Albańczycy w Australii – albańska społeczność zamieszkująca Australię, w 2006 roku była szacowana na około 15 tys. osób. Największy jej odsetek znajduje się w stanach Queensland i Wiktoria. Większość Albańczyków w Australii wyznaje islam, funkcjonuje także społeczność prawosławna i katolicka.

Albańczycy obecni są na terytorium Australii od 1885 roku (a więc na kilkanaście lat przed proklamacją Związku Australijskiego), wówczas osiedlił się tam Naum Konxha. Po I wojnie światowej władze australijskie zaczęły przyjmować imigrantów z Europy Środkowej i Południowej, Albańczycy pracowali głównie jako robotnicy bądź zajmowali się rolnictwem. W australijskich spisach ludności są uwzględniani od 1933 roku. Podczas II wojny światowej Albańczyków poddawano internowaniu, część z nich uczestniczyła w wojnie na Pacyfiku, walcząc po australijskiej stronie. Po zakończeniu działań wojennych część Albańczyków wróciła do kraju, mimo to nastąpiła nowa fala imigracji do Australii z powodu ustanowienia reżimów komunistycznych w Albanii i Jugosławii. Kolejna fala imigracji miała miejsce pod koniec lat 90. XX w., związana była z wojną w Kosowie.

Historia Do 1939 roku

Pierwszą znaną osobą narodowości albańskiej, która przybyła do Australii, był Naum Konxha, który wraz ze swoją żoną (pochodzącą z Anglii) osiedlił się tam w 1885 roku. Po I wojnie światowej władze australijskie zdecydowały się na przyjęcie imigrantów z Europy Środkowej oraz Południowej, przyczyną tej decyzji było potencjalne zagrożenie inwazją związane z niską populacją kraju (niecałe 3,8 mln w 1901 roku), a także niedobór siły roboczej. Przybyli do Związku Australijskiego Albańczycy początkowo pracowali jako robotnicy w miejscowości Fremantle (Australia Zachodnia) oraz trudnili się rolnictwem w stanach Queensland i Wiktoria: zajmowali się głównie uprawą owoców, byli także ogrodnikami bądź pracowali na plantacjach trzciny cukrowej oraz tytoniu. Imigranci pochodzili głównie z okolic Korczy, w mniejszym stopniu także z Gjirokastry; większość imigrantów wyznawała islam, a 40% z nich było prawosławnych. Albańscy imigranci osiedlali się m.in. w miejscowościach Brisbane, Cairns, Melbourne, Shepparton oraz York; istotny wkład mieli w rozwój miasta Shepparton, stając się jedną z najstarszych muzułmańskich społeczności w stanie Wiktoria.

Albańczycy rejestrowani są w spisach ludności od 1933 roku; wówczas liczba Albańczyków zamieszkujących Związek Australijski wynosiła 770 (z czego 249 w Wiktorii), do 1947 roku liczba ta wzrosła dwukrotnie. Przybycie albańskich imigrantów było zgodne z ustanowionym w 1901 roku dokumentem Immigration Restriction Act, który w ramach Polityki Białej Australii regulował imigrację do kraju, wykluczając możliwość osiedlania się osobom spoza Europy. Jednak ze względu na falę imigracji Albańczyków, która miała miejsce w latach 20. XX w., podjęto decyzję o ograniczeniu liczby wydawanych wiz; w 1929 roku limit ten wynosił 24 na miesiąc. Australijskie władze obawiały się, że obywatele Albanii, a także Grecji i Jugosławii, mogliby mieć problemy z integracją z australijskim społeczeństwem. W związku z tym władze albańskie zaproponowały rodakom powrót do ojczyzny, część z nich zdecydowała się jednak zostać w Australii.

