Pomnik Kresowych Żołnierzy Niezłomnych Wyklętych w Braniewie – pomnik przy ul. Królewieckiej w Braniewie, poświęcony poległym, zamordowanym oraz zmarłym żołnierzom kresowych brygad Armii Krajowej oraz innych struktur niepodległościowych.
Historia powstania pomnika Pomnik był wznoszony w latach 2023–2025 roku z inicjatywy Romualda Rzeszutka z Fundacji Non Notus z Mielca oraz Anny Szczepańskiej ze Stowarzyszenia im gen. bryg. Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego z Elbląga. Autorem jest artysta rzeźbiarz Tomasz Łukaszczyk. Fundacja Non Notus kierowana przez prezesa Romualda Rzeszutka, pomysłodawcę wzniesienia największego w Polsce figuratywnego upamiętnienia podziemia antykomunistycznego – Pomnik Żołnierzy Wyklętych Niezłomnych w Mielcu, wybudowała wcześniej m.in. Pomnik Żołnierzy WiN – mjr. Ludwika Marszałka ps. „Zbroja” w Dębicy (odsłonięcie 3 marca 2024 roku) oraz Pomnik cc. mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” w Bełżycach na Lubelszczyźnie (odsłonięcie 18 marca 2024 roku).
Pod koniec 2023 roku, dzięki wsparciu Kancelarii Premiera Mateusza Morawieckiego poprzez pełnomocnika prezesa Rady Ministrów ds. ochrony miejsc pamięci Wojciecha Labudę, a także finansowym wsparciu darczyńców, wykonano pierwszy etap budowy pomnika Kresowych Żołnierzy Niezłomnych Wyklętych. W ramach prac wykonano fundament, obłożono go kostką granitową. Na fundamencie posadowiono ok. 14-tonową kolumnę z ryngrafem V Wileńskiej Brygady AK. 9 marca 2024 roku podczas II Ogólnopolskiego Kongresu Środowisk Patriotycznych miało miejsce uroczyste wmurowania kamienia węgielnego pod Pomnik Kresowych Żołnierzy Niezłomnych Wyklętych. Uroczystości towarzyszyła prelekcja dra hab. Krzysztofa Szwagrzyka, który zaprezentował sylwetki żołnierzy, którzy zostaną upamiętnieni przy tym pomniku. Patronat honorowy nad II Kongresem objął prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda. 25 października 2024 ustawione zostały pierwsze 2 figury: ppłk. Macieja Kalenkiewicza ps. „Kotwicz” i ppor. Henryka Wieliczko ps. „Lufa”Stowarzyszenie im gen. bryg. Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego. Donatorem figury ppłk. Macieja Kalenkiewicza jest Jerzy Szmid, prezes Garmond Press, który ufundował także figurę mjr. Ludwika Marszałka ps. „Zbroja” na pomniku w Dębicy oraz figury na monumencie w Mielcu: ppłk. Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług” oraz mjr. Dragana Sotirovića ps. „Draża”. 16 maja 2025 dostawione zostały trzy kolejne figury: kpt. Gracjana Klaudiusza Froga ps. „Szczerbiec”, ppor. Czesława Zajączkowskiego ps. „Ragner” i ppor. Sergiusz Kościałkowski ps. „Fakir”Stowarzyszenie im. gen. bryg. Bolesława Nieczuja-Ostrowskiego, 21 maja 2025.
18 października 2025 Pomnik Kresowych Żołnierzy Niezłomnych Wyklętych został uroczyście odsłonięty i poświęcony. Uroczystości poprzedził kongres patriotyczny, w którym wziął udział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Patronat nad wydarzeniem objął prezydent RP dr Karol NawrockiList z okazji odsłonięcia pomnika Kresowych Żołnierzy Niezłomnych Wyklętych w Braniewie.
Opis pomnika Pomnik jest kompozycją przestrzenną. W jego centralnej częścią znajduje się wykuta ręcznie granitowa kolumna, w kształcie przedramienia z zamkniętą dłonią, symbolizująca polskie państwo. Kolumna uformowana jest jako przedramię wynurzające się spod ziemi – ze świata zapomnienia. Na jednym z palców dłoni ryngraf 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, tj. płaskorzeźba z brązu z przedstawieniem Matki Boskiej Ostrobramskiej. Kolumnę wieńczy rzeźba orła wykonana z brązu. Na kolumnie umieszczona jest również tablica epitafijna poświęcona polskim żołnierzom.Wokół kolumny ustawionych jest sześć figur żołnierzy (w pierwszej wersji czterech) związanych ze wschodnimi Kresami i wileńskimi strukturami AK: kpt. Jana Borysewicza ps. Krysia, ppłk. Macieja Kalenkiewicza ps. Kotwicz, ppor. Czesława Zajączkowskiego ps. Ragner, ppor. Henryka Wieliczko ps. Lufa, ppor. Sergiusza Kościałkowskiego ps. Fakir i kpt. Gracjana Fróga ps. Szczerbiec, dowódcy 3 Brygady Wileńskiej AK. Wszyscy oni za działalność w państwem podziemnym stracili życie. Postacie tych żołnierzy, którzy zginęli w walce, zostały przedstawione z ranami postrzałowymi w klatce piersiowej. Tych, których zamordowano w katowniach UB, mają przestrzelone głowy jak egzekucjach katyńskichOpis pomnika zamieszczony na tablicy informacyjnej znajdującej się przy pomniku.
Galeria zdjęć
Przypisy
Kategoria:Obiekty budowlane w Braniewie Braniewo Kategoria:Pomniki żołnierzy wyklętych w Polsce Kategoria:Sztuka w Braniewie