Bezirk Żółkiew – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Żółkiew.
Historia Bezirk Żółkiew utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Żółkiew objął obszar o wielkości 6,7 mil², zamieszkany przez 25.424 ludzi i podzielony na 27 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Żółkiew). Wszedł w skład cyrkułu żółkiewskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855..
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Żółkiew wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu żółkiewskiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Żółkiew w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Żółkiew (M) ze Schloßantheil8554093żółkiewski2Turynka89971534żółkiewski3Winniki3095872żółkiewski4Wiązowa1436737żółkiewski5Wola Wysocka2450658żółkiewski6Zameczek z Borowem, Dąbrową i Suchorowem29921237żółkiewski7Glińsko z Czeremoszną i Szarpanką38641251żółkiewski8Soposzyn1960642żółkiewski9Macoszyn1642798żółkiewski10Mokrotyn z Kolonią30981654żółkiewski11Biesiady3886157żółkiewski12Dobrosin1229żółkiewski13Piły z Borowem771441żółkiewski14Krechów4644951żółkiewski15Fujna312376żółkiewski16Horbowice z Huciskiem i Prowalem1839738żółkiewski17Brzyszcze i Szabelnia z Żukami973529żółkiewski18Rudy z Chamami964431żółkiewski19Skwarzawa Nowa z Lipnikami i Nadzieją42471085żółkiewski20Skwarzawa Stara996495żółkiewski21Majdan i Polany3401521żółkiewski22Błyszczywody z Opłytną3432417żółkiewski23Lipina554265żółkiewski24Mierzwica z Wiesenberg24451173żółkiewski25Smereków1478446żółkiewski26Kunin56932271żółkiewski27Wólka Kunińska442323żółkiewski Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Żółkiew Żółkiew