Bezirk Gorlice – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Gorlice.
Historia
Bezirk Gorlice utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Gorlice objął obszar o wielkości 7,7 mil², zamieszkany był przez 35.082 ludzi i podzielony na 61 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Gorlice) i jedno miasteczko (Uście Ruskie). Wszedł w skład cyrkułu jasielskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Był to największy powiat cyrkułu jasielskiego, zarówno pod względem powierzchni jak i ludnościowym. na obszarze Bezirku Gorlice znajdowała się eksklawa należąca do Bezirk Biecz (gmina Bieśnik). Na południu powiat graniczył z Zalitawią. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł jasielski, przez co Bezirk Gorlice włączono do cyrkułu sądeckiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Gorlice wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu gorlickiegoVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau i 1 sierpnia 1878Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95) częściowo zmieniono jego granice na korzyść powiatu grybowskiego. Powiat grybowski zniesiono 1 kwietnia 1932, a gminy Berdechów ad Bugaj, Polna i Wyskitna włączono do powiatu gorlickiego..
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Gorlice w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Gorlice (M)7653786 gorlicki2Rychwałd2991775 gorlicki3Ropica Polska925840 gorlicki4Ropica Ruska1074532 gorlicki5Bystra2135948 gorlicki6Glinik Mariampolski744537 gorlicki7Stróżówka803572 gorlicki8Kobylanka15401087 gorlicki9Bodaki250Spisano z Pstrążnem. gorlicki10Dominikowice1504922 gorlicki11Gładyszów2140616 gorlicki12Klęczany483294 gorlicki13Ług949336 gorlicki14Męcina Wielka i Mała1871667 gorlicki15Pstrążne607186 gorlicki16Wirchne518139 gorlicki17Zdynia2438756 gorlicki18Konieczna z Regietowem Niżnym2501798 gorlicki19Klimkówka1474497 gorlicki20Kunkowa813305 gorlicki21Leszczyny916357 gorlicki22Ropa34501997 gorlicki23Regietów Wyżny1455575 gorlicki24Skwirtne1221422 gorlicki25Łosie1984806 gorlicki26Sękowa i Siary16951419 gorlicki27Sokół598335 gorlicki28Szymbark ze Szklarką i Dolinami39901774 gorlicki29Uście Ruskie (m)3705767 gorlicki30Kwiatoń1010297 gorlicki31Przysłóp647207 gorlicki32Smerekowiec2735893 gorlicki33Wysowa2745809 gorlicki34Blechnarka1098489 gorlicki35Hańczowa2950785 gorlicki36Ropki1197339 gorlicki37Pętna2004651 gorlicki38Wapienne1142340 gorlicki39Bielanka1526338 gorlicki40Łużna33151893 gorlicki41Szalowa1932923 gorlicki42Wola Łużańska991558 gorlicki43Zagórzany21261205 gorlicki44Polna z Wyskitną, Berdechowem i Bugajem1659738 gorlicki19 czerwca 1867 Polną i Wyskitną włączono do powiatu grybowskiego. Berdechów i Bugaj (już jako dwie odrębne gminy) pozostały w powiecie gorlickim do końca lipca 1878, a do powiatu grybowskiego włączono je z dniem 1 sierpnia 1878.1 sierpnia 1878 Berdechów i Bugaj (już jako dwie odrębne gminy) włączono do powiatu grybowskiego.1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu grybowskiego, włączono do powiatu gorlickiego.45Przegonina1150318 gorlicki46Nowica1496801 gorlicki47Dragaszów70648 gorlicki48Małastów1148405 gorlicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Gorlic Gorlice