thumb|240px|Billy Taylor (z lewej) i Bob Wyatt, 1947 thumb|240px|Billy Taylor na koncercie Jazzmobile, 1977 Billy Taylor, właśc. William Edward Taylor jr (ur. 24 lipca 1921 w Greenville, zm. 28 grudnia 2010 w Nowym Jorku) – afroamerykański muzyk jazzowy, pianista, aranżer, kompozytor i bandlider. Był także popularyzatorem jazzu, osobowością radia i telewizji, oraz edukatorem. Uhonorowany Narodowym Medalem Sztuk i NEA Jazz Masters Award.

Życiorys Jego ojciec, William Edward, był stomatologiem, a matka, Antoinette z d. Bacon – nauczycielką. Kiedy miał pięć lat, rodzina przeprowadziła się do Waszyngtonu. Od dzieciństwa interesował się muzyką, słuchał big-bandów i uczył się grać na różnych instrumentach – perkusji, gitarze i saksofonie. Ostatecznie wybrał fortepian.

Muzyk Po ukończeniu Dunbar High School, pierwszej w Stanach Zjednoczonych szkoły średniej dla Afroamerykanów, kontynuował naukę w Virginia State College. Przez dwa lata studiował psychologię, ale zmienił kierunek na muzyczny m.in. pod wpływem pianistki i nauczycielki akademickiej Undine Smith Moore. W 1942 uzyskał dyplom licencjata i niedługo potem przeniósł się do Nowego Jorku. Tam w 1944 rozpoczął karierę muzyka zawodowego, grając na fortepianie w kwartecie saksofonisty Bena Webstera w klubach na słynnej z jazzu ulicy 52. (52nd Street). Tuż po wstąpieniu do zespołu Webstera poznał legendarnego już wtedy pianistę Arta Tatuma, który stał się jego mentorem. Do końca lat 40. występował z tak znanymi muzykami, jak Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Stuff Smith, Miles Davis, Machito, Slam Stewart i Don Redman. Bardzo szybko odnalazł się w nowej wówczas stylistyce jazzowej – bebopie.

W 1951 otrzymał posadę pianisty w słynnym, nowojorskim klubie Birdland. W następnym roku założył swój pierwszy zespół – trio (fortepian, kontrabas, perkusja), po którym przyszły kolejne. Ponadto w latach 50. często grał jako sideman, współpracując m.in. z trębaczem Royem Eldridge’em, kontrabasistą Oscarem Pettifordem, wokalistką Billie Holiday i saksofonistą Lee Konitzem.

W 1958 został kierownikiem muzycznym serialu NBC The Subject is Jazz, pierwszego cyklicznego programu telewizyjnego poświęconego jazzowi. W trzynastu odcinkach cyklu gościły gwiazdy tego gatunku: Duke Ellington, Bill Evans, Cannonball Adderley i Jimmy Rushing, oraz kompozytor muzyki współczesnej Aaron Copland i pisarz Langston Hughes. W latach 60. rozpoczął także pracę w radiu jako dyrektor programowy i prezenter w nowojorskiej rozgłośni WLIB. Jednocześnie w tym okresie The Billy Taylor Trio regularnie występowało w klubie Hickory House na Manhattanie. Ponadto w 1969 został pierwszym afroamerykańskim dyrektorem orkiestry w cyklicznym programie telewizyjnym. Program, prowadzony przez prezentera Davida Frosta, był nadawany do 1972. Pojawili się w nim m.in. Louis Armstrong, Count Basie, Benny Goodman i Buddy Rich. Miał również własny program telewizyjny „Jazz Counterpoint”, w którym grał na fortepianie i opowiadał o jazzie. Przez szereg lat pełnił też funkcję dyrektora muzycznego w National Public Radio (NPR). Od 1977 do 1983 prowadził w nim audycję „Jazz Alive!”, która otrzymała Nagrodę Peabody’ego, oraz w latach 1995–2001 – „Billy Taylor’s Jazz at the Kennedy Center”. Ponadto od 1981 przedstawiał największe postaci jazzu, przeprowadzając na żywo reporterskie wywiady z nimi dla programu „Sunday Morning”, nadawanego przez telewizję CBS.

Edukator W 1964 pomógł w założeniu Jazzmobile, Inc., organizacji non-profit, której zadaniem była „zakrojona na skalę światową popularyzacja klasycznej muzyki amerykańskiej – jazzu”. Od 1965 instytucja organizuje m.in. koncerty i festiwale – często na wolnym powietrzu, oraz imprezy okolicznościowe. Prowadzi też wydawnictwo oraz wytwórnię płytową.

Po uzupełnieniu wykształcenia i otrzymaniu magisterium (MA) na University of Massachusetts Amherst zaraz potem – w 1975 – uzyskał tam stopień doktora muzycznego (EdD). Jego rozprawa doktorska nosiła tytuł: The History and Development of Jazz Piano – A New Perspective for Educators. Następnie przez wiele lat zajmował się nauczaniem. Prowadził wykłady i kursy m.in. na Yale University, Manhattan School of Music, Howard University, Long Island University, University of California, State University of New York at Fredonia, C.W. Post College i macierzystym w Amherst.

