Prowincje (niem. Gaue, l.p. Gau) stanowiły główne jednostki administracyjne III Rzeszy w latach 1934–1945.
Prowincje zostały utworzone w 1926 r. jako okręgi regionalne partii nazistowskiej w Republice Weimarskiej na podstawie zmian terytorialnych po I wojnie światowej. System prowincji został ustanowiony w 1934 r. w ramach procesu Gleichschaltung, zastępując de iure system krajów związkowych (Länder) i prowincji pruskich, które nie miały żadnego celu administracyjnego od czasu ustawy o pełnomocnictwach z 1933 r. i zostały zredukowane do prymitywnych organów. Na czele każdej prowincji stał przywódca administracyjny, Gauleiter, wysoko postawiony urzędnik partii nazistowskiej o niemal autokratycznych uprawnieniach.
Niemcy składały się z 32 prowincji w 1934 roku, ostatecznie osiągając 42 prowincje, z regionami okupowanymi od 1938 roku do początku 1939 roku (Austria, Kraj Sudetów, Okręg Kłajpedy) i podbitymi podczas II wojny światowej włączonymi do istniejącej prowincji lub zorganizowanymi jako (niem. Reichsgau), specjalny rodzaj prowincji, w którym Gauleiter pełnił również funkcję Namiestnika Rzeszy. System prowincji został rozwiązany 8 maja 1945 roku po kapitulacji III Rzeszy. thumb|upright=1.8|Faktyczny podział administracyjny III Rzeszy w 1944 roku
Etymologia Gau to archaiczne germańskie określenie regionu w kraju, często byłej lub faktycznej prowincji, używane w średniowieczu jako mniej więcej odpowiadające angielskiemu hrabstwu. Termin ten został przywrócony przez partię nazistowską w latach 20. XX wieku jako nazwa nadana regionalnym stowarzyszeniom partii w Republice Weimarskiej, opartym głównie na liniach stanowych i okręgowych.
Prowincje, Okręgi Rzeszy itp. Prowincje ustanowione w 1934 r. Nazwa niemieckaSiedzibaUstanowioneUwagiBadeniaBadenKarlsruhe1934Utworzona z kraju związkowego Badenia; w latach 1940–1945 Prowincja to obejmowała byłe francuskie departamenty Dolny Ren i Górny Ren i została przemianowana na Badenię-Alzację (niem. Baden-Elsaß).BayreuthBayreuthBayreuth1934Utworzona ze wschodniej części kraju związkowego Bawaria; pierwotnie nazywana Bayrische Ostmark, przemianowana na Prowincję Bayreuth (niem. Gau Bayreuth) w 1942 r.; od 1938 r. włączona również do części Czechosłowacji.BerlinGroß-BerlinBerlin1934Utworzona z południowej połowy pruskiej prowincji Saksonia.DüsseldorfDüsseldorfDüsseldorf1934Utworzona z północnej połowy pruskiej .EssenEssenEssen1934Utworzona z północnego krańca pruskiej .FrankoniaFrankenNürnberg1934Utworzona z centralnej części kraju związkowego Bawaria.Frankonia NadmeńskaGau MainfrankenWürzburg1934Utworzona z północno-zachodniej części kraju związkowego Bawaria.Halle-MerseburgHalle-MerseburgHalle1934Utworzona z południowej połowy pruskiej prowincji Saksonia.HamburgHamburgHamburg1934Utworzona z Wolnego i Hanzeatyckiego Miasta Hamburg.Hanower Południowy-BrunszwikSüdhannover-BraunschweigHannover1934Utworzona z i południowej i zachodniej części prowincji Hanower.Hanower WschodniOst-HannoverLüneburg1934Utworzona z północnej, środkowej i wschodniej części pruskiej prowincji Hanower.Hesja-NassauHessen-NassauFrankfurt am Main1934Utworzona z Ludowej Republiki Hesji i południowej połowy pruskiej prowincji Hesja-Nassau.Hesja ElektorskaKassel1934Utworzona z północnej połowy pruskiej prowincji Hesja-Nassau.Köln-AachenKöln1934Utworzona z północno-środkowej części pruskiej .MosellandKoblenz1934Utworzona z południowej połowy pruskiej ; przemianowana na (niem. Gau Moselland) w 1942 r. po włączeniu byłego niepodległego kraju Luksemburga.Magdeburg-AnhaltDessau1934Utworzona z i północnej połowy pruskiej prowincji Saksonia.Mark BrandenburgBerlin1934Utworzona z pruskiej prowincji Brandenburgia.MecklenburgSchwerin1934Utworzona z i .München-OberbayernMünchen1934Utworzona z południowo-wschodniej części kraju związkowego Bawaria.PommernStettin1934Utworzona z pruskiej prowincji Pomorze.OstpreußenKönigsberg1934Utworzona z pruskiej prowincji Prusy Wschodnie; od 1939 r. obejmowała także terytoria zaanektowane z Polski.SachsenDresden1934Powstała z kraju związkowego