thumb|240px|Mose Allison, 2007 thumb|240px|Tu się urodził Mose Allison – Tippow stanie Missisipi, 2018 Mose John Allison jr (ur. 11 listopada 1927 w Tippo w stanie Missisipi, zm. 15 listopada 2016 w Hilton Head Island) – amerykański muzyk jazzowy i bluesowy, pianista, wokalista oraz twórca piosenek. Laureat nagrody NEA Jazz Masters 2013. Został nią uhonorowany, albowiem jego twórczość wymykała się kategoryzacji i przez ponad pięćdziesiąt lat wywierała ogromny wpływ na muzyków, niezależnie od gatunku. Bywał nazywany „Williamem Faulknerem jazzu”.
Życiorys Urodził się na farmie swojego dziadka w Tippo (obszar niemunicypalny) w delcie Missisipi. Jego ojcem był Mose John senior – farmer i handlowiec, oraz Maxine z d. Collins – nauczycielka. W dzieciństwie zbierał bawełnę, ale bardziej dla zabawy niż z potrzeby lub obowiązku. Mając pięć lat, zaczął ze słuchu grać boogie-woogie na domowym pianinie. W szkole średniej uczył się gry na trąbce. W radiu i z szafy grającej, znajdującej się na pobliskiej stacji benzynowej, słuchał country bluesa i jazzu. Oprócz muzyków bluesowych, m.in. Alberta Ammonsa, Big Billa Broonzy’ego i Meade’a Luxa Lewisa, inspirowali go wówczas tacy jazzmani, jak Pete Johnson, Louis Armstrong, Fats Waller, Duke Ellington, Louis Jordan i Nat „King” Cole. Swój pierwszy utwór napisał w wieku trzynastu lat. Na jego młodzieńczą twórczość duży wpływ miał wokalista rhythmandbluesowy i piosenkopisarz, twórca kilku przebojów – Percy Mayfield.
W 1945 podjął studia na Uniwersytecie Mississippi (Ole Miss), ale w następnym roku opuścił uczelnię i wstąpił do U.S. Army. Pod koniec lat 40. zakończył służbę i rozpoczął naukę na Louisiana State University. W 1952 uzyskał licencjat z filologii angielskiej oraz specjalizację (minor degree) z filozofii.
W 1956 przeniósł się do Nowego Jorku (później przez wiele lat mieszkał na Long Island). Szybko wkroczył do świata jazzu, dołączając do kręgu muzyków post-bopowych. Jego mentorem został saksofonista Al Cohn, z którym również występował i nagrywał. Grał także z innymi czołowymi jazzmanami, takimi jak Gerry Mulligan, Stan Getz, Zoot Sims i Phil Woods.
Po podpisaniu kontraktu z wytwórnią Prestige nagrał jako lider swoją pierwszą płytę: Back Country Suite. Album, nawiązujący do bluesowych tradycji delty Missisipi, został dobrze przyjęty przez słuchaczy i krytyków. W 1958 założył trio, w którym grali także gitarzysta basowy Addison Farmer oraz perkusista Nick Stabulas. W 1963 firma Prestige zgodziła się na wydanie albumu zawierającego wyłącznie piosenki. Płyta, zatytułowana Mose Allison Sings, była kompilacją utworów z jego poprzednich wydawnictw i składała się głównie ze standardów bluesowych i jazzowych. Jednak największą uwagę z jej repertuaru zwróciła stworzona przez niego piosenka Parchman Farm, która na przeszło dwadzieścia lat stała się najbardziej pożądanym na jego koncertach utworem. Tę i wiele innych jego piosenek włączyły do swojego repertuaru takie gwiazdy rocka i popu jak The Who, The Yardbirds, Eric Clapton, Manfred Mann, Van Morrison, Leon Russell, Bonnie Raitt, Blue Cheer, Ray Davies (The Kinks), Cactus, The Clash, Elvis Costello, oraz wokalistki jazzowe – Diana Krall i Karrin Allyson. Jego twórczość miała wpływ na m.in. Jimiego Hendrixa, The Rolling Stones, Johna Mayalla, J.J. Cale’a i Toma Waitsa. Był pacyfistą o poglądach lewicowych. Brytyjski wokalista Georgie Fame stwierdził, że Allison jest ważniejszy niż Bob Dylan.
W 2008 otrzymał doktorat honorowy na Louisiana State University. Ostatnia jego płyta, The Way of the World, została wydana przez firmę niezależną w 2010, kiedy miał 83 lata. Ukazała się po przeszło dziesięcioletniej przerwie w jego działalności koncertowej i nagraniowej. W jej czasie udzielił kilku dużych wywiadów, w których bardzo krytycznie wypowiadał się na temat funkcjonowania wytwórni płytowych i ich polityki płacowej.
Zmarł z przyczyn naturalnych w swoim kalifornijskim domu w Hilton Head Island. Miał 89 lat.
Małżeństwo i dzieci W 1949 poślubił Audre Mae, z którą był do śmierci. Miał z nią czworo dzieci: Alissę, Amy oraz bliźnięta – Johna i Janine.
Wybrana dyskografia Jako lider 1957 Back Country Suite (Prestige) 1958 Local Color (Prestige) Young Man Mose (Prestige) Creek Bank (Prestige) 1969 Autumn Song (Prestige) 1962 Ramblin’ with Mose (Prestige) I Don’t Worry About a Thing (Atlantic) 1963 Mose Allison Sings (Prestige) Swingin’ Machine (Atlantic) 1964 The Word from Mose (Atlantic) 1965 Wild Man on the Loose (Atlantic) 1966 Mose Alive! (Atlantic) 1970 Hello There, Universe (Atlantic) 1971 Western Man (Atlantic) 1972 Mose in Your Ear (Atlantic) 1976 Your Mind Is on Vacation (Atlantic) 1982 Middle Class White Boy (Elektra Musician) 1983 Lessons In Living (Elektra Musician) 1987 Ever Since the World Ended (Blue Note) 1994 The Earth Wants You (Blue Note) 1996 Tell Me Something – The Songs of Mose Allison with Van Morrison–Georgie Fame–Mose Allison–Ben Sidran (Verve) Pure Mose (Ram Records) 2010 The Way of the World (ANTI–)
Jako sideman Z Alem Cohnem 1957 The Al Cohn Quintet Featuring Bobby Brookmeyer, (Coral Records) Al and Zoot (Coral) 1959 Jazz Alive! – A Night at the Half Note (United Artists Records) 1961 Either Way – Zoot Sims and Al Cohn (Fred Miles Presents) Ze Stanem Getzem 1959 The Soft Swing – The Stan Getz Quartet (Verve) Zestawienie wg dat wydania płyt
Przypisy
Bibliografia Mose Allison, allmusic.com NEA Jazz Masters – Mose Allison, National Endowment for the Arts Mose Allison, pianist, singer and „William Faulkner of jazz”, dies at 89, „Los Angeles Times”
Linki zewnętrzne Mose Allison – dyskografia, Discogs
Kategoria:Amerykańscy muzycy bebopowi Kategoria:Amerykańscy muzycy bluesowi Kategoria:Amerykańscy pianiści jazzowi Kategoria:Amerykańscy wokaliści bluesowi Kategoria:Amerykańscy wokaliści jazzowi Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Laureaci Nagrody NEA Jazz Masters Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2018