Młyn wodny w Żerkowicach – murowany zespół przemysłowy młyna wodnego z 1900 r. Znajduje się ok. 8 km na północ od Lwówka Śląskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 297 we wsi Żerkowice w powiecie lwóweckim, w województwie dolnośląskim. Obiekt ujęty jest w gminnej ewidencji zabytkówhttps://giap3.miastoceramiki.eu/lwowek_slaski/zabytki?baseMap=758&checkedLayers=158660%2C127911%2C127912%2C158661%2C158662%2C127916%2C127918%2C127919%2C127920%2C127917&composition=7194&lat=51.16054978926283&lng=15.562798910867208&popup=51.16054978926283,15.562798910867208&zoom=12 i objęty jest ochroną w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skład zespołu wchodzi młyn wodny, budynek mieszkalny, dwa magazyny, wozownia oraz zabudowania inwentarsko-gospodarcze. Młyn zasilany był wodą z pobliskiej rzeki Bóbr przed jej erozją boczną i zmianą lokacji korytahttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/2.
Historia Pierwsze wzmianki o młynie wodnym w sąsiedztwie sztucznego cieku wodnego zwanego Młynówką oraz stawu retencyjnego w Żerkowicach pochodzą z końca XVIII wieku, lecz obecna zabudowa powstała u schyłku XIX wieku. Młyn rozpoczął działalność w 1900 roku i funkcjonował nieprzerwanie do końca II wojny światowej. Po 1945 r. przeszedł na własność państwową i do 1948 r. działał jako młyn. Następnie budynki adaptowano na zakład stolarski i produkcji okien, a od 1963 r. – na zakład produkcji okleinhttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/5.
W 1994 r. nieruchomość została sprywatyzowana. Obecnie obiekt jest nieużytkowanyhttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/3.
Architektura Kompleks tworzy zwarta, zblokowana zabudowa o zróżnicowanej wysokości i formiehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/15:
Młyn wodny – czterokondygnacyjny, murowany z cegły i kamienia piaskowca, o płaskim dachu. Zawierał dawniej m.in. młynicę i turbinownię. Obiekt wyróżnia się flankującymi ryzalitami i detalami w tynku. Wewnątrz zachowane relikty maszyn, zniszczona stolarka, ślady zawilgocenia i brak tynków. Dom mieszkalny – trzykondygnacyjny, o układzie poprzecznym, z podpiwniczeniem i nieużytkowym poddaszem. Wyposażony w ozdobną stolarkę drzwiową i okienną. Część pomieszczeń nieużytkowana, zaniedbane wnętrzahttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/7. Magazyny – jeden trzykondygnacyjny, drugi czterokondygnacyjny. Murowane z kamienia i cegły. Zachowały relikty pierwotnego wyposażeniahttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/13. Wozownia – jednokondygnacyjna z użytkowym poddaszem, wykonana z kamienia i cegłyhttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/8https://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/9. Zabudowania gospodarczo-inwentarskie – położone po drugiej stronie drogi, murowane z kamienia i cegły, z drewnianą więźbą dachową, obejmujące chlewnie, obory, stodołę oraz magazyny paszowe. Budynki charakteryzują zachowane sklepienia, więźby, detale kamieniarskie i ciesielskiehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/12https://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/14.
Kompleks reprezentuje architekturę przemysłową z przełomu XIX i XX wieku, z bogatym detalem architektonicznym i z elementami historyzmu. Obiekty wykonano głównie z kamienia i cegły, z wykorzystaniem sklepień kolebkowych i krzyżowych, stropów drewnianych oraz więźby dachowej krokwiowo-płatwiowej. Zachowane są także liczne oryginalne detale architektoniczne, takie jak opaski okienne, naczółki, kraty, gzymsy, lukarny, drzwi i okna z przełomu stulecihttps://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/6https://zabytek.pl/pl/obiekty/mlyn-wodny-(z-domem,-mag-802834/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_02_EN.164636/11.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcia młyna w Żerkowicach w serwisie Fotopolska.eu
Kategoria:Żerkowice (województwo dolnośląskie) Żerkowice, Młyn wodny Żerkowice, Młyn wodny