Andrzej Marian Chmielarz (ur. 21 listopada 1950 w KoniecpoluTomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 406) – polski historyk, badacz struktur Polskiego Państwa Podziemnego, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii.

Wykształcenie Absolwent Szkoły Podstwowej w Koniecpolu (1964), II Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta w Częstochowie (1968) i Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego (1977 – praca magisterska Walka o Śląsk Cieszyński w 1918–1919 r., Warszawa 1977, promotor prof. dr hab. Mieczysław Tanty). Stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie historii uzyskał w WIH (1992 – dysertacja Od AK do WiN-u. AK w końcowym okresie wojny, Warszawa 1992, promotor prof. dr hab. Andrzej Paczkowski).

Praca W latach 1973–1997 pracował w WIHZeszyty Katyńskie, nr 1 (1990), s. 211. Do czerwca 1980 był bibliotekarzem Biblioteki Naukowej WIH, a następnie pracownikiem naukowym (adiunkt – od listopada 1983) Pracowni Ruchu Oporu w Zakładzie Historii II Wojny Światowej WIH. Od 1995 do 2006 był zatrudniony w FPNP (wiceprzewodniczący, następnie przewodniczący Odwoławczej Komisji Weryfikacyjnej FPNP, od 2002 – członek Zarządu FPNPZmiany w zarządzie Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, od 2003 – jego wiceprzewodniczącyWiceprzewodniczący zarządu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie Jan Parys został odwołany). W ramach pracy w fundacji prowadził badania historyczneJan Barcz, Bartosz Jałowiecki, Jerzy Kranz Między pamięcią a odpowiedzialnością. Rokowania w latach 1998-2000 w sprawie świadczeń za pracę przymusową, s. 97. W latach 2006–2016 pracował w WBBH w Warszawie (od 2009 – na stanowisku głównego specjalisty). W 2010 (po włączeniu WBBH w skład WCEO) został zastępcą kierownika WBBHNoty o autorach, Przegląd Historyczno-Wojskowy 15 (66)/1 (247), 2014, s. 233Biuletyn IPN, nr 11/2019, s. 73 (nota biograficzna). Po utworzeniu w kwietniu 2016 WBH (WBBH stało się komórką wewnętrzna Biura), przeniesiony do pracowni Sekcji Udostępniania Centralnego Archiwum Wojskowego WBH. Od grudnia 2006 na emeryturze.

Działalność badawcza i społeczna W 1989 był stypendystą Fundacji Armii Krajowej w Londynie. Od 1989 do 1991 był członkiem-założycielem społecznego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej (od lutego 1990 – Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni KatyńskiejKultura (paryska), nr 1-2/1990, s. 205. W latach 1990–1991 pełnił funkcję członka Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Od 1991 do 1996 wchodził w skład Rady Redakcyjnej kwartalnika „Karta”. W 1992 był współzałożycielem i wiceprzewodniczącym Fundacji Archiwum Polski Podziemnej 1939–1956 w Warszawie. W latach 1993–1994 był członkiem Wojskowej Komisji Archiwalnej badającej losy polskich jeńców wojennych i internowanych na terytorium ZSRR. Od 2000 do 2005 wchodził w skład Polsko–Brytyjskiej Komisji Historycznej do spraw dokumentowania działalności wywiadu polskiego w czasie II wojny światowej. W latach 2003–2005 był członkiem Rady Honorowej Budowy Muzeum Powstania Warszawskiego. Od 2006 do 2011 wchodził w skład Komisji Ekspertów programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. W latach 2011–2015 był przewodniczącym Kolegium Redakcyjnego „Przeglądu Historyczno–Wojskowego”. Od 2011 jest członkiem Rady Programowej „Biuletynu Informacyjnego” Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, a od listopada 2025 – członkiem Rady Programowej rocznika Muzeum Armii Krajowej w Krakowie „Studia z Dziejów Polskiego Państwa Podziemnego”.

Dorobek naukowy i publicystyczny Autor ponad 300 publikacji naukowych i artykułów popularnonaukowych dotyczących historii Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej.

Ważniejsze publikacje Spiska 14. Aresztowanie generała „Grota” – Stefana Roweckiego, Warszawa 1983 (współautor); Polska Podziemna 1939–1945, Warszawa 1991 (współautor); Polskie Państwo Podziemne, Warszawa 2007; Armia Krajowa 1939–1945, Warszawa 2011 (współautor).

Wydawnictwa źródłowe Sprawa 16-tu. Protokoły przesłuchań gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” i współoskarżonych, Warszawa 1993 (współautor opracowania), wyd. drugie pt. Proces szesnastu. Dokumenty NKWD, Warszawa 1995. Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1942–1944) w świetle dokumentów sowieckich, Warszawa 1997 (współautor opracowania); NKWD o polskim podziemiu 1944–1948. Konspiracja polska na Nowogródczyźnie i Grodzieńszczyźnie, Warszawa 1997 (współautor opracowania); Teczka Specjalna J.W. Stalina: raporty NKWD z Polski: 1944–1946, Warszawa 1998 (współautor opracowania); Armia Krajowa 1939–1945. Wybór źródeł, Warszawa 2012 (współautor opracowania); Stanisław Petry, Lwów 1918. Bitwa o Dworzec Główny, Przemyśl 2020 (opracowanie i redakcja) Rozkazy dowództwa Powstania Warszawskiego, T. 1, cz. 1: 10 czerwca – 2 września 1944 r., Warszawa 2021 (współautor opracowania); Stanisław Petry, Naczelna Komenda Wojsk Polskich we Lwowie. Organizacja wojsk polskich 1–22 XI 1918 r., Przemyśl 2022 (współautor opracowania); Rozkazy dowództwa Powstania Warszawskiego, T. 1, cz. 2: 3 września – 4 października 1944 r., Warszawa 2023 (współautor opracowania); Komendantura Wehrmachtu Warszawa i Grupa Korpuśna von dem Bach, T. 1, cz. 1: 8 marca – 7 sierpnia 1944, Warszawa 2024 (współautor opracowania); Walki o Lwów 1918–1919. Dzienniki bojowe Grup Operacyjnych gen. Leśniewskiego i gen. Jędrzejewskiego, Przemyśl 2024 (współautor opracowania).

Odznaczenia i wyróżnienia Odznaczenia Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1978), Srebrny Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1986, 2014), Złoty Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1993), Brązowy Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny (1978), Srebrny Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny (1983), Srebrny Krzyż Zasługi (1994), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia PolskiW 2009 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski, w szczególności dziejów Polskiego Państwa Podziemnego. Zob. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 września 2009 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). (2009).

Wyróżnienia 1995 – laureat Ludwik Krzyżanowski „Polish Review” Avards – za najlepszy artykuł w „The Polish Review”; 2014/2015 – laureat konkursu Varsaviana im. Hanny Szwankowskiej jako członek zespołu autorów leksykonu Warszawa walczy 1939–1945Laureaci konkursu Varsaviana im. Hanny Szwankowskiej 2014/2015; 2023 – wyróżnienie w konkursie Muzealna Książka Roku za zredagowany przez niego, Katarzynę Utracką, Rafała Brodackiego i Grzegorza Jasińskiego tom Rozkazy dowództwa Powstania Warszawskiego, cz. 1: 10 czerwca – 2 września 1944 r., cz. 2: 3 września – 4 października 1944 r.Znamy laureatów II edycji Konkursu Muzealna Książka Roku.

Rodzina Jest synem Stefana i Marty z d. Gielniak. Żonaty z Elżbietą z d. Kuśmierek, ma córkę Dorotę.

Przypisy

Kategoria:Członkowie Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1950