Edward Dziewoński

Edward Dziewoński ps. „Dudek” (ur. 16 grudnia 1916 w Moskwie, zm. 17 sierpnia 2002 w Warszawie) – polski aktor, reżyser, satyryk. Założyciel kabaretu Dudek.

Życiorys Syn aktora Janusza Dziewońskiego i Marii Wasilewskiej. Maturę uzyskał w Berlinie. Tuż przed II wojną światową ukończył studia na Wydziale Aktorskim Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (PIST). Dyplom otrzymał po wojnie w 1945 (Łódź). Zadebiutował w łódzkim Teatrze Syrena (1945). W 1947 zagrał w drugiej wersji filmu Zakazane piosenki. Był twórcą i szefem działającego w latach 1965–1975 kabaretu Dudek. Występował również w telewizyjnym Kabarecie Starszych Panów (kreował m.in. postać Dosmucacza, operatywnego Kuszelasa czy frywolnego sędziego Kocia), w Kabarecie Szpak i w Kabarecie Wagabunda.

W swym dorobku aktorskim zgromadził 31 ról filmowych. W filmie zagrał po raz ostatni w Strasznym śnie Dzidziusia Górkiewicza (1993). Jako aktor dramatyczny występował w Warszawie w teatrach: Narodowym, Ateneum, Współczesnym, Komedia, Ludowym oraz w Teatrze Kwadrat, którego był założycielem i dyrektorem artystycznym. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 235-3-1/2).

Był trzykrotnie żonaty. Ostatni związek małżeński zawarł z lekarką Ireną Wilczyńską (ur. 1939). Z drugiego małżeństwa urodził się syn Roman (ur. 1954).

Filmografia thumb|Grób Edwarda Dziewońskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie thumb|Tablica upamiętniająca aktora Edwarda Dziewońskiego na kamienicy przy ul. Wareckiej 11 w Warszawie, gdzie mieszkał w latach 1975–2002 Jako aktor 1946: Zakazane piosenki – gestapowiec przeprowadzający rewizję u Tokarskich 1947: Ostatni etap – Lagerarzt 1948: Powrót – Edward Winiarski 1948: Ulica Graniczna – feldfebel 1949: Dom na pustkowiu – Jurek, narzeczony Hanki 1953: Przygoda na Mariensztacie – przewodnik po Warszawie 1953: Sprawa do załatwienia – dyrektor w fabryce fortepianów 1954: Autobus odjeżdża 6.20 – Stefański, kumpel Wiktora Poradzkiego 1954: Opowieść atlantycka – sierżant Wehrmachtu werbujący Schmidta do Legii Cudzoziemskiej 1956: Nikodem Dyzma – Jan Ulanicki, wiceminister rolnictwa 1957: Eroica – Dzidziuś Górkiewicz 1959: Tysiąc talarów – Hilary Melasa, narzeczony Kasi 1960: Powrót – Pudel, wspólnik Andrzeja 1960: Zezowate szczęście – Jelonek 1962: Jutro premiera – aktor Edward Szafrankiewicz 1963: Żona dla Australijczyka – redaktor Michał Żelazkiewicz 1966: Wojna domowa – właściciel „Korka” (odc. 14) 1969: Nowy – kierownik działu personalnego 1970: Dzięcioł – Ratajczak, kolega Stefana z pracy 1971: Kłopotliwy gość – kierownik wydziału kadr PZMC 1971: Niebieskie jak Morze Czarne 1973: Wielka miłość Balzaka – wydawca Balzaca (odc. 6) 1975: Czterdziestolatek – adwokat Beka 1979: Drogi pośród nocy – niemiecki zarządca 1982: Dolina Issy – Kazimierz Surkont, dziadek Tomaszka 1984: 5 dni z życia emeryta – Adam Bzowski 1985: C.K. Dezerterzy – lekarz 1989: Paziowie – doktor Johannes Karabatius 1993: Czterdziestolatek. 20 lat później – starszy pan w parku (odc. 15) 1993: Straszny sen Dzidziusia Górkiewicza – Dzidziuś Górkiewicz

Jako reżyser 5 dni z życia emeryta (serial telewizyjny z 1984)

Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Polonia (1987) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)Wieczór Tysiąclecia. Odznaki dla warszawskich artystów, „Trybuna Ludu”, nr 66, 7 marca 1967, s. 5.

Przypisy

Bibliografia

Roman Dziewoński, Piotr Dziewoński, Dożylnie o Dudku – Edwardzie Dziewońskim, Wyd. Świat Książki, Warszawa 2007, .

Autobiografia Edward Dziewoński, W życiu jak w teatrze, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1987 (wyd. I) / 1989 (wyd. II), .

Linki zewnętrzne

Wspomnienie Wojciecha Młynarskiego o E. Dziewońskim (fragment książki Dożylnie o Dudku)

Edward Dziewoński w bazie Akademia Polskiego Filmu Edward Dziewoński na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Dyrektorzy teatrów w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2002