Tajpej () – stolica Republiki Chińskiej (Tajwanu), położona w północnej części wyspy i tworząca razem z Nowym Tajpej oraz Taoyuan aglomerację liczącą około 9 milionów mieszkańcówDemographia: World urban areas.. Znajdujące się na północnym krańcu wyspy, Tajpej jest enklawą miasta Nowe Tajpej. Większość miasta znajduje się w kotlinie i jest ograniczona przez dwie stosunkowo wąskie doliny rzek Keelung i Xindian, które łączą się, tworząc rzekę Danshui (Tamsui) wzdłuż zachodniej granicy miasta. Za czasów dynastii Qing, miasto było stolicą prefektury i przez krótki czas prowincji Tajwan; pod rządami kolonialnymi Japonii nosiło nazwę Taihoku. Tajpej stało się stolicą prowincji Tajwan w ramach Republiki Chińskiej w 1945 roku i stało się jej stolicą w 1949 roku, kiedy nacjonalistyczny Kuomintang stracił kontynentalne Chiny na rzecz komunistów, na skutek chińskiej wojny domowej.
Klimat Miasto leży w strefie klimatów zwrotnikowych, z odmianą wilgotną i silnie zaznaczoną cyrkulacją monsunową. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C. Suma rocznych opadów wynosi aż 2163 mm. Tajpej czasem nawiedzają silne tajfuny.
Historia Miasto zostało założone w 1708 przez imigrantów z południowo-wschodnich prowincji chińskich. Rozwijało się powoli jako lokalny ośrodek handlowy z targiem oraz portem na rzece Danshui. Szybszy rozwój nastąpił w XIX w., kiedy w mieście pojawiły się brukowane ulice i mury obronne. W 1895 roku miasto, w wyniku I wojny chińsko-japońskiej, dostało się w ręce Japończyków. W trakcie japońskiej okupacji Tajpej (noszące wówczas japońską nazwę Taihoku) zostało rozbudowane i zmodernizowane. W 1932 roku liczyło już 600 tys. mieszkańców. W 1945 po II wojnie światowej, po klęsce Japończyków, Tajpej powróciło pod rządy chińskie. Po przejęciu przez komunistów władzy w Chinach (1949) Tajpej stało się stolicą emigracyjnego rządu Czang Kaj-szeka. Z tego powodu przeżywało duży napływ imigrantów. W późniejszym okresie liczba mieszkańców zaczęła się stabilizować, a miasto dynamicznie rozwijać. W 1967 roku otrzymało status miasta wydzielonego.
Gospodarka Tajpej razem z Nowym Tajpej jest największym ośrodkiem gospodarczym Tajwanu. Działa w nim wiele tysięcy przedsiębiorstw i zakładów przemysłowych. Miasto jest międzynarodowym ośrodkiem handlowym i miejscem organizacji światowych targów informatycznych. Co roku prezentuje się na nich najnowsze technologie gromadzenia i przetwarzania danych. W Tajpej dominuje przemysł elektroniczny. Inne gałęzie to: przemysł metalowy, maszynowy, samochodowy, rafineryjny, meblowy, odzieżowy i spożywczy. Około 80% ludności pracuje w usługach, reszta w przemyśle. Tajpej jest największym na wyspie ośrodkiem finansowym. W mieście działają giełda, banki, stacje telewizyjne i radiowe. Światowy producent nośników muzyki mechanicznej i filmów. Ponadto ośrodek kultury i szkolnictwa wyższego.
