Bitwa o Namur, oblężenie Namur – bitwa stoczona między siłami belgijskimi i niemieckimi wokół ufortyfikowanego miasta Namur na początku I wojny światowej.
Namur był broniony pierścieniem nowoczesnych jak na tamte czasy fortów, tworzących twierdzę Namur, obsadzonych przez belgijską 4 Dywizję. Celem belgijskich fortyfikacji było opóźnienie inwazji do czasu nadejścia wojsk z państw gwarantujących niepodległość Belgii. Francuska 5 Armia planowała kontratak podczas oblężenia Namur przez Niemców.
Niemiecka 2 Armia wkroczyła do akcji 20 sierpnia 1914 roku, wykorzystując doświadczenie zdobyte w szturmowaniu fortów podczas bitwy pod Liège (4–16 sierpnia). Niemcy nie podjęli próby generalnego szturmu, lecz poczekali do następnego dnia i zbombardowali forty, używając superciężkiej artylerii oblężniczej i czterech baterii dostarczonych przez sojuszników z Austro-Węgier. Forty zostały zniszczone, niektóre z nich przez zwykłą ciężką artylerię z powodu swoich wad konstrukcyjnych. W przeciwieństwie do Liège, w Namur Niemcy skruszyli forty, ponosząc przy tym bardzo niewielkie straty.
Klęska 5 Armii w bitwie pod Charleroi 21 sierpnia uniemożliwiła Francuzom dalsze natarcie i tylko jeden pułk francuski dotarł do Namur jako wsparcie. Gdy stało się jasne, że odsiecz w oczekiwanym rozmiarze nie nadejdzie, 23 sierpnia niedobitki belgijskiej 4 Dywizji wycofały się na południe, aby dołączyć do 5 Armii w pobliżu Saint-Gérard. Ostatnie forty Namur poddały się 25 sierpnia. Pozostali przy życiu żołnierze 4 Dywizji ostatecznie dołączyli do belgijskiej armii polowej w Antwerpii podczas jej oblężenia.
Tło Planowanie strategiczne Belgia Belgijskie plany wojenne opierały się na założeniu, że inne mocarstwa pomogą wyprzeć najeźdźcę z terytorium Beglii, ale prawdopodobieństwo niemieckiej inwazji nie sprawiło, że Francja i Wielka Brytania były postrzegane jako sojusznicy, ani że rząd belgijski zamierzał zrobić coś więcej niż tylko bronić swojej niepodległości. Ententa angielsko-francuska z 1904 roku sprawiła, że Belgowie dostrzegli zmianę stosunku Anglików do Belgii i postrzeganie jej jako nieformalnego brytyjskiego protektoratu. Belgijski Sztab Generalny został utworzony w 1910 roku, ale jego szef gen. mjr Harry Jungbluth przeszedł w stan spoczynku 30 czerwca 1912 roku i został zastąpiony dopiero w maju 1914 roku przez gen. por. Chevaliera de Selliers de Moranville’a, który rozpoczął planowanie koncentracji armii i spotkał się z przedstawicielami belgijskiej kolei 29 lipca.
thumb|Nagłówek „Le Soir” z 4 sierpnia 1914 Wojska belgijskie miały być skoncentrowane w centralnej Belgii, przed Redutą Narodową, gotowe do wymarszu na każdą z belgijskich granic, podczas gdy Twierdza Liège i Twierdza Namur miały zabezpieczyć same granice. Po mobilizacji król Belgów miał stać się Naczelnym Dowódcą i decydować o miejscu koncentracji armii. W obliczu zakłóceń w nowym programie zbrojeń, zdezorganizowani i słabo wyszkoleni żołnierze belgijscy mieli korzystać z Reduty Narodowej, aby opóźnić marsz agresora, ale potrzebowali również fortyfikacji do obrony na granicy. Z kolei jedna ze szkół w tamtym czasie postulowała powrót do rozmieszczenia wojsk na pograniczu, zgodnie z francuskimi teoriami wojennymi. Belgijskie plany stały się kompromisem między tymi dwoma koncepcjami, w którym armia polowa skoncentrowała się za rzeką Gete, z dwiema dywizjami wysuniętymi w kierunku Liège i Namur.
Niemcy thumb|Mapa przedstawiająca niemiecki marsz przez Belgię po bitwie pod Liège na początku sierpnia 1914 Niemiecka strategia od 1891 roku priorytetowo traktowała działania ofensywne przeciwko Francji i postawę obronną wobec Rosji. Niemieckie planowanie było determinowane przez przewagę liczebną, szybkość mobilizacji i koncentracji oraz wpływ ogromnego wzrostu potencjału nowoczesnej broni. Oczekiwano, że ataki frontalne będą kosztowne i długotrwałe, co prowadziłoby do ograniczonego sukcesu, szczególnie po tym, jak Francuzi i Rosjanie zmodernizowali swoje fortyfikacje graniczne. Gen. Alfred von Schlieffen, szef Cesarskiego Sztabu Generalnego w latach 1891–1906, opracował plan ominięcia francuskich fortyfikacji poprzez ofensywę na północnej flance, która miała zapewnić lokalną przewagę liczebną i szybkie, decydujące zwycięstwo. W latach 1898–1899 taki manewr miał na celu szybkie przejście przez Belgię, między Antwerpią a Namur, aby zagrozić Paryżowi od północy.
Helmuth von Moltke Młodszy zastąpił von Schlieffena w 1906 roku i nie był pewien, czy Francuzi podporządkują się niemieckim założeniom. Moltke dostosował plan rozmieszczenia i koncentracji, aby uwzględnić atak w centrum lub atak okrążający z obu flanek jako warianty, dodając dywizje do lewego skrzydła naprzeciwko granicy francuskiej, z ok. 1 700 000 ludzi, którzy mieli zostać zmobilizowani w ramach Westheer (armii zachodniej). Główne siły niemieckie nadal miałyby posuwać się przez Belgię, aby zaatakować na południe, w kierunku Francji, wskutek czego armie francuskie zostałyby okrążone z lewej strony i odepchnięte za rzeki Moza, Aisne, Somma, Oise, Marna i Sekwana, nie mogąc wycofać się do centralnej Francji. W ten sposób Francuzi albo zostaliby unicestwieni przez manewr z północy, albo stworzyliby warunki do niemieckiego zwycięstwa w centrum lub w Lotaryngii na wspólnej granicy.
Planowanie taktyczne Forty w Namur thumb|Trójkątny fort Brialmont, 1914 Dolina Mozy była drogą, którą można było najechać Francję lub Niemcy. Po wojnie francusko-pruskiej gen. Henri Alexis Brialmont ufortyfikował dolinę w Liège i Namur, aby odstraszyć Francję i Niemcy od naruszania suwerenności Belgii. Twierdza Namur została zbudowana w latach 1888–1892, około 7 km od centrum Namur, zgodnie ze standardowym projektem na bazie trójkąta i czworokąta, aby zminimalizować liczbę potrzebnych baterii obronnych w fosach fortu, z polem ostrzału skierowanym na zewnątrz. Na lewym brzegu Mozy znajdowały się zmodernizowane forty: Fort de Malonne, Fort de Saint-Héribert i Fort de Suarlée, niezmodernizowane Fort d’Emines i Fort de Cognelée oraz zmodernizowany Fort de Marchovelette. Na prawym brzegu znajdowały się Fort de Maizeret, Fort d’Andoy i Fort de Dave, wszystkie zmodernizowane. Przestarzała Cytadela Namur w mieście stała się zbędna.
Forty zbudowano z betonu niezbrojonego, który można było wylewać tylko w świetle dziennym, co powodowało słabe spoiny między warstwami wylewanymi wieczorem i rano następnego dnia. Zbudowano cytadelę i przykryto ją betonem o grubości 3–4 metrów; mniej podatne na ataki mury wybudowano z betonu o grubości 1,5 metra, umieszczone wewnątrz fosy o szerokości 8 metrów. Wejście obejmowało długą rampę z tyłu, od strony Namur, chronioną tamburem z otworami strzelniczymi prostopadłymi do wejścia, mostem zwodzonym chowanym bocznie nad 3,5-metrowym dołem, wyposażonym w granatniki, kratę i działo kal. 57 mm strzelające wzdłuż osi bramy. Forty w Liège i Namur posiadały 171 ciężkich dział, przy czym każdy wyposażony był w 5–8 dział Krupp kalibru 120 mm, 150 mm i 210 mm, które stanowiły najnowocześniejsze uzbrojenie dostępne w 1888 roku. Działa to zamontowano w chowanych, pancernych wieżach stalowych, wyprodukowanych we Francji, Belgii i Niemczech. W trójkątnych fortach zbudowano trzy mniejsze, chowane wieże, a w fortach czworobocznych cztery. Wieże uzbrojono w działa 57 mm do obrony na krótkim dystansie, a w kazamatach zamontowano 6–9 kolejnych dział 57 mm do obrony fos.
thumb|left|Pięciokątny fort Brialmont, 1914 Forty Twierdzy Namur zostały zbudowane tak, aby wytrzymać ostrzał artyleryjski z dział kalibru 210 mm i wyposażone w elektrownię parową zasilającą oświetlenie, pompy i reflektory, której koszt wyniósł 29 mln franków. Forty miały słabszą obronę z tyłu, co w założeniach miało ułatwiać ich odbicie przez siły belgijskie kontratakujące z zachodu. Koszary i zaplecze zbudowano na tyłach, wykorzystując tylną fosę do oświetlenia i wentylacji pomieszczeń mieszkalnych. Zapewniono też codzienne potrzeby załogi fortecy, ale latryny, prysznice, kuchnie i kostnica zostały zbudowane w przeciwskarpie, która mogła stać się nie do utrzymania, gdyby dym i opary z wybuchających pocisków gromadziły się w pomieszczeniach mieszkalnych i pomocniczych, ponieważ forty nie miały wentylacji mechanicznej. Każdy fort posiadał oddział piechoty, który mógł w każdej chwili wyjść z fortu i dokonać wypadu na atakujących.
Bitwa pod Liège, 4–16 sierpnia
Bitwa pod Liège była pierwszym starciem stoczonym podczas niemieckiej inwazji na Belgię i pierwszą bitwą I wojny światowej. Atak na miasto rozpoczął się 5 sierpnia 1914 roku i trwał do 16 sierpnia, kiedy poddał się ostatni fort. Linie kolejowe potrzebne armiom niemieckim we wschodniej Belgii zostały zamknięte na początku oblężenia i dopiero rankiem 17 sierpnia niemiecka 1., 2. i 3 Armia mogły wznowić natarcie w kierunku granicy francuskiej. Belgijska armia polowa wycofała się znad Gete w kierunku Antwerpii w dniach 18–20 sierpnia, a Bruksela została zdobyta bez oporu 20 sierpnia. Oblężenie Liège trwało jedenaście dni, a nie dwa, jak przewidywali Niemcy. Gen. Karl von Bülow, dowódca niemieckiej 2 Armii, utworzył Angriffsgruppe Namur pod dowództwem gen. Maxa von Gallwitza, składającą się z Korpusu Rezerwowego Gwardii, XI Korpusu odłączonego od 3 Armii gen. Maxa von Hausena oraz dywizji VII Korpusu Rezerwowego, liczącego ok. 107 000 ludzi, który ruszył na Namur 16 sierpnia i pojawił się w przed nim 20 sierpnia. 3 Armia strzegła południowego skrzydła wzdłuż Mozy, a 2 Armia zaatakowała w kierunku Charleroi, co uniemożliwiło wszystkim francuskim pułkom, z wyjątkiem jednego, dotarcie do Namur w celu wzmocnienia garnizonu.
Preludium Belgijskie przygotowania obronne thumb|Schemat wnętrza fortu Brialmont Twierdza Namur była obsadzona przez około 37 000 żołnierzy fortecznych i piechoty belgijskiej z 4 Dywizji pod dowództwem gen. Augustina Michela. Belgowie zamierzali utrzymać Fortecę Namuru do czasu jej odciążenia przez francuską 5 Armię. Belgijska i niemiecka kawaleria starła się na północ od Namur 5 sierpnia, a na południowy wschód dwa dni później. 19 sierpnia belgijska 8 Brygada pod Huy wysadziła most na Mozie i wycofała się do Namur, gdy od wschodu nadciągnęły niemiecki Korpus Rezerwowy Gwardii i XI Korpus.
Niemieckie przygotowania do ofensywy thumb|Widok na miasto Namur, ok. 1900 Bülow rozkazał generałowi von Gallwitzowi, dowódcy Korpusu Rezerwowego Gwardii, poprowadzić atak na Namur wraz z Angriffsgruppe Namur, podczas gdy 3 Armia broniła się przed atakiem aliantów między Namur a Givet. Superciężkie jednostki artylerii i saperów z Liège zostały wysłane do Namur wzdłuż doliny Mozy, a doświadczenie zdobyte w działaniach przeciwko Twierdzy Liège skłoniło atakujące wojska do obrania najkrótszych dróg do Namur, co umożliwiło Korpusowi Rezerwowemu Gwardii dotarcie na północny brzeg Mozy, a XI Korpusowi na brzeg południowy. Bülow przybył do kwatery głównej Gallwitza 20 sierpnia i nalegał, aby 1 Dywizja Rezerwowa Gwardii przesunęła się dalej na północ i północny zachód od Namur, aby chronić lewe skrzydło 2 Armii podczas jego okrążania.
Dywizja miała przeprawić się przez rzekę w Andenne, ale belgijskie siły nieregularne opóźniły przeprawę w walkach ulicznych. 3 Dywizja Gwardii została opóźniona w Hingeon i przez belgijski kontratak z Cognelée. Na południowym brzegu XI Korpus odparł belgijskie ataki i dotarł do miejsc zbiórki, gdzie utworzył osłonę flanki we Florée. Niemiecka artyleria przybyła z opóźnieniem, dlatego bombardowanie przełożono na 21 sierpnia. Teren na froncie południowo-wschodnim okazał się nieodpowiedni do ataku, dlatego 38 Dywizja otrzymała rozkaz ataku na Haltinne, a 22 Dywizja przejęła front natarcia na południowym brzegu Mozy.
Niemiecki plan ataku