thumb|Cistanche tubulosa Cistanche – rodzaj roślin z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). Obejmuje 25 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje południową Europę (dwa gatunki), północną i wschodnią Afrykę, południowo-zachodnią i centralną Azję. Są to pasożyty całkowite, których gospodarzami są rośliny z różnych rodzin, aczkolwiek najliczniejszą grupę stanowią przedstawiciele rodziny szarłatowatych (szeroko ujmowanych), m.in.: Anabasis, Arthrocnemum, Atriplex, Halimione, Haloxylon, Salsola, Suaeda. Do żywicieli należą poza tym rośliny z rodzin: astrowatych (Artemisia), bobowatych (Astragalus, Glycyrrhiza), rdestowatych (Calligonum), ołownicowatych (Limoniastrum), tamaryszkowatych (Tamarix) i parolistowatych (Tetraena, Zygophyllum).
Rośliny te lokalnie wykorzystywane są jako lecznicze i jadalne. Tuaregowie spożywają pędy Cistanche phelypaea podobnie jak szparagi. Do roślin wykorzystywanych jako lecznicze należy Cistanche deserticola, która eksploatowana jest z naturalnych stanowisk na wielką skalę (tylko w Mongolii pozyskanie roczne przekracza 70 ton).
Morfologia thumb|Cistanche rosea Pokrój Bezzieleniowe, nagie rośliny zielne o pędach mięsistych, prosto wzniesionych, skróconych lub wydłużonych, zwykle nierozgałęzionych, ew. z 2–3 odgałęzieniami. Liście Łuskowate, siedzące, jajowate i całobrzegie. Kwiaty Okazałe, zebrane w kłosowaty kwiatostan. Kwiaty wsparte są przysadką i dwoma podkwiatkami, rzadko liści przykwiatowych brak. Kielich rurkowaty, zakończony 4 lub 5 łatkami, nierównymi lub równymi. Korona żółtawa do fioletowej, rurkowato-dzwonkowata, często wygięta, zwykle rozcięta do gardzieli, z pięcioma łatkami, zwykle podobnej wielkości, czasem z dolną wargą wywiniętą i rozciętą. Pręciki 4, schowane w gardzieli, zwykle z owłosionymi pylnikami. Zalążnia jajowata, jednokomorowa. Znamię na szczycie szyjki słupka rozwidlone lub podzielone dłoniasto, sama szyjka długa, smukła i trwała. Owoce Torebki kulistawe lub jajowate, otwierające się dwiema, rzadziej trzema klapami, zawierające liczne, kulistawe nasiona o siateczkowatej łupinie.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Orobancheae z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae).
Wykaz gatunków Cistanche aethiopica Beck Cistanche afghanica Gilli Cistanche armena (K.Koch) M.V.Agab. Cistanche christisonioides Beck Cistanche compacta (Viv.) Bég. & A.Vacc. Cistanche deserticola Ma Cistanche feddeana K.S.Hao Cistanche fissa (C.A.Mey.) Beck Cistanche flava (C.A.Mey.) Korsh. Cistanche lanzhouensis Z.Y.Zhang Cistanche laxiflora Aitch. & Hemsl. Cistanche lutea (Desf.) Hoffmanns. & Link Cistanche mauritanica (Coss. & Durieu) Beck Cistanche mongolica Beck Cistanche phelypaea (L.) Cout. Cistanche ridgewayana Aitch. & Hemsl. Cistanche rosea Baker Cistanche salsa (C.A.Mey.) Beck Cistanche senegalensis (Reut.) Beck Cistanche sinensis Beck Cistanche speciosa Butkov Cistanche stenostachya Butkov Cistanche trivalvis (Trautv.) Korsh. Cistanche tubulosa (Schenk) Wight ex Hook.f. Cistanche violacea (Desf.) Hoffmanns. & Link
Przypisy
Kategoria:Zarazowate Kategoria:Rośliny pasożytnicze