Budowo (kaszb. Bùdowò, ) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska. Leży nad rzeką Skotawą i przy trasie drogi wojewódzkiej nr 210. Ma status sołectwa.
W skład sołectwa Budowowchodzi również Budówko.
Nazwa Nazwa miejscowości jest hybrydą etymologiczną i ma charakter kulturowy. Powstała przez dodanie do nazwy pospolitej buda „chata” (z niem. Bude) formantu -owo. Niemiecka nazwa Budow jest adaptacją fonetyczną pierwotnej hybrydy słowiańsko-germańskiej.
Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Bùdowò.
Historia W miejscowym kościele kazania dla Kaszubów odbywały się w ich języku jeszcze w 1784 r. Budowo utrzymało swój kaszubski charakter jeszcze do połowy następnego wieku. Miejscowość była stacją końcową trasy Słupskiej Kolei Powiatowej Słupsk-Budowo (obecnie nieistniejącej). W miejscowości była stacja kolejowa Budowo.
W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Budowo. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Budowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.
Zabytki Pozostałości IX-wiecznego grodziska Budowo (na południowym wschodzie od miejscowości) Kościół gotycki z przełomu XIII i XIV wieku, z XVII w. wieżą, krytą hełmem ostrosłupowym, na wschodniej ścianie gotyckie blendy, centralna w kształcie krzyża, pozostałe różnego rodzaju. Wnętrze ozdobione rokokową polichromią i barokowym wyposażeniem. pozostałości folwarku z XVIII w. lodownią, obok zdziczały park.
Cmentarze W Budowie znajdują się dwa nieczynne cmentarze dawnych mieszkańców wsi. Jeden cmentarz jest zlokalizowany przy kościele, drugi – wiejski – na północny wschód od zabudowań wsi, na niewysokim wzniesieniu. Od strony drogi gruntowej prowadzącej do niego wydzielony jest z otoczenia niewysokim, kamiennym murem; od tej strony także znajdowało się wejście na jego teren. Na szczycie wzniesienia była usytuowana kaplica. Pozostały z niej fragmenty ścian i fundamentów. W pobliżu kaplicy znajdują się pochówki powojennych mieszkańców Budowa. Na całym terenie cmentarza rozrzucone są pozostałości kamiennych nagrobków, najczęściej kamienne cokoły pod żeliwne krzyże, a także fragmenty ram mogił. Cmentarz był wykorzystywany przez właścicieli Budowa – rodzinę von Zitzewitz. W okolicy szczytu cmentarza położony jest kamień nagrobny poświęcony Wolfgangowi von Zitzewitzowi (1885-1914), jednemu z właścicieli majątku Budowo. Na drugim cmentarzu, przy kościele, znajduje się żeliwny krzyż wskazujący na pochówek Nicolasa Ottona Dettlawa von Zitzewitza (1745-1804).
Przypisy Raport o stanie gminy Dębnica Kaszubska w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 8 Strona gminy, sołectwa GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Budowo