Mateusz Krystian Grajek – polski psycholog, specjalista zdrowia publicznego, dr hab. nauk medycznych i nauk o zdrowiu, adiunkt Zakładu Zdrowia Publicznego Katedry Polityki Zdrowia Publicznego Wydziału Zdrowia Publicznego w Bytomiu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
Życiorys Absolwent liceum ogólnokształcącego Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących "Meritum" im. Piotra Kołodzieja w Siemianowicach Śląskich. W 2010 roku ukończył studia pierwszego stopnia, a następnie w 2012 roku studia drugiego stopnia na kierunku zdrowie publiczne na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach oraz kierunku biotechnologia na Uniwersytecie Opolskim, a w 2022 roku uzyskał tytuł magistra psychologii w Wyższej Szkole Bezpieczeństwa w Poznaniu.
W dniu 13 maja 2019 roku obronił pracę doktorską pt. Żywienie osób starszych w domach pomocy społecznej na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach, następnie w 18 września 2023 roku obronił drugą pracę doktorską pt. Występowanie zachowań ortorektycznych i emocjonalnego jedzenia wśród młodych osób wykazujących zróżnicowaną aktywność fizyczną i sposób odżywiania na Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach. 27 września 2024 roku uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych i nauk o zdrowiu za cykl publikacji pt. Sytuacja epidemiologiczna związana z COVID-19 a implikacje dla zdrowia psychicznego wybranych grup ludnościhttps://nauka.sum.edu.pl/habilitacje-w-sum/.
Jest adiunktem badawczo-dydaktycznym Zakładu Zdrowia Publicznego Katedry Polityki Zdrowia Publicznego Wydziału Zdrowia Publicznego w Bytomiu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Od 2021 roku wraz z Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Koordynatorów Opieki Onkologicznej aktywnie uczestniczy w działaniach mających na celu usankcjonowanie roli i kompetencji koordynatora medycznego w polskim systemie ochrony zdrowiahttps://politykazdrowotna.com/artykul/koordynacja-procesu-leczenia-n934952. Opracował pierwszą polską skalę służącą do oceny społecznej akceptacji osób z chorobami nowotworowymi (OSA-7)
Jego podstawowa działalność naukowa koncentruje się wokół zagadnień psychospołecznych uwarunkowań zdrowia człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń psychicznych związanych ze stresem, kryzysem i traumą oraz zaburzeń związanych z nieprawidłowym odżywianiem i uzależnieniami behawioralnymihttps://sciprofiles.com/profile/2056575. Swoje doświadczenie naukowe zdobywał w ramach międzynarodowych staży naukowych, kongresów i programów wymiany akademickiej m.in. na uniwersytetach w Bułgarii, Czechach, Grecji, Cyprze, Hiszpanii, Portugalii, Tajlandii i Japonii.
Recenzent w międzynarodowych czasopismach naukowych dot. problematyki psychologii i zdrowia publicznego.
W 2025 roku został ekspertem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz biegłym sądowym w zakresie psychologii i profilaktyki.