Okres II wojny światowej (1939–1945) mały|Albańczycy w obozie internowania w stanie Queensland Podczas II wojny światowej imigracja ustała. Społeczność albańska została przez władze australijskie uznana za wrogą (), stan ten utrzymał się do 1944 roku; Albańczyków przestano uważać za wrogów po zakończeniu niemieckiej okupacji kraju. Imigranci byli wówczas poddawani internowaniu, do czego wystarczyło samo podejrzenie o sympatyzowanie z ruchami faszystowskimi. W tym czasie internowano 84 Albańczyków z Queensland, ponadto około 400 Albańczyków zamieszkujących stan Wiktoria także internowano, następnie zesłano do prac m.in. na farmach. Represjom poddano przede wszystkim muzułmanów i w mniejszym stopniu katolików, obostrzenia nie dotyczyły wyznawców prawosławia.

Ponad 30 Albańczyków służyło w australijskim wojsku (m.in. w Royal Australian Air Force i ), uczestnicząc w wojnie na Pacyfiku; część z nich zginęła podczas działań wojennych lub jako jeńcy wojenni w japońskiej niewoli.

Po 1945 roku mały|Albańczycy w Melbourne (późne lata 40. XX w.) Po II wojnie światowej część Albańczyków wróciła do swojego kraju. Mimo to ponownie miała miejsce nowa fala imigracji Albańczyków do Australii, ta wiązała się jednak z ustanowieniem komunistycznych dyktatur w Albanii oraz Jugosławii; większość albańskich imigrantów była mieszkańcami południowej Jugosławii (zamieszkiwali m.in. tereny współczesnej Macedonii Północnej). Natomiast wielu uciekinierów z Albanii zamieszkiwało początkowo w obozach dla uchodźców na terenie Grecji, Jugosławii i Włoch; oczekiwanie na relokację trwało do kilku lat, a część uchodźców nawet deportowano do Albanii. mały|Albańczycy w Shepparton (późne lata 40. XX w.)

W 6212 osób podało, że posługuje się językiem albańskim, przy czym około 16% z nich zadeklarowało niską znajomość lub brak znajomości języka angielskiego. Większość społeczności była zatrudniona jako robotnicy lub pracownicy fabryk. W związku z wojną w Kosowie w 1999 roku Australia przyjęła 4 tys. kosowskich Albańczyków, którzy zostali umieszczeni w obozach wojskowych; do końca 2000 roku zdecydowana większość z nich opuściła Australię, natomiast część osób pozostałych w Australii otrzymała status uchodźcy. Według albańska społeczność w Australii liczyła 10 459 osób (7182 w samym stanie Wiktoria). mały|Marsz na Swanston Street w Melbourne (późne lata 40. XX w.) W 7858 osób zadeklarowało, że używa języka albańskiego, liczba ta wzrosła do 8945 w 2011 roku. Wówczas, tj. w 2006 roku, 60% albańskiej społeczności w Australii zamieszkiwało stan Wiktoria. W albańskie pochodzenie zadeklarowały 13 142 osoby (0,1% populacji Australii), z czego 62,6% mieszkało w Wiktorii.

Albańczycy według miejscowości Adelaide W Adelaide powołano do życia stowarzyszenie Albanian Australian Association. W czerwcu 2015 roku założono także katolickie stowarzyszenie, które nazwano imieniem św. Matki Teresy z Kalkuty. Na cześć świętej w kwietniu 2022 roku odsłonięto przedstawiający ją pomnik.

Melbourne mały|Albańskie flagi wywieszone na Federation Square w Melbourne z okazji dnia niepodległości. Zdjęcie z 28 listopada 2021 roku W 1964 roku w Melbourne rozpoczęto nauczanie języka albańskiego, pierwszym w mieście nauczycielem tegoż języka był pochodzący z Bitoli Mithat Jusufi, przybyły do Australii trzy lata wcześniej.

Funkcjonują kluby piłkarskie złożone z Albańczyków, między innymi Dandenong South SC, Heidelberg Eagles SC i . Powołano także do życia katolicką organizację Albanian Catholic Society of Melbourne.

