Chlina

Chlina – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Żarnowiec.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chlina, po jej zniesieniu w gromadzie Żarnowiec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Chlina jest jedną z wsi gminy Żarnowiec, dzieli się na trzy kolonie: Zamiechówkę, Chlinę Górną i Chlinę Dolną. Położona na wyżynie Miechowskiej na wysokości 299–384 m n.p.m. We wsi znajduje się kościół pw. św. Bartłomieja, Ochotnicza Straż Pożarna oraz funkcjonuje Koło Gospodyń Wiejskich i Związek Młodzieży Wiejskiej. Miejscowość liczy około 780 mieszkańców. Przez Chlinę Dolną przepływa struga Chlinka, która wpada do Udorki, a następnie do Pilicy. W miejscowości zachowały się resztki tradycyjnej zabudowy w tzw. okoły.

Części wsi +Integralne części wsi Chlina SIMC Nazwa Rodzaj 0225621 Chlina Dolna część wsi0225638 Chlina Górna część wsi0225650 Kurowski Koniec część wsi1003070 Nad Stoki część wsi0225667 Pod Udorzem część wsi0225673 Siedliski część wsi 0225680 Zakościele część wsi

Historia Chlina prawdopodobnie istniała już w XI wieku, według świadectwa wizyt kościółek został założony w 1090 roku, który na belce ma datę 1292 rokSłownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Tom I.. W 1336 roku została lokowana przez Leonarda Starego, Jakuba i Świetosława, jako wieś rycerska na prawie średzkim. Następnie sołectwo zostało sprzedane Janowi Szklarzowi, który wybudował młyn i karczmę oraz miał prawo wyrębu lasu na potrzeby wyrobu szkła, w zamian był zobowiązany do wypraw wojennych. Wzmianka z 1354 roku mówi o obowiązku tzw. Świętopietrza. W 1389 Władysław II Jagiełło zatwierdził posiadanie sołectwa w Chlinie, mieszczaninowi żarnowieckiemu Piotrowi, od tego roku miejscowość była własnością królewską, natomiast sołtys był zobowiązany do wypraw wojennych, na koniu z lancą i w zbroi. W połowie XV wieku w Chlinie istniał folwark, karczma, oraz drewniany modrzewiowy kościół pw. św. Bartłomieja. W 1512 roku Zygmunt Stary odnowił przywilej Władysława Jagiełły, dla Pawła Boskiego. Po 1517 roku Chlina była własnością wójta sądu najwyższego w Krakowie Jakuba Moyssnera, którą nabył od Pawła, Kaspra, Feliksa i Mikołaja z Beska, a w 1533 roku miejscowość należała do klucza żarnowieckiego. W XVIII w. właścicielami miejscowość była rodzina Wesslów – prawdopodobnie Maria Józefa z Wesselów Sobieska właścicielka dóbr Pileckich. W roku 1747 ustanowiono, że zasłużeni ludzie dla królestwa będą mogli się osiedlać w Chlinie. W 1771 roku miejscowość była w rękach Michała Walewskiego, w 1827 roku we wsi były 123 domy, a parafia liczyła 2085 parafian. Obecny nowy kościół murowany pw. św. Bartłomieja wzniesiono w 1840 roku. W 1856 roku część Chliny została nadana jako majorat generałowi Uszakow – prawdopodobnie Aleksander Uszakow. W XIX wieku w miejscowości była już szkoła podstawowa, wzmiankowana w 1885 rokuSłownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Tom VII., która znajdowała się w Chlinie Dolnej. W 1928 roku Chlina liczyła 1456 mieszkańców, posiadała szkołę (Chlina Dolna), kościół (Chlina Dolna), trzy sklepy z artykułami spożywczymi. Funkcjonowała kooperatywa (spółdzielnia) „Przebudzenie” Sp. z o.o., ponadto w miejscowości był kowal, rzeźnik, wytwórca masła.

W 1933 r. gromada Chlina-Dolna należąca do gminy Żarnowiec składała się z wsi Chlina Dolna, wsi Chlina Górna i wsi Zamiechówka.

Zabytki Kościół pw. św. Bartłomieja z 1848 roku zbudowany na miejscu drewnianego kościółka, wzmiankowanego w 1354 roku. Obecny kościół to murowana jednonawowa budowla, przebudowana po pożarze w 1931 z nowym kolebkowym pozornym sklepieniem. Z węższym prostokątnym prezbiterium. Przy prezbiterium od strony południowej usytuowana zakrystia, przy nawie głównej od zachodu kruchta. W prezbiterium późnobarokowy XVII wieczny ołtarz główny z obrazem św. Bartłomieja. Dwa późnobarokowe ołtarze boczne z barokowymi obrazami. W lewym północno-wschodnim rogu nawy głównej, wczesnobarokowa ambona z I połowy XVII wieku, oraz XVII-wieczna barokowa kamienna chrzcielnicaKatalog Zabytków Sztuki Tom I, woj. Krakowskie.. Większość wyposażenia z pierwotnego kościółka. Organy z lat 40. XX wieku.

Religia Parafia rzymskokatolicka pw. św. Bartłomieja Apostoła, w dekanacie wolbromskim, diecezji sosnowieckiej

Szlak turystyczny Przez Chliny, jej północną część, przebiega szlak rowerowy Żarnowiec – Udórz. Dawniej biegł tędy czarny pieszy szlak Partyzantów Ziemi Olkuskiej.

Strona Szkoły Podstawowej w Chlinie (wersja archiwalna)

Zobacz też

Halina Grabowska (patronka miejscowej szkoły)

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia Słownik Geograficzny, 1880, t.I s. 585, W. Jaskłowski, Żarnowiec i okolice, 1910. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Żarnowiec – Pracownia urbanistyczno – architektoniczna – „Olkusz” s.c. 2000.

Linki zewnętrzne

Archiwalna strona wsi

Kategoria:Chlina