, ale został zmuszony do powrotu. W 1510 Łukasz z Dupiewa w swoim domu wychowywał sierotę Macieja syna Piotra sołtysa w Komornikach. Po śmierci chłopca na mocy jego testamentu odziedziczył jego majątek.
W 1403 wspomniany został Wszegniew sołtys dupiewski, a w 1437 sołtys Stanisław. W 1509 poddani z wsi kapitulnej Trzcielin dawali jedną ćwiertnię owsa sołtysowi w Dupiewie w zamian za korzystanie z pastwiska. W 1510 wspomniano Benedykta sołtysa z Dupiewa.
W 1508 odnotowano pobór podatkowy od wiatraka. W 1510 wieś należała do Łukasza Górki i liczyła 21 łanów osiadłych, jeden łan opuszczony, 5 zagrodników, 5 karczm, jeden młyn zbożowy. Pan jednemu z karczmarzy dał ze swojego folwarku 20 zagonów w jednym polu co potwierdza stosowanie trójpolówki we wsi. W 1563 miał miejsce pobór od 14,5 łana, połowy łana opuszczonego, dwóch karczm, rybaka, komornika, 3 rzemieślników, wyszynku gorzałki. W 1577 właścicielem we wsi był kasztelan poznański Piotr Czarnkowski, który zapłacił pobór. W 1580 również on zapłacił pobór od 14,5 łana, 4 komorników, krawca, 3 karczmarzy oraz każdego kto miał trochę roli oraz od dwóch kowali, pastucha wypasającego 20 owiec.
Początek szkolnictwa na tym obszarze datuje się na rok 1584 (parafialna – rektor szkoły Joannes).
Wieś szlachecka Dopiewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek I rozbioru Polski w 1772, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała ziemia chełmińska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 8..
Kolejnymi znanymi właścicielami Dopiewa byli także od 1764 August Działyński, po śmierci Augusta Działyńskiego wdowa po nim wychodzi za Władysława Gurowskiego marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1881 wieś posiadał hrabia Dzieduszycki, anastępnym właścicielem był książę Czartoryski.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny Świadkowie Jehowy: zbór Dopiewo (Sala Królestwa: Głuchowo)
Sport Od 1998 roku działa tutaj klub piłki nożnej GKS Dopiewo, grający obecnie (sezon 2023/2024) w V lidze, gr. wielkopolskiej II.
Ludzie związani z Dopiewem
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)