Saksonia.Schleswig-HolsteinKiel1934Powstała z pruskiej , i terytorium należącego do .SchwabenAugsburg1934Powstała z południowo-zachodniej części kraju związkowego Bawaria.SchlesienBreslau1934Powstała z pruskich prowincji Górny Śląsk (z załączonymi częściami Polski od 1939 r.) i Dolny Śląsk. W 1938 prowincje zostały również zjednoczone w jedną; W 1941 roku zarówno polska prowincja, jak i niemiecka prowincja zostały podzielone na dwie części.ThüringenWeimar1934Powstała z kraju związkowego Turyngia i przyległego terytorium należącego do pruskiej prowincji Saksonia.Weser-EmsOldenburg1934Utworzona z (z wyłączeniem odległych terytoriów), kraju związkowego Wolnego Hanzeatyckiego Miasta Brema i dalekiej zachodniej części pruskiej prowincji Hanower.Westfalen-SüdDortmund1934Utworzona z południowej połowy pruskiej .Westfalen-NordMünster1934Powstała z , i północnej połowy pruskiej .WestmarkNeustadt an der Weinstraße1934Utworzona z bawarskiego Palatynatu i pruskiego Kraju Saary; przemianowana na (niem. Gau Westmark) w 1940 r. po przyłączeniu się części Lotaryngii.Württemberg-HohenzollernStuttgart1934Utworzona z i pruskiej .
Okręgi Rzeszy założone w latach 30. XX wieku i w czasach II wojny światowej Nazwa polskaNazwa niemieckaSiedzibaUstanowioneUwagiNiederdonauKrems an der Donau1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Dolnej Austrii i północnego Burgenlandu; od 1939 r. włączony do części południowych Moraw. W 1943 r. Hitler odwiedził okręg i powiedział Gauleiterowi Hugo Jury, że stolicą w niedalekiej przyszłości będzie Brünn (Brno).FlandernAntwerpen1944Utworzony z Regionu Flamandzkiego w Belgii i obejmowały niderlandzkojęzyczne prowincje: Antwerpia, Limburgia, Flandria Wschodnia, Flandria Zachodnia, okręg Bruksela (z wyłączeniem samego miasta Bruksela) oraz okręg Leuven w ówczesnej prowincji Brabancja (obecnie prowincja Brabancja Flamandzka).Gdańsk-Prusy ZachodnieDanzig–WestpreußenDanzig1939Utworzony z terenu Wolnego Miasta Gdańsk i polskiego województwa pomorskiego, które zostały zajęte przez III Rzeszę w 1939 r., a także istniejącej przed 1939 r. niemieckiej Rejencji zachodniopruskiej w ówczesnych Prusach Wschodnich.OberdonauLinz1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Górna Austria i Ausseerlandu, części Styrii; od 1939 r. w jego skład wchodziły także części południowych Czech.KärntenKlagenfurt1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Karyntia i Tyrolu Wschodniego, od 1941 r. w skład którego wchodziła Górna Kraina (niem. Oberkrain) w Słowenii.Kraj SudetówSudetenlandReichenberg1938Utworzony z przeważnie niemieckojęzycznych części Czechosłowacji, które zostały przekazane III Rzeszy po układzie monachijskim.Kraj WartyWarthelandPosen1939Utworzony głównie z polskiego województwa poznańskiego i włączony do obszarów sąsiednich województw po niemieckiej okupacji Polski. Nazywany Reichsgau Posen do stycznia 1940 r., kiedy on został przemianowany na cześć rzeki Warty (niem. Warthe).SalzburgSalzburg1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Salzburg.SteiermarkGraz1938Utworzony poprzez połączenie byłego austriackiego kraju związkowego Styria i południowej części Burgenlandu; od 1941 r. w jego skład wchodziła także Dolna Styria w Słowenii.Tirol-VorarlbergInnsbruck1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Vorarlberg i północnej części Tyrolu.WallonienLüttich1944Utworzony z Regionu Walońskiego w Belgii i obejmował francuskojęzyczne prowincje Hainaut, Liège (z wyjątkiem kantonów Eupen, Malmedy i Sankt Vith), Luksemburg i Namur, a także okręg Nivelles we współczesnej prowincji Brabancja (obecnie część odrębnej prowincji Brabancja Walońska).WienWien1938Utworzony z byłego austriackiego kraju związkowego Wiedeń i otaczających go części byłej Dolnej Austrii.
„Prowincja zagraniczna” Istniała również eksterytorialna prowincja o nazwie Nazistowska Organizacja Zagraniczna (niem. Auslandsorganisation) dla członków partii za granicą. Jej siedziba znajdowała się w Berlinie. „Prowincję zagraniczną” uważano za 43. prowincję III Rzeszy.
Protektoraty i państwa-wasale