Bezirk Lemberg, Bezirk Lemberg-Umgebung – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Lemberg, które nie wchodziło w skład powiatu.
Historia Bezirk Lemberg utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Lemberg objął obszar o wielkości 6,5 mil², zamieszkany przez 27.487 ludzi i podzielony na 41 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Neu Jaryczów). Wszedł w skład cyrkułu lwowskiego, jako jeden z jego pięciu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Powiat posiadał odległą wschodnią odnogę, sięgającą aż po Podliski Wielkie. Między Bezirk Lemberg a Bezirk Magistrat der Hauptstadt Lemberg znajdowała się eksklawa należąca do Bezirk Winniki (gmina Kozielniki), natomiast między Bezirk Lemberg a Bezirk Winniki leżała druga, mniejsza eksklawa, należąca do Bezirk Magistrat der Hauptstadt Lemberg (Jałowiec).
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Lemberg wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu lwowskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 10 stycznia 1869 do powiatu lwowskiego przydzielono gminę Rzęsna Ruska, której przynależność administracyjna w chwili reformy nie została ustalonaDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1869, nr 12.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Winniki w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Biłohorszcze1558485lwowski2Brzuchowice2665556lwowski3Hołosko Wielkie1527429lwowski4Hołosko Małe410346lwowski5Kleparów842640lwowski6Kulparków i Persenkówka709324lwowski7Malechów1100589lwowski8Pasieki509245lwowski9Skniłówek210158lwowski10Sichów z Wólką Sichowską1636168lwowski11Zubrza28951007lwowski12Zamarstynów769921lwowski13Krzywczyce1201631lwowski14Zniesienie622779lwowski15Zboiska602631lwowski16Grzybowice Małe27631288lwowski17Grzybowice Wielkielwowski18Rzęsna Polska2821993lwowski19Rzęsna Ruska1314415lwowskiDo powiatu lwowskiego przydzielono dopiero 10 stycznia 1869, ponieważ przynależność administracyjna gminy w chwili reformy nie została ustalona.20Sokolniki34831761lwowski21Skniłów z Sygniówką22051024lwowski22Basiówka1517514lwowski23Hodowice1582701lwowski24Zimna Wódka1680602lwowski25Zimna Woda z Kaltwasser1892740lwowski26Rudno1086216lwowski27Laszki ze Srokami25061399lwowski28Prusy1409936lwowski29Neu Jaryczów (m)21542028lwowski30Alt Jaryczów1748681lwowski31Podliski Wielkie1414320lwowski32Zapytów2728777lwowski33Żydatycze1524625lwowski34Dublany1710523lwowski35Grzęda2180601lwowski36Sieciechów940168lwowski37Wólka i Hamulec254299lwowski38Zarudce2641840lwowski39Kościejów895458lwowski40Zawadów1177333lwowski41Zaszków28281309lwowski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Lwowa Lemberg