Getto w Koźminku – getto żydowskie utworzone podczas II wojny światowej w Koźminku. Historia Na przełomie listopada i grudnia 1939 roku większość Żydów mieszkających w Koźminku przesiedlono do Generalnego Gubernatorstwa. W lutym 1940 roku do miasta trafiło około 1300 Żydów z powiatu Kalisch, których zakwaterowania odmówiły władze getta łódzkiego. Żydzi pochodzili w większości z obozu przejściowego urządzonego w hali targowej w Kaliszu. Kolejnych Żydów deportowano do Koźminka ze Stawiszyna i Ostrowa Kaliskiego. Wraz z przybyciem tych Żydów w Koźminku rozpoczęło działalność getto otwarte. W getciu utworzono Judenrat, na czele którego stanął Landau, oraz policję żydowską. Działał także urząd pracy, którego kierownikiem był Haftke.
Getto obejmowało jedną ulicę oraz plac przy którym stała synagoga. W getcie panowało przeludnienie (miało w nim przebywać około 2900 osób) oraz słabe warunki sanitarne, jedynym lekarzem był dr Szalit, a chorzy z getta wysyłani byli do szpitala działającego w kaliskim getcie. Więźniowie zatrudniani byli w pracy rzemieślniczej, na roli oraz przy robotach drogowych. Kilkuset Żydów z getta zostało wysłanych do obozu pracy w Opatówku. Getto zostało zamknięte w październiku 1940 roku.
Pierwszym komendantem getta był Niemiec Büchler, według relacji ocalałych więźniów getta często wchodził on pijany do getta i katował napotkanych Żydów. Getta pilnowało także trzech niemieckich żandarmów. Od wiosny 1941 roku osobą odpowiedzialną za funkcjonowanie getta był Ferdinand Göhler, podczas jego urzędowania warunki w getcie znacząco się pogorszyły, zmniejszono wówczas racje żywnościowe, szerzyły się także choroby, m.in. tyfus. Żydom skonfiskowano także wszystkie przedmioty wartościowe.
Likwidacja getta We wrześniu 1941 roku około 200 młodych Żydów zostało wysłanych do pracy na roli w okolicach Poznania. Jesienią 1941 roku w getcie uwięzionych było prawdopodobnie około 1500 Żydów. 26 listopada 1941 roku rozpoczęto akcję deportacyjną Żydów. Jednostki SS i policji wkroczyły na teren getta, Żydzi byli zbierani na placu przed synagogą i poddawani selekcji. Wybrani ładowani byli do czarnych ciężarówek, będących prawdopodobnie mobilnymi komorami gazowymi. Ofiary przewożono następni do lasu w okolicach wsi Jedlec, gdzie grzebano zwłoki. Akcję przeprowadzili prawdopodobnie członkowie Sonderkommando Lange pod dowództwem Herberta Langego. Zginęło wówczas około 600 osób, w większości starców, chorych oraz dzieci.
Pomiędzy grudniem 1941 a marcem 1942 roku kilkuset Żydów z getta miało zostać wysłanych do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Na początku 1942 roku nadających się do pracy mężczyzn wysłano do obozów pracy w okolicach Inowrocławia. W getcie pozostało około 400 Żydów, których w lipcu 1942 roku, wraz z ostatnimi więźniami getta w Kaliszu, deportowano do getta łódzkiego.
Ferdinand Göhler został po wojnie skazany przez sąd w Stuttgarcie, m.in. za zamordowanie 10 osób podczas akcji deportacyjnej w listopadzie 1941 roku.
Przypisy
Bibliografia
Koźminek Kategoria:Historia Koźminka