Dandenong

Za pierwszego Albańczyka przybyłego do (jednej z dzielnic Melbourne) uważa się pochodzącego z Kiszawy Jakupa Risteniego, który w Australii osiedlił się w 1963 roku. W 1968 roku w Dandenong powołano do życia , założono także klub piłkarski ; w 2012 roku klub ten został mistrzem Victorian Premier League. W 2019 roku albańska społeczność w Dandenong zorganizowała zbiórkę pieniędzy na rzecz ofiar trzęsienia ziemi w Albanii, w ciągu kilku dni zebrano około 180 tys. dolarów australijskich.

W 2010 roku burmistrzem Dandenong został Jim Memeti. Podczas pełnienia przez niego tej funkcji m.in. w 2020 roku otworzono park Keshava Reserve (w nawiązaniu do północnomacedońskiej Kiszawy). Według szacunków w 2021 roku w Dandenong mieszkało około 4 tys. Albańczyków.

Shepparton W 1939 roku region Shepparton był zamieszkiwany przez kilkuset Albańczyków, głównie wyznawców islamu i prawosławia. W 1943 roku powołano do życia organizację Free Albanian Association, prowadziła ona działalność społeczną między innymi poprzez pomaganie ubogim, nauczanie języka angielskiego oraz wspieranie finansowe .

W 1946 roku prawie każdy z 227 wyznawców islamu z Shepparton był narodowości albańskiej. W latach 90. XX w. miejscowość była zamieszkiwana przez ok. 100 rodzin pochodzących z Korczy.

Religia Chrześcijaństwo W 1974 roku w Australii założono katolickie stowarzyszenie Albanian Catholic Association. Natomiast wśród wyznawców prawosławia w Australii znaleźli się wierni Autokefalicznego Prawosławnego Kościoła Albanii.

Islam

Jednym z pierwszych skupisk albańskiej muzułmańskiej społeczności była miejscowość Mareeba, czego świadectwem jest znajdujący się w tymże mieście. W 1960 roku oddano do użytku , kolejne świątynie tego typu wybudowano także w dzielnicach Melbourne: w i w .

Społeczność ta jest zróżnicowana, część wyznawców islamu wykazuje luźne podejście do zasad religijnych, o czym świadczy m.in. spożywanie napojów alkoholowych, a także otwartość na inne wyznania, gdyż niektóre dzieci pochodzące z muzułmańskich rodzin uczą się w katolickich szkołach. Wielu Albańczyków wyznaje bektaszijję, która charakteryzuje się większym liberalizmem na tle innych odłamów islamu. Niewielu albańskich muzułmanów przestrzega postu w ramach ramadanu. Praktykowany jest zwyczaj składania w ofierze owcy przez hodżę, gdy budowany jest nowy dom.

Muzułmańskie stowarzyszenie Shepparton–Australian Möslem Association (SAMA) corocznie w marcu organizuje święto The Albanian Harvest Festival. Podczas tego święta ma miejsce między innymi sprzedaż płodów rolnych i potraw kuchni albańskiej (np. baklawy, i ), organizowane są także pokazy taneczne i wystawy pojazdów. Część albańskiej muzułmańskiej społeczności nie uczestniczy w wydarzeniach organizowanych przez SAMA oraz uważa, że człon Möslem, który znajduje się w nazwie, jest kontrowersyjny. Na terenie stanu Queensland działa Albanian Australian Moslem Society.

Organizacje świeckie Wśród albańskich organizacji w Australii znajdują się między innymi Albania–Australia Community Association, Albanian Association of Brisbane i Albanian Teachers’ Association.

19 października 1992 roku powołano do życia organizację Australian Albanian Women’s Association, która została współzałożona przez . W 2011 roku działalność rozpoczęło stowarzyszenie The Australian Albanian Pensioners Association.

Przypisy

Bibliografia

Australia

Kategoria:Etnografia Australii