Bezirk Podbuż – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa była wieś Podbuż.
Historia Bezirk Podbuż utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Podbuż objął obszar o wielkości 13,0 mil², zamieszkany przez 24.891 ludzi i podzielony na 33 gminy katastralne. Wszedł w skład cyrkułu samborskiego, jako jeden z jego jedenastu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Podbuż wszedł wtedy w skład nowych powiatów: drohobyckiego, samborskiego, staromiejskiego i turczańskiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878, 1 kwietnia 1882 i 1 stycznia 1891 częściowo zmieniono granice tych powiatówDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)Dz. U. Kr. z 1882, cz. 5, nr 15Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1890, Nr 34. 1 stycznia 1900 nazwę powiatu staromiejskiego zmieniono na starosamborskiLandesgesetzblatt Galizien Jahrgang 1899, Nr. 115 „Kundmachung der k. k. Statthaltern, betreffend die Änderung des Namens der Stadt Stare miasto in ‚Stary Sambor‘“; zniesiono go 1 kwietnia 1932.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Podbuż w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Podbuż47801393drohobycki2Łukawica765509samborski1 sierpnia 1878 włączono do powiatu drohobyckiego.1 stycznia 1891 włączono z powrotem do powiatu samborskiego.3Sprynka12077samborski4Stronna76151348samborski5Załokieć3010880drohobycki6Opaka68501332drohobycki7Smólna3070754drohobycki8Bystrzyca2340544drohobycki9Zdzianna1500278staromiejski10Łastówki3300889drohobycki11Świdnik1780365turczański1 kwietnia 1882 włączono z powrotem do powiatu turczańskiego.12Isaje55101037turczański13Wołosianka Mała1290379turczański14Wołosianka Wielka2320431turczański15Dołhe z Rybnikiem i Majdanem225201938drohobycki16Jasionka Masiowa3730719turczański17Jasionka Steciowa2055231turczański18Kondratów3115220turczański19Hołowsko z Krętulą i Zubrzycą11205478turczański20Stupnica2990768samborski1 kwietnia 1879 włączono z powrotem do powiatu samborskiego.21Kotowania540277samborski22Winniki2305596samborski23Uroż2705858samborski24Łopuszna1350333samborski25Manasterzec2100558samborski26Podmanasterek830255samborski27Turze84852845staromiejski1 stycznia 1900 nazwę powiatu staromiejskiego zmieniono na starosamborski.1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu starosamborskiego, włączono do powiatu turczańskiego.28Kropiwnik Nowy ze Starym103351798drohobycki29Zwór2010505samborski30Sprynia Wielka 3155449samborski31Czerchawa1660536samborski32Mokrzany1630630samborski33Niedzielna4000681staromiejski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Podbuż