Rachmil Bryks, także Jerachmiel Bryks (hebr. ירחמיאל בריקס, ur. 12 kwietnia 1912 w Kamiennej, zm. 2 października 1974 w Nowym Jorku) – żydowski poeta i nowelista tworzący w języku jidysz.
Życiorys Wychowywał się w chasydzkiej rodzinie w Skarżysku-Kamiennej. W młodości przeprowadził się do Łodzi, gdzie m.in. występował w teatrze jidysz i pracował jako kapelusznik i malarz pokojowy. Podczas II wojny światowej przebywał w łódzkim getcie (1940–1944). W sierpniu 1944 został wywieziony do KL Auschwitz, a później do obozów , Ravensbruck i . 2 maja 1945 Armia Amerykańska wyzwoliła go z obozu koncentracyjnego, następnie zaś, dzięki pomocy Czerwonego Krzyża, powracał do zdrowia w Sztokholmie. W Szwecji mieszkał do 1949, kiedy to przeprowadził się do Nowego Jorku.
Życie prywatne Od 1946 jego żoną była Hinde Irene z domu Wolf, z którą miał dwie córki: Myriam Serlę oraz działeczkę jidysz Bellę Bryks-Klein (1949–2024).
Twórczość Jako poeta zadebiutował wierszem łódzkim czasopiśmie jidysz Inzl. Po II wonie światowej publikował na łamach prasy światowej jidysz, m.in. w: Tog, Forverts, Zamlungen, Jidisze Kultur, Amerikaner i Unzer cajt w Nowym Jorku; Lebns-fragn, Nayvelt i Letste nayes w Tel Awiwie; Keneder odler i Idishe zhurnal w Kanadzie; Dorem-afrike i Afrikaner idishe tsaytung w Johannesburgu; Unzer weg i Naye prese w Paryżu; oraz Der weg w Meksyku. Jest autorem kilku książek, w tym poezji i wspomnień, które zostały przetłumaczone na angielski, hebrajski, niemiecki, włoski i szwedzki.
Publikacje Jung grin maj (pol. Młody, zielony maj), poezja, Łódź, 1939. Af kidesh hashem un andere dertseylungen (pol. Dla uświęcenia imienia Bożego i inne historie), Nowy Jork: Bukh-komitet, 1952. Der „keyser” in geto (pol. „Cesarz” getta), powieść, Nowy Jork: Bukh-komitet, 1961 Geto fabrik 76 (pol. Fabryka getta 76), wiersze, Nowy Jork: Blokh, 1967; Di papirene kroyn (pol. Papierowa korona), powieść. Nowy Jork: Blokh, 1969, Di vos zaynen nisht geblibn, dertseylungen (pol. Ci, którym się nie udało, historie), Nowy Jork-Tel Awiw: Bukh-komitet, 1972, Di antloyfers, fun gsise tsum lebn, memuarn fun getos un katsetn (pol. Ci, którzy uciekli, z agonii śmierci do życia, wspomnienia z gett i obozów koncentracyjnych), Nowy Jork, 1975.
Przypisy
Kategoria:Mieszkańcy getta łódzkiego Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1974 Kategoria:Ludzie urodzeni w Skarżysku-Kamiennej Kategoria:Pisarze związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Żydowscy poeci Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy Żydzi – więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Ravensbrück Kategoria:Ludzie związani ze Sztokholmem Kategoria:Aktorzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady