Związek Izb i Organizacji Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej – organizacja społeczno-zawodowa rolników, mająca na celu realizację jednolitego programu polityki gospodarczej państwa w zakresie rolnictwa. Związek funkcjonował w oparciu o ścisłą współpracę z dobrowolnymi organizacjami, zrzeszeniami i stowarzyszeniami rolniczymi. Związek powstał w 1933 r. po ukazaniu się jednolitego tekstu ustawy o izbach rolniczych z 1932 r., obejmującej swoim zasięgiem obszar całego krajuObwieszczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1932 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o izbach rolniczych. Dz. U. 1933 nr 2, poz. 16..
Siedzibą Związku była Warszawa.
Działalność Związek powstał w celu zapewnienia właściwego wprowadzania ustawy o izbach rolniczych i pozyskania do współpracy społeczne organizacje rolnicze. Statut Związku zatwierdzony został na mocy decyzji Komisarza Rządu m. st. Warszawy z dnia 15 czerwca 1935 r. na podstawie Prawo o stowarzyszeniach z 1932 rPrawo o stowarzyszeniach. Dz. U. 1932 nr 94, poz. 808.. Ustawa o izbach rolniczych stanowiła, że izby są jednostkami jednoinstancyjnymi (szczebla wojewódzkiego). Z kolei zadania na poziomie powiatu i gromady (gminy) realizowano w oparciu o dobrowolne organizacje rolnicze, przede wszystkim zaś w oparciu o samorządy terytorialne i powiatowe organizacje okołorolniczeSławomir Miklaszewski, Izby rolnicze, Związek Izb i Organizacji Rolniczych, Warszawa 1934.. Organizacjom tym Izby mogły powierzać prowadzenie poszczególnych prac we własnym zakresie, a poza tym udzielać im zasiłków pieniężnych. Ponadto Izby rolnicze miały uprawienia do przejmowania od społecznych organizacji rolniczych całego majątku tych organizacji lub poszczególnych praw, zobowiązań, zakładów i urządzeń, w celu właściwego ich zużytkowaniaSławomir Miklaszewski, Izby rolnicze, Zarys rozwoju samorządu rolniczego w Europie współczesnej, Nowe prawo o izbach rolniczych, Warszawa 1933..
Według statutu Związek miał na celu ustalenie i realizację jednolitego programu polityki gospodarczej rolnictwa oraz zespalania usiłowań i prac swoich członków, zmierzających doStatut Związek Izb i Organizacji Rolniczych z dnia 29 listopada 1933 r. Warszawa 1933.:
uspołecznienia ludności wiejskiej, szerzenia oświaty i podnoszenia kultury wsi, doskonalenie produkcji przetwórstwa oraz usprawnienie organizacji zbytu, popieranie właściwych form finansowania gospodarczych potrzeb wsi i odpowiednich form oszczędności.
Dla wypełnienia tych celów Związek:
podejmował i centralizował prace zmierzające do obrony ogólnych interesów gospodarczych rolnictwa, koordynował działania swoich członków i przystosowywał do ogólnych potrzeb rolnictwa, podejmował na wniosek odpowiednie sekcji konkretne prace w dziedzinach objętych działalnością poszczególnych członków, reprezentował w życiu wewnętrznym kraju opinie i interesy izb i organizacji rolniczych, reprezentował rolnictwo polskie w międzynarodowych organizacjach i instytucjach rolniczych.
Związek tworzyli:
członkowie rzeczywiści, członkowie zwyczajni, członkowie nadzwyczajni, członkowie korespondenci.
Rzeczywistymi członkami Związki były izby rolnicze, których odrębne prawa i obowiązki jako instytucje prawa publicznego, określały ustawy i statuty.
Zwyczajni członkowie organizacji ogólnorolniczych, których terenem działania było co najmniej jedno województwo.
Nadzwyczajni członkowie wywodzili się spośród organizacji specjalistycznych, organizacji o charakterze spółdzielczym i inne.
Członkowie korespondenci wywodzili się spośród instytucji publicznych i prywatnym o charakterze naukowo-rolniczym i oświatowo-rolniczym.
Władzami Związku była:
Rada, Komitet, Prezydium, Komisja Rewizyjna.
Do zakresu działania Rady należało:
ustalenie budżetu i przyjmowanie sprawozdań i zamknięć rachunkowych, uchwalenie statutu oraz likwidacja związku, wybór komitetu i komisji rewizyjnej, ustalanie minimalnej wysokości składek dla członków nadzwyczajnych.
Do kompetencji Komitetu należało:
ustalenie wytycznych działalności związku w sprawach polityki gospodarczej, wybór prezesa związku oraz członków prezydium związku, ogólny nadzór nad działalnością związku i dyrektywy w sprawach prowadzenia związku, rozstrzyganie wszelkich kwestii wniesionych na Komitet przez Prezydium, powołanie specjalnych sekcji w łonie związku, przyjmowanie i usuwanie członków, decydowanie w sprawie nabycia, zbycia lub obciążenia hipotecznego nieruchomości związku i przyjmowanie darowizn.
Do kompetencji Prezydium należało:
wykonywanie uchwał Rady i Komitetu, zwoływanie posiedzeń Rady i Komitetu, mianowanie dyrektorów oraz innych pracowników związku.
Komisja Rewizyjna miała za zadanie;
przygotowania sprawdzania rachunkowości związku, przedstawianie sprawozdania ze swoich czynności.
Członkowie rzeczywiści związku tworzyli sekcję izb rolniczych, która działała autonomicznie w zakresie spraw i zagadnień, dotyczących organizacji i funkcjonowanie samorządu rolniczego. Z kolei inni członkowie zwyczajni tworzyli sekcje organizacji ogólnorolniczych, które też działały autonomiczne w zakresie zrzeszeń rolniczych. Obok sekcji związek tworzył inne sekcje lub komisje w zakresie poszczególnych działów życia rolniczego.
Według referatu sprawozdawczego dyrektora na posiedzenia Rady Związku z dnia 26 lutego 1935 r. powołano Sekcję, która podjęła kwestię współpracy izb rolniczych ze spółdzielczością i Międzykomunalnymi Związkami RolniczymiPrzegląd działalności Związku Izb i Organizacji Rolniczych RP, Nakładem Związku Izb i Organizacji Rolniczych, Warszawa 1935..
Przypisy
Kategoria:Polskie organizacje rolnicze Kategoria:Rolnictwo II Rzeczypospolitej