Zespół stresu popandemicznego Badania Mateusza Grajka dotyczące psychicznych skutków pandemii COVID-19 zapoczątkowały w Polsce dyskusję nad "zespołem stresu popandemicznego"https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C997870%2Czespol-stresu-popandemicznego-niepokojaca-tendencja-coraz-wiecej-osobhttps://encyclopedia.pub/entry/23534 https://www.medexpress.pl/ochrona-zdrowia/czy-mozemy-mowic-juz-o-zespole-stresu-popandemicznego-83267/. Termin ten został zainspirowany pojęciem zespołu stresu pourazowego (PTSD)https://wydawnictwo.sum.edu.pl/product_info.php?products_id=273, a pierwszy raz użył go Owen O'Kane w 2021 rokuhttps://encyclopedia.pub/entry/23534. Mateusz Grajek w swoich badaniach zaobserwował, że pandemia wywołała długotrwałe skutki dla zdrowia psychicznego u wielu osób, nawet po złagodzeniu restrykcjihttps://swiatlekarza.pl/zespol-stresu-popandemicznego-to-nowe-wyzwanie-dla-zdrowia-psychicznego/https://www.pap.pl/aktualnosci/naukowiec-zespol-stresu-popandemicznego-wyzwanie-dla-zdrowia-psychicznego. Zaobserwowane objawy to m.in. niepokój, obniżony nastrój, trudności ze snem oraz lęk o zdrowie swoje i bliskichhttps://www.medexpress.pl/ochrona-zdrowia/czy-przechorowanie-covid-19-moze-doprowadzic-do-depresji-83715/. Wpływ na rozwój tego stanu miała zarówno izolacja społeczna, jak i stała ekspozycja na informacje o pandemii. Badania wykazały również, że osoby narażone na pracę zdalną, czy pacjenci z chorobami przewlekłymi szczególnie odczuli skutki stresu związanego z pandemiąhttps://www.psychiatriapolska.pl/Well-being-and-depressive-symptoms-among-corporate-employees-during-the-COVID-19,139019,0,1.htmlhttps://philpapers.org/rec/GRAFRT-2https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36141692/.
Termin "zespołu stresu popandemicznego" nie jest oficjalnie uznany w klasyfikacjach chorób psychicznych.
Wybrane podręczniki Mateusz Grajek i Tomasz Jurys, Psychofizjologia życia codziennego. Wydawnictwo Naukowe PWN 2026 Mateusz Grajek, Psychospokojna dusza, Katowice, APO Zdrowie 2026 Mateusz Grajek, Tomasz Jurys, Stresoanulator, Warszawa, EMPIK 2025 Mateusz Grajek, Granice psychiczne, Warszawa, EMPIK 2025 Mateusz Grajek, Psychoodporny rozum, Katowice, APO Zdrowie 2025 Mateusz Grajek, Zespół stresu popandemicznego czyli o pandemii COVID-19 i zdrowiu psychicznym, Katowice, SUM 2024 Mateusz Grajek, Agata Mitera, Psychodietetyka we współczesnym poradnictwie żywieniowym, Katowice, SUM 2020 Mateusz Grajek, Justyna Nowak, Interwencje psychodietetyczne w wybranych zaburzeniach odżywiania, Katowice, SUM 2021 Joanna Kobza, Mateusz Grajek, Wybrane problemy ochrony zdrowia w Polsce: część pierwsza, Katowice, SUM 2021 Mateusz Grajek, Agnieszka Białek-Dratwa, Uwarunkowania zachowań żywieniowych, Katowice, SUM 2022
Wybrane publikacje M. Grajek, K. Krupa-Kotara, A. Białek-Dratwa et al., Nutrition and mental health: A review of current knowledge about the impact of diet on mental health. Frontiers in Nutrition 9, 943998https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9441951/ M. Grajek, K. Krupa-Kotara, A. Białek-Dratwa et al., Prevalence of emotional eating in groups of students with varied diets and physical activity in Poland. Nutrients 14 (16), 3289https://www.researchgate.net/publication/362656265_Prevalence_of_Emotional_Eating_in_Groups_of_Students_with_Varied_Diets_and_Physical_Activity_in_Poland M. Grajek, E. Działach, M. Buczkowska et al., Feelings related to the COVID-19 pandemic among patients treated in the oncology clinics (Poland). Frontiers in Psychology 12, 647196https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33986710/ D. Łaskawiec, M. Grajek, P. Szlacheta et al., Post-pandemic stress disorder as an effect of the epidemiological situation related to the COVID-19 pandemic. Healthcare 10 (6), 975https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9222801/ A. Białek-Dratwa, D. Szymańska, M. Grajek et al., ARFID—Strategies for dietary management in children. Nutrients 14 (9), 1739https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35565707/
Nagrody i wyróżnienia
Srebrna Odznaka za Zasługi dla Województwa Śląskiego (2025)
Medal Komisji Edukacji Narodowej (2025)
Nagroda JM Rektora ŚUM (wielokrotnie)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1988 Kategoria:Ludzie urodzeni w Katowicach Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach