Cyrkuł czerniowiecki (), także cyrkuł bukowiński () – jednostka administracyjna Cesarstwa Austrii w Królestwie Galicji i Lodomerii w latach 1786–1849.
Historia mały|Czerniowce w XIX wieku mały|Projekt nowego podziału Galicji na cyrkuły (1780)
mały|Cyrkuł czerniowiecki na mapie Galicji, stan administracyjny z lat 1802–1803 (nie 1805, jak podaje mapa) Po zajęciu Bukowiny w 1775 roku od Hospodarstwa Mołdawskiego (lenn Imperium Osmańskiego), Austria przekształciła ją w okręg wojskowy Bukowina, który jako taki funkcjonował w latach 1775–1786. 6 sierpnia 1786 Bukowinę włączono formalnie do Królestwie Galicji i Lodomerii, gdzie utworzyła cyrkuł czerniowiecki (również nazywany bukowińskim)Боярко, Ірина Миколаївна (2017-01-10). "ОРГАНІЗАЦІЯ РУХУ ІНФОРМАЦІЙНИХ ПОТОКІВ У ПРАКСЕОЛОГІЧНО-КАТАЛАКТИЧНІЙ МОДЕЛІ ІНФОРМАЦІЙНОГО ЗАБЕЗПЕЧЕННЯ СТРАТЕГІЧНОГО УПРАВЛІННЯ". Вісник Університету банківської справи. 2 (29): 62–68.. Podobnie jak inne cyrkuły, jednostka ta pełniła funkcję lokalnej administracji państwowej – zarządzano z niej sprawami porządku publicznego, podatków, sądownictwa niższego szczebla i spraw gospodarczychАурел Ончул. "Румынский вопрос на Буковине"..
Cyrkuł obejmował teren zamieszkany przez mozaikę narodowości: dominowali Wołosi i Rusini, ale istotne mniejszości stanowili również Żydzi, Polacy, Niemcy (koloniści oraz urzędnicy habsburscy) oraz Ormianie. Czerniowce szybko stały się centrum handlowym i kulturalnym regionu, zróżnicowanym religijnie i językowo. Czerniowce, jako stolica cyrkułu, odgrywały coraz ważniejszą rolę w administracji i życiu społecznym Galicji Wschodniej. Rozwój miasta przyczynił się do jego przyszłej roli jako stolicy autonomicznego kraju koronnego BukowinyStambrook, Fred (January 2004). "National and Other Identities in Bukovina in Late Austrian Times". Austrian History Yearbook. 35: 185–203..
13 marca 1849 roku, po Wiośnie Ludów i przemianach administracyjnych w cesarstwie, Bukowina została wyłączona z Galicji i podniesiona do rangi osobnego kraju koronnego – Księstwa Bukowiny (Herzogtum Bukowina), podporządkowanego bezpośrednio administracji centralnej w Wiedniu. W związku z tym, dotychczasowy cyrkuł czerniowiecki przestał istnieć, a struktura administracyjna regionu została zreorganizowanaGesetz vom 13. März 1849, RGBl. 163/1849: "Erlaß des Ministeriums des Innern vom 13. März 1849, womit die Stellung und der Wirkungskreis des k. k. Kreishauptmannes zu Czernowitz, als provisorischer Landeschef des Kronlandes Bukowina, festgesetzt wird". Reichs-Gesetz-Blatt für das Kaiserthum Österreich (in German). 1849-03-13. Retrieved 2024-05-25 – via ÖNB-ALEX - Historische Rechts- und Gesetztexte Online..
Na mocy rozporządzenia z 8 października 1850 Księstwo Bukowiny podzielono na sześć powiatówReichs-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kaiserthum Oesterreich, 1850, Nr. 384): Czerniowce – z okręgów sądowych Czerniowce I, Czerniowce II, Sadagóra i Storożyniec, Kocmań – z okręgów sądowych Kocmań i Zastawna, Wyżnica – z okręgów sądowych Wyżnica, Waszkowce i Putyła, Radowce – z okręgów sądowych Seret, Radowce i Selatyn, Kimpulung Mołdawski – z okręgów sądowych Kimpulung Mołdawski, Watra Dorna i Gura Humora, Suczawa – z okręgów sądowych Suczawa i Solka.
Przypisy
Bibliografia Barwiński, Eugeniusz (1935). Pierwsze podziały administracyjne Galicji. Ziemia Czerwieńska 1935, z. 1, s. 57-65. Grodziski, Stanisław (1971). Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848, Wrocław (s. 161-165). Krochmal, Anna (2015). Źródła kartograficzne i historyczne do podziałów administracyjnych Galicji (1772–1918). Miscellanea Historico-Archivistica, (22), 219-235. Mark, Rudolf A. (1994) Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung, Kirche, Bevölkerung. Herder-Verlag, Marburg.
czerniowiecki Kategoria:Czerniowce Kategoria:Bukowina