Bodzanowice (niem. BotzanowitzM. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 28.; Grunsruh (1938-1945)) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno.
Nazwa W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie stosowaną, polską nazwą Bodzanowice oraz nazwą zgermanizowaną Bodsanowitz. Polską nazwę Bodzanowice w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 28..
Ze względu na słowiańskie pochodzenie nazwy, w okresie narodowo-socjalistycznym administracja tzw. III Rzeszy, należąca do NSDAP zmieniła zgermanizowaną nazwę, na nowo nadaną niemiecką – Grunsruh. W 1946 r. Rzeczpospolita Polska nadała nazwę BodzanowiceRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..
Położenie Bodzanowice leżą na Górnym Śląsku, przy granicy z historyczną Małopolską, którą wyznacza bieg rzeki Liswarty, oraz województwami opolskim i śląskim. Największa wieś Gminy Olesno.
Części wsi + Integralne części wsi Bodzanowice SIMC Nazwa Rodzaj0139910 Granicznik przysiółek0139927 Kiki przysiółek0139933 Obłąki przysiółek0139896 Paprotna część wsi0139904 Piaski część wsi0139940 Pustkowie przysiółek
Historia Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1447. W 1753 Bodzanowice kupił szlachcic Heinrich Leopold Reichenbach. Po nim wieś odziedziczył jego syn – Karl Heinrich Fabian Reichenbach. Sprzedał ją w 1780 za 80 tys. talarów. Po dawnych właścicielach wsi pozostał dwór.
Od 1788 r. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono rzekę, a następnie od lat 30. XIX w. rzekę, a nad jej brzegiem pięć sosen.
Około 1850 zbudowano w Bodzanowicach dwa wielkie piece, wydobywano rudę żelaza i wapień.
Region wieluński i częstochowski były terenami granicznymi zachodniej Polski od schyłku XIV wieku, a linię graniczną stanowiły rzeki Prosna i Liswarta. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, granica niemiecko-polska na Liswarcie została ustalona w 1918 r. i potwierdzona traktatem wersalskim 28 czerwca 1919 roku. Do 1945 r. na terenie wsi znajdowało się polsko-niemieckie przejście graniczne. We wsi istnieją budynki straży granicznej (II RP) (dzisiaj znajdują się w nich mieszkania).
Około połowy sierpnia 1939 r. w rejon Wichrowa i Bodzanowic przegrupowano 4 Dywizję Pancerną pod dowództwem Georga-Hansa Reinhardta. Dywizja liczyła ok. 15 tysięcy żołnierzy, 308 czołgów, 38 samochodów pancernych oraz sprzęt logistyczny. Rozpoczęły się akcje dywersyjne, ostrzeliwane były polskie patrole i placówki straży granicznej. 26 sierpnia 1939 o godzinie 9.30 w Przystajni patrol Straży Granicznej odparł atak żołnierzy niemieckich, którzy przedostali się na stronę polską. W przededniu wojny na terenach przygranicznych zostały rozmieszczenie na rozkaz władz polskich jednostki 7 Dywizji Piechoty. Ich głównym zadaniem była obrona rejonu częstochowskiego na odcinku około 40 km Krzepice – Lubliniec. 31 sierpnia 1939 r. w Bodzanowicach żołnierze niemieccy skończyli budować most pontonowy, który w nocy przerzucili przez rzekę Liswartę.
Plebiscyt i powstanie
W 1910 roku 1135 mieszkańców mówiło w języku polskim, 1 w językach polskim i niemieckim, natomiast 102 osób posługiwało się jedynie językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku 125 głosów oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli łącznie 11 z 18 mandatów. Podczas plebiscytu w 1921 roku we wsi uprawnionych do głosowania było 988 mieszkańców (w tym 282 emigrantów). Za Polską głosowało 241 osób, za Niemcami 718 osób. W 1919 r. mieszkańcy założyli tu komórkę Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Komórka wywiadowcza RP w marcu 1920 miała tu dwa posterunki.
Przez Bodzanowice przebiegała postulowana w marcu 1921 linia Korfantego. Miejsce walk w III powstaniu śląskim opanowali tu miejscowi powstańcy w nocy z 3 na 4 maja 1921. 10 maja biuletyn dowództwa Grupy "Wschód" podał, że na skutek porozumienia się NKWP z władzami koalicyjnymi zaprzestano prowadzenia walk i ustalono linię demarkacyjną, przebiegającą m.in. przez Bodzanowice.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Bodzanowice.
Edukacja Publiczna Szkoła Podstawowa w Bodzanowicach (ul. Szkolna 1) Publiczne Przedszkole w Bodzanowicach (ul. Szkolna 1)
Parafia We wsi działa Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny erygowana w 1447.
Znane osoby związane z Bodzanowicami Jan Wieczorek – biskup gliwicki Helmuth von Pannwitz – generał Wehrmachtu i SS oraz ataman kozacki
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.
Bibliografia
„Encyklopedia powstań śląskich”, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 49, hasło „Bodzanowice”.
Linki zewnętrzne