Galmus – grupa górska w formie rozległego, mocno już zerodowanego płaskowyżu, zbudowanego głównie ze skał węglanowych, znajdująca się w Rudawach Spiskich we wschodniej Słowacji.
Położenie Galmus stanowi północny fragment grupy górskiej, określanej przez Słowaków jako Hnilecké vrchy i stanowiącej północną część Wołowskich Wierchów. Od północy ogranicza go dolina Hornadu, od zachodu Markušovský potok i kotlina Rudňan, zaś od południowego wschodu dolina Slovinskiego potoku.
Charakterystyka Grupa górska, określana jako Galmus, jest starym płaskowyżem krasowym, mocno już zerodowanym i znacznie rozczłonkowanym licznymi głębokimi dolinami, z których największa, biegnąca z zachodu na wschód Poráčska dolina, rozdziela grupę na dwie części. Wysokości wzniesień sięgają przeciętnie 700-900 m n.p.m. Ponad tę górną wysokość występują jedynie Biela skala (926 m n.p.m.) w części północnej oraz Slovinská skala (lub: Skala; 1014 m n.p.m.) w części południowej. Doliny w większości są głębokie, o stromych zboczach, kręte, przyjmują czasami formę skalistych wąwozów. Z kolei partie grzbietowe w wielu miejscach przyjmują formy lekko tylko sfalowanych lub nachylonych, bezwodnych plateau. Całą grupę porastają lasy, większe obszary polan występują głównie w południowej części grupy i związane są z dawną gospodarką pasterską.
Geologia Główny zrąb Galmusu budują masywne, jasne wapienie oraz równie masywne dolomity (tzw. wettersteinskie) pochodzące z triasu, lokalnie z wtrąceniami margli i łupków. Osadzone na dnie mezozoicznego morza, masy te zostały następnie w czasie orogenezy alpejskiej wraz z częścią paleozoicznego podłoża przesunięte ku północy.
Na obrzeżach płaskowyżu odsłaniają się rozmaite skały owego starszego podłoża, jak diabazy i hematytowe fyllity dewońskie, wulkanity górnego karbonu, a także polimiktyczne zlepieńce i piaskowce dolnego permu. W nich występują m.in. złoża rud żelaza i miedzi. W zachodniej części występują również młodsze skały pochodzące z paleogenu, głównie średnio- i gruboziarniste, polimiktyczne i węglanowe piaskowce, zlepieńce i brekcje, a w północnej części organodetrytyczne wapienie z tego okresu.
Ochrona przyrody Na terenie Galmusu zlokalizowane są trzy rezerwaty przyrody. Rezerwat przyrody Červené skaly obejmuje znaczną część prawych (południowych), stromych, lokalnie skalistych zboczy Poráčskiej doliny. Rezerwat przyrody Pralesy Slovenska – Domková obejmuje górną, źródliskową część doliny Olcnavskiego potoku. Rezerwat przyrody Galmuská tisina obejmuje górne partie doliny jednego z dopływów Svätojanskiego potoku, na zachód od szczytu Biela skala. Dostępna do samodzielnego zwiedzania jaskinia Šarkanova diera podlega ochronie jako pomnik przyrody.
Turystyka Region nie jest nadmiernie często odwiedzany przez turystów. Dysponuje niezbyt gęstą siecią szlaków turystycznych: oprócz trzech długich szlaków biegnących mniej więcej z zachodu na wschód wzdłuż głównych grzbietów części północnej i południowej oraz wzdłuż rozdzielającej je Poráčskiej doliny istnieje jedynie kilka innych, bocznych tras znakowanych.
Przypisy Ďurček Jozef a kolektív: Slovenské rudohorie. Volovské vrchy a Čierna hora. Turistický sprievodca ČSSR č. 30, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1988, s. 222-223 Volovské vrchy – Krompachy. Turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ Harmanec, 1995, ISBN 80-85510-80-4
Kategoria:Rudawy Spiskie