Transport mały| Transport w mieście jest dobrze rozwinięty, chociaż centrum jest bardzo mocno zakorkowane. Bardzo dobrze rozwinięta jest sieć metra (6 linii, 131 stacji) obsługująca oprócz samego Tajpej także okoliczne miasta i miasteczka, wchodzące obecnie w skład miasta Nowe Tajpej (Xinbei). LiniaOdcinekW eksploatacjiLiczba stacjiData otwarcia 20x20px WenhuTaipei Zoo－Nangang Exhib Center2428 marca 1996 20x20px Tamsui–XinyiGuangci/Fengtian Temple－Tamsui2728 marca 1997 20x20px XinbeitouXinbeitou－Beitou128 marca 1997 20x20px Songshan–XindianXindian－Songshan1924 grudnia 1998 20x20px XiaobitanXiaobitan－Qizhang129 września 2004 20x20px Zhonghe–XinluNanshijiao－Huilong/Luzhou2624 grudnia 1998 20x20px BannanDingpu－Nangang Exhib Center2324 grudnia 1999 20x20px ObwodowaDapinglin－NT Industrial Park1431 stycznia 2020 Jednak ze względu na górzyste ukształtowanie terenu, głównym środkiem transportu miejskiego pozostają autobusy (istnieje około 250 linii autobusowych). Tajpej jest ważnym węzłem linii autobusowych obsługujących całą wyspę Tajwan. Tajpej jest także węzłem kolejowym, zarówno sieci kolei tradycyjnej, jak i niezależnej od niej sieci kolei ekspresowej. Dobrze rozwinięty jest transport lotniczy ze względu na pewne odizolowanie miasta od świata (położenie na górzystej wyspie, brak bezpośredniego dostępu do morza). Istnieje lotnisko Taoyuan (do 2006 roku im. Czang Kaj-szeka) obsługujące międzynarodowy ruch pasażerski oraz lotnisko Songshan obok centrum miasta, obsługujące loty krajowe.
W miejscowości jest stacja kolejowa Tajpej.
Podział administracyjny
Miasto Tajpej dzieli się na 12 dzielnic:
Nazwa Chiński Populacja (2010) Powierzchnia (km²) Beitou 北投區 249 206 56,8216 Da’an 大安區 311 565 11,3614 Datong 大同區 124 600 5,6815 Nangang 南港區 114 023 21,8424 Neihu 內湖區 270 245 31,5787 Shilin 士林區 284 539 62,3682 Songshan 松山區 208 434 9,2878 Wanhua 萬華區 189 099 8,8522 Wenshan 文山區 262 307 31,509 Xinyi 信義區 225 092 11,2077 Zhongshan 中山區 220 126 13,6821 Zhongzheng 中正區 159 536 7,6071
Atrakcje turystyczne thumb|Osiedle w dzielnicy Wanhua Narodowa Hala Pamięci Czang Kaj-szeka jest pomnikiem i jedną z głównych atrakcji turystycznych Tajpej, wzniesioną ku czci Czang Kaj-szeka. Znajduje się przy wschodnim krańcu Placu Pamięci, na którym mieszczą się również Narodowa Sala Koncertowa oraz Teatr Narodowy. mały| Narodowe Muzeum Tajwanu, położone przy Parku Pokoju 228, jest najstarszym muzeum na Tajwanie; zostało założone 24 października 1908 roku przez japońskie władze kolonialne. W pobliżu znajduje się również Biuro Prezydenta, które wraz z pierwotnym budynkiem muzeum należało do najbardziej rozpoznawalnych gmachów publicznych Tajwanu w okresie panowania japońskiego.
Wieżowiec Taipei 101 – jeden z najwyższych budynków na świecie (ponad 500 m wysokości). mały|Taipei 101 mały|Targ nocny Shilin Co roku odbywają się Międzynarodowe Targi Książki.
