Halvor Heyerdahl Rasch (ur. 8 stycznia 1805 w Mustorp w Eidsbergu, zm. 26 sierpnia 1883 w Kristianii) – norweski przyrodnik, pionier zoologii, twórca prawa łowieckiego.
Życiorys Był synem rotmistrza Michaela Rascha (1769–1849) i jego żony Edle Valentine Heyerdahl (1783–1870).
Po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu examen artium w 1821 roku rozpoczął studia botaniczne na Uniwersytecie w Kristianii, jednak szybko przeniósł się na studia zoologiczne. W 1825 roku został zatrudniony jako sekretarz i kustosz gabinetu zoologicznego na macierzystej uczelni. W latach 1840–1842 korzystał ze stypendium państwowego na zagraniczne studia w zakresie muzealnictwa, kształcąc się w Lejdzie i Paryżu. Po powrocie do Norwegii w 1843 roku został pracownikiem naukowym uniwersytetu w zakresie zoologii, w 1847 roku – wykładowcą a w 1852 roku uzyskał tytuł profesora. Na emeryturę przeszedł w 1874 roku.
Działalność naukowa Rasch prowadził badania rodzimej fauny Norwegii. W 1833 roku badał ptaki wzdłuż zachodniego wybrzeża a w 1844 roku faunę morską między półwyspem Stad a archipelagiem Froan. Sporządził listę ptaków występujących w Norwegii.
Był wytrawnym myśliwym i znawcą zwierzyny łownej. W 1845 roku opublikował pracę Jagten i Norge (tłum. „Łowiectwo w Norwegii”), która stała się podstawą prawa łowieckiego (norw. Lov om Udryddelse af Rovdyr og Fredning af andet Vildt) ustanowionego w tym samym roku. Ochroną objęto zwierzynę w okresie godowym oraz matki z młodymi, a w celu zmniejszenia liczby drapieżników wprowadzono nagrody za upolowane większe drapieżniki (wilki, niedźwiedzie czy orły). Mniejsze drapieżniki podlegały ochronie z uwagi na ich rolę w kontrolowaniu populacji gryzoni. Rasch monitorował płatności za upolowane drapieżniki, stwierdzając, że mniejsze drapieżniki deklarowano jako większe. By wyeliminować tego typu praktyki opracował szczegółowe opisy poszczególnych gatunków, które zostały usankcjonowane prawnie w 1863 roku (norw. Lov angaande utryddelse af Rovdyr og Fredning af annet Vildt).
W 1852 roku opublikował dzieło o sztucznym rozmnażaniu ryb – Om den kunstige Fiskeformerelse. Następnie pracował nad regulacjami odłowu łososia i ryb słodkowodnych. Zajmował się także metodami hodowli ostryg i pszczelarstwem oraz zagadnieniami produkcji i wykorzystania nawozów w rolnictwie (Innledning til zoologien).
Opracowywał materiały dla studentów zoologii – Indledning til Zoologien i rozdziały o zoologii do podręczników szkolnych. Opublikował również szereg artykułów w gazetach codziennych.
Był jednym z założycieli i członkiem zarządów towarzystw działających na rzecz oświecenia publicznego i krzewienia kultury fizycznej a także norweskiego zrzeszenia myśliwych i rybaków Norsk Jæger- og Fisker-Forening. W latach 1882–1883 był przewodniczącym Towarzystwa Ochrony Zwierząt.
Publikacje Wybór publikacji za Norsk biografisk leksikon: 1845 – Jagten i Norge. Inneholdende en Skildring af dens nuværende Tilstand, samt Motiver og Forslag til at fremme dens hensigtsmæssige Udøvelse 1847 – Indledning til Zoologien med en kortfattet almindelig comparativ Anatomie og Physiologie til Brug for de Studerende 1848 – Om gjødslens tilbredning og dens anvendelse paa forskjellige jordarter 1851 – Naturens Bog (tłumaczenie dzieła Friedricha Schoedlera) 1852 – Om den kunstige Fiskeformerelse og Om Biavlen 1857 – Om Midlerne til at forbedre Norges Laxe- og Ferskvandsfiskerier 1863 – Om Dyrelivet paa Norges Høifjelde og i Norges Storskove 186? – Veiledning for Attestudstedere til Afgjørelse af, om de til deres Besigtigelse fremstillede Rovdyr eller Rovfugle høre til de Arter, for hvis Udryddelse erholdes Præmie ifølge Lov af 22 Juni 1863 1866 – Veiledning til Behandlingen af naturlige Østersbanker og Anlægget af nye samt Forslag til Fremgangsmaader, hvorved man kan erholde en rigeligere Tilgang på Ungøsters 1869 – Vore bedste spiselige Soparter
Członkostwa, nagrody i odznaczenia 1863 – kawaler Orderu Świętego Olafa 1866 – srebrny medal Société impériale zoologique d'acclimatation za prace o hodowli ryb 1866 – srebrny medal na wystawie rybackiej w Boulogne-sur-Mer 1867 – złoty medal na Wystawie Światowej w Paryżu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Norwescy zoolodzy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Urodzeni w 1805 Kategoria:Zmarli w 1883