Karaiby Holenderskie (nld. Nederlandse Cariben, Nederlandse Caraïben, Nederlands Caribisch gebied, Caribisch deel van het Koninkrijk; pap. Karibe Hulandes; ang. Dutch Caribbean) – nazwa używana na określenie trzech krajów autonomicznych Królestwa Niderlandów położonych w Ameryce Południowej oraz Północnej, w Karaibach: Aruba, Curaçao oraz Sint Maarten jak i trzech gmin zamorskich, tzw. Holandia Karaibska, należących bezpośrednio do europejskiej Holandii: Bonaire, Sint Eustatius i Saba. Już od 1816 r. te sześć wysp było holendersimi koloniami, a .
Geografia Wszystkie sześć wysp leżą w regionie Karaiby, w archipelagu Małe Antyle.
Wyspy SSS czyli Sint Maarten, Sint Eustatius i Saba należą do Wysp Nawietrznych w północno-wschodnich Karaibach.
Wyspy ABC czyli Aruba, Bonaire i Curaçao należą do Wysp Zawietrznych w południowych Karaibach, znajdują się ponad 100 km od wenezuelskiego wybrzeża.
Charakterystyka wysp główne Aruba Bonaire Curaçao Saba Sint Eustatius Sint Maarten Kontynent Ameryka Południowa Ameryka Południowa Ameryka Południowa Ameryka Północna Ameryka Północna Ameryka Północna Status kraj autonomicznyod 1 stycznia 1986 gmina zamorskaod 10 października 2010 kraj autonomicznyod 10 października 2010 gmina zamorskaod 10 października 2010 gmina zamorskaod 10 października 2010 kraj autonomicznyod 10 października 2010 Stolica Oranjestad Kralendijk Willemstad The Bottom Oranjestad Philipsburg Powierzchnia (km²) 180 288 444 13 21 34 Liczba mieszkańców 108.066 25.133 185.482 2.060 3.204 43.350 Gęstość zaludnienia (os/km²) 600 87 482 158 153 1275 Języki urzędowe niderlandzki papiamento niderlandzki angielski niderlandzki papiamento angielski niderlandzki angielski niderlandzki angielski niderlandzki angielski Waluta Florin arubański (AWG) Dolar amerykański (USD) Gulden karaibski (XCG) Dolar amerykański (USD) Dolar amerykański (USD) Gulden karaibski (XCG)
pozostałe Lp. Wyspa Przynależność Powierzchnia (km²) Liczba mieszkańców 1. Cow & Calf Sint Maarten b.d. niezamieszkana 2. Green Island Saba 0,3 niezamieszkana 3. Guana Key Sint Maarten b.d. niezamieszkana 4. Hen & Chickens Sint Maarten b.d. niezamieszkana 5. Klein Bonaire Bonaire 6,00 niezamieszkana 6. Klein Curaçao Curaçao 1,70 niezamieszkana 7. Little Key Sint Maarten b.d. niezamieszkana 8. Molly Beday Sint Maarten b.d. niezamieszkana 9. Mona Sint Maarten b.d. niezamieszkana 10. Palm Islandprywatna Aruba 0,10 b.d. 11. Pelikan Key Sint Maarten 0,01 b.d. 12. Pond Sint Maarten b.d. b.d. 13. Renaissance prywatna Aruba 0,48 b.d. 14. Snoopy Sint Maarten b.d. b.d.
Historia Po raz pierwszy powyższe wyspy stały się holenderskie w XVII w. dzięki podbojom Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej. Wcześniej zmieniały często swoją przynależność, należały m.in. do Wielkiej Brytanii czy FrancjiHistoria.
Zgodnie z traktatem brytyjsko-holenderskim z 1814 r. wyspy te stały się własnością Holandii dwa lata później. Na początku utworzono dwie kolonie. Kolonia Curaçao i terytoria zależne (Curaçao en Onderhorigheden) obejmowała wyspy Curaçao, Arubę i BonaireTraktat z 1814 r., a kolonia Sint Eustatius i terytoria zależne (Sint Eustatius en Onderhorigheden) obejmowała Wyspy Nawietrzne tj. Sint Eustatius, Saba, Sint Maarten. Obie kolonie w roku 1828 zostały połączone z kolonią Surinam, tworząc nową kolonię (Gouvernement-Generaal van's rijks West-Indische bezittingen) z siedzibą w Paramaribo w SurinamieSurinam. W 1845 r. kolonia ta została ponownie rozbita. Kolonia Curaçao i terytoria zależne obejmowała więc od tego czasu wyspy Curaçao, Arubę, Bonaire, Sint Eustatius, Sint Maarten i Sabę.
W 1863 r. zniesiono w kolonii niewolnictwo, uwolniono 12 000 osóbNiewolnictwo.
W roku 1936 zmieniono nazwę kolonii na Gebiedsdeel Curaçao, a w 1948 r. nazwę zmieniono na Antyle Holenderskie. W 1954 r. Antyle Holenderskie stały się autonomicznym krajem (land) Królestwa NiderlandówAntyle Holenderskie.
W 1986 r. z Antyli Holenderskich występuje Aruba, stając się jednocześnie niezależnym krajem (land) Królestwa Niderlandów. Od 1998 roku holenderskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych jest odpowiedzialne za stosunki z innymi krajami i od tego czasu nazywa się Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
10 października 2010 r. rozwiązano kraj Antyle Holenderskie. W Królestwie Niderlandów utworzono nowe kraje Curaçao i Sint Maarten, jak również podlegające bezpośrednio pod Holandię gminy zamorskie Bonaire, Sint Eustatius i SabaGminy zamorskie. Całe holenderskie Karaiby od tego czasu nazywają się Caribisch deel van het KoninkrijkNazwa od 2010 r..
Języki Najważniejszymi językami na wyspach są niderlandzki, angielski i papiamento. Ten ostatni jest językiem ojczystym na Wyspach Zawietrznych, który bazuje na języku portugalskim, z wpływami języków niderlandzkiego, angielskiego francuskiego i hiszpańskiego.
Język angielski jest językiem ojczystym na Wyspach Nawietrznych. Językiem wykładowym w szkołach był zawsze język niderlandzki, ale na początku XXI w. postanowiono nauczać w szkołach podstawowych w językach angielskim i papiamento. W szkołach średnich nadal naucza się w języku niderlandzkim, ponieważ na ich zakończenie istnieje pisemny egzamin końcowy identyczny jak w Holandii, a dużo uczniów po zdaniu matury wyjeżdża do Holandii na studia. Od roku szkolnego 2008/2009 w szkołach podstawowych na Curaçao zajęcia odbywają się w po niderlandzku.
Literatura pisana jest głównie w języku niderlandzkim i papiamento, w niewielkim stopniu także w języku angielskim i hiszpańskim.
Alfabetyzm dla dzieci powyżej 15. roku życia, które umieją czytać i pisać wynosił w 2001 r. 96,7%.
Zobacz też Holandia Karaibska
Przypisy
Kategoria:Polityka Holandii Kategoria:Wyspy Holandii Kategoria:Karaiby Kategoria:Bonaire Kategoria:Saba Kategoria:Sint Eustatius Kategoria:Aruba Kategoria:Curaçao Kategoria:Sint Maarten Kategoria:Karaiby Holenderskie