Tajpej słynie z licznych nocnych targów, wśród których znajduje się Nocny targ Shilin w dzielnicy Shilin. Ximending jest obszarem handlowo-rozrywkowym od lat 30. XX wieku. Nowo rozwijana dzielnica Xinyi cieszy się popularnością wśród turystów i mieszkańców dzięki licznym obiektom rozrywkowym i handlowym oraz znajdującemu się tam wieżowcowi Taipei 101. Tamsui jest popularnym nadmorskim kurortem. mały|Świątynia Longshan w Tajpej
Świątynie Świątynia Bao’an Świątynia Ciyou Świątynia Guandu Świątynia Konfucjusza Świątynia Longshan Świątynia Qingshui Świątynia Xingtian Świątynia Zhinan
Wielki Meczet w Tajpej
Muzea
Muzeum Sztuki Aurora (Songshan) Muzeum Gorących Źródeł Beitou (Beitou) Muzeum Fundacji Chang (Zhongzheng) Muzeum Owadów przy Szkole Średniej Cheng Kung (Zhongzheng) Muzeum Wolności Cheng Nan-junga (Songshan) Dziecięce Muzeum Sztuki w Tajpej (Shilin) Muzeum Celne (Datong) Muzeum Bezpieczeństwa Pożarowego Miejskiego Departamentu Straży Pożarnej Tajpej (Neihu) Muzeum Hong-gah (Beitou) Muzeum Hwa Kang (Shilin) Centrum Kultury Ketagalan (Beitou) Zabytkowy Dom i Muzeum Lin An Tai (Zhongshan) Muzeum Teatru Lalek Lin Liu-hsina (Datong) Muzeum Miniatur Tajwanu (Zhongshan) Muzeum Sztuki Współczesnej w Tajpej (Datong) Muzeum Instytutu Historii i Filozofii Akademii Sinica (Nangang) Muzeum Sztuki Jadeitu (Zhongshan) Narodowe Muzeum Historii – kampus Nanhai (Zhongzheng) Narodowe Muzeum Pałacowe (Shilin) Narodowe Muzeum Tajwanu (Zhongzheng) Narodowe Centrum Edukacji Naukowej Tajwanu (Shilin) Muzeum Poczty (Zhongzheng) Muzeum Sił Zbrojnych Republiki Chińskiej (Zhongzheng) Muzeum Shung Ye Aborygenów Formozy (Shilin) Muzeum Papieru im. Suho (Zhongshan) Muzeum Pamięci 28 Lutego w Tajpej (Zhongzheng) Muzeum Astronomiczne w Tajpej (Shilin) Muzeum Sztuk Pięknych w Tajpej (Zhongshan) Dom Opowieści w Tajpej (Zhongshan) Park Wodny w Tajpej (Zhongzheng) Muzeum Sztuki Ludowej Tajwanu (Beitou) Muzeum Sztuki Szkła Tittot (Beitou)
Edukacja W Tajpej znajdują się kampusy licznych uczelni wyższych oraz Akademii Sinica, tajwańskiej narodowej akademii nauk wspierającej m.in. Taiwan International Graduate Program.
Do najważniejszych uczelni w mieście należą Narodowy Uniwersytet Tajwański, Narodowy Uniwersytet Chengchi, Narodowy Uniwersytet Obrony, Narodowy Uniwersytet Medyczny Obrony, Narodowy Uniwersytet Technologiczny w Tajpej, Narodowy Uniwersytet w Tajpej, Narodowy Uniwersytet Edukacji w Tajpej, Narodowy Uniwersytet Nauki i Technologii Tajwanu, Narodowy Uniwersytet Normalny Tajwanu, Narodowy Uniwersytet Yang Ming Chiao Tung, Uniwersytet Sztuk Pięknych w Tajpej, Uniwersytet Tajpejski, Uniwersytet Tamkang, Uniwersytet Soochow, Chiński Uniwersytet Kultury, Uniwersytet Ming Chuan, Uniwersytet Shih Hsin, Uniwersytet Shih Chien, Uniwersytet Medyczny w Tajpej, Uniwersytet Tatung oraz Chiński Uniwersytet Technologii.
Sport mały|Uroczystość zamknięcia Letniej Uniwersjady 2017 W mieście znajduje się Stadion Miejski.
Tajpej było gospodarzem Letniej Uniwersjady 2017 oraz Letnich Igrzysk Osób Niesłyszących w 2009 roku.
Miasto było również gospodarzem licznych międzynarodowych imprez sportowych, w tym Mistrzostw Azji Juniorów w Lekkoatletyce (2014), Mistrzostw Azji w Piłce Siatkowej Kobiet (2011), Mistrzostw Świata w Futsalu (2004), Mistrzostw Azji w Zapasach (1997), Mistrzostw Czterech Kontynentów w Łyżwiarstwie Figurowym (2014, 2016, 2018), Mistrzostw świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn III Dywizji (2015, 2017), Mistrzostw Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym (2017, 2024), Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2014 (eliminacje strefy AFC), oraz Asia Rugby Championship (dywizje, 2017, 2019).
W Tajpej odbywa się również turniej tenisowy Taipei Open.
Miasta partnerskie
Galeria
Zobacz też lista najwyższych budynków w Tajpej Tajwańska Giełda Papierów Wartościowych
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona urzędowa Tajpej
Kategoria:Miasta letnich uniwersjad Kategoria:Miasta na Tajwanie Kategoria:Stolice państw w Azji