Małżeństwo i dzieci Jego żoną była Theodora z d. Castion. Miał z nią córkę Kim, po mężu Thompson (późniejszą profesor prawa), oraz syna Duane’a, zmarłego w 1988.

Ostatnie lata W ostatnich latach życia nadal pozostawał aktywny zawodowo. Koncertował i nagrywał ze swoim triem, występował w radiu i telewizji, komponował i wykładał. W 2002 doznał udaru mózgu. Mimo ograniczonej sprawności prawej ręki nie przestał grać dla publiczności. Zmarł w wieku 89. lat wskutek zawału serca.

Twórczość Skomponował ponad 350 utworów. Wśród nich napisany dla córki w 1952 I Wish I Knew. Pierwotnie nagrany w 1963 w wersji instrumentalnej, po dopisaniu tekstu przez Dicka Dallasa już jako piosenka I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free w następnych latach dziesięciolecia stał się hymnem ruchu na rzecz praw obywatelskichSheila Anderson, . Najbardziej znaną wersję piosenki zaśpiewała Nina Simone. W 1996 utwór stał się tematem przewodnim znanego filmu fabularnego Duchy Missisipi.

Wybrana dyskografia 1945 Billy Taylor Piano (Savoy) 1951 Billy Taylor and His Rhythm – Piano Panorama (Feisted) 1952 Jazz At Storyville (Roost Records) 1953 Billy Taylor Trio (Prestige) 1954 The Billy Taylor Trio with Candido (Prestige) Billy Taylor Trio at Town Hall (Prestige) 1955 A Touch of Taylor (Prestige) 1956 Evergreens (ABC-Paramount) 1957 Billy Taylor Introduces Ira Sullivan (ABC-Paramount) My Fair Lady Loves Jazz (ABC-Paramount) The New Billy Taylor Trio (ABC-Paramount) 1958 The Billy Taylor Touch (Atlantic) 1959 One for Fun (Atlantic) Billy Taylor with Four Flutes – Frank Wess, Herbie Mann, Jerome Richardson (Riverside) Taylor Made Jazz (Argo Records) 1960 Uptown (Riverside) Warming Up! (Riverside) lub Custom Taylored (SeSac) lub Easy Like (Surrey) 1961 Interlude (Prestige Moodsville) Kwamina (Mercury) 1962 Impromptu (Mercury) 1963 Right Here, Right Now (Capitol) 1965 Midnight Piano (Capitol) 1968 I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free (Tower Records) 1969 Sleeping Bee (MPS) lub Billy Taylor Today (Prestige) 1970 Ok Billy! (Bell Records) 1977 Jazz Live (Monmouth Evergreen) 1981 Where've You Been – The Billy Taylor Quarter featuring Joe Kennedy (Concord Jazz) 1985: You Tempt Me (Taylor-Made, 1989) 1988 White Nights And Jazz in Leningrad (Taylor Made) Solo (Taylor-Made) 1989 Billy Taylor and the Jazzmobile All Stars (Taylor Made) 1991 White Nights and Jazz in Leningrad (Taylor Made) 1992 Billy Taylor – Dr. T featuring Gerry Mulligan (GRP) 1993 Billy Taylor & Gerry Mulligan – Live at MCG (MCG Jazz) It's a Matter of Pride (GRP) 1995 Homage (GRP) 1997 The Music Keeps Us Young (Arkadia Jazz) 1999 Ten Fingers – One Voice (Arkadia Jazz) Taylor Made at the Kennedy Center (Kennedy Center Jazz Recordings) 2001 Urban Griot (Soundspot Records) 2002 Billy Taylor Trio – Live at AJE New York (Soundspot) Zestawienie wg dat wydania płyt

Wybrane wyróżnienia i nagrody 1980 Peabody Award („Jazz Alive!”) 1981 Doktorat honorowy Berklee College of Music 1988 NEA Jazz Masters Award 1992 National Medal of Arts 1999 Wprowadzenie do Panteonu Sław Big-bandów i Jazzu (The Big Band and Jazz Hall of Fame) 2001 Jazz Living Legend Award (przyznana przez Amerykańskie Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów i Wydawców – ASCAP) 2005 Grammy Trustees Award – 47. ceremonia wręczenia nagród 2010 Wprowadzenie do Muzycznego Panteonu Sław Karoliny Północnej – pośmiertnie

Przypisy

Bibliografia Billy Taylor, revered musician, broadcaster and spokesman for jazz, dies at 89, washingtonpost.com Billy Taylor, allmusic.com NEA Jazz Masters – Billy Taylor, National Endowment for the Arts Billy Taylor, thehistorymakers.org

Kategoria:Amerykańscy aranżerzy Kategoria:Amerykańscy bandliderzy jazzowi Kategoria:Amerykańscy muzycy bebopowi Kategoria:Amerykańscy pianiści jazzowi Kategoria:Amerykańskie osobowości telewizyjne Kategoria:Laureaci Nagrody NEA Jazz Masters Kategoria:Odznaczeni National Medal of Arts Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2010