Arcyksiążęcy Browar Zamkowy Cieszyn Sp. z o.o. – browar w Cieszynie powstały w 1846 roku. Jest to najdłużej, nieprzerwanie działający browar w Polsce. Od 23 grudnia 2020 do końca stycznia 2023 browar należał do spółki Felix InvestmentsBrowar w Cieszynie zostanie sprzedany. Wiadomo, kto go kupi.. Od 1 lutego 2023 właścicielem browaru był Mirosław Gruszka. Obecnie, od kwietnia 2023 roku, właścicielami spółki są KDW FIZ i MJG FIZAN (KDW Fundusz Inwestycyjny Zamknięty i MJG Investments Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Aktywów Niepublicznych).

Historia Browar na Wzgórzu Zamkowym Prapoczątki Browaru Zamkowego w Cieszynie sięgają 1653 roku, w którym cesarz Ferdynand III nadał księstwo cieszyńskie swojemu synowi, księciu Ferdynandowi IV. W tym samym roku komisarz księcia mianował Kaspara Tłuka z Toszonowic regentem dóbr książęcych, które utworzył kompleks zwany Komorą Cieszyńską. Pod koniec 1653 r. regent Tłuk uruchomił na zamku w Cieszynie browar. Zrobił to niezgodnie z prawem, gdyż złamał tym samym przywilej mili należący do miasta Cieszyna. Ze względu na silne protesty mieszczan regent przerwał czasowo produkcję piwa, ale po pewnym czasie wznowił ją ponownie tym razem dostarczając piwo wyłącznie poza obszar jednej mili zastrzeżonej dla miasta.

Browar Habsburgów W 1838 roku arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg postanowił gruntownie przebudować swoją cieszyńską rezydencję. W tym celu sprowadził wiedeńskiego architekta Josepha Kornhäusla, który zlecił rozbiórkę ruin zamku piastowskiego z wyjątkiem wieży i romańskiej rotundy. W niedługim czasie na Górze Zamkowej powstał nowy, klasycystyczny pałac wraz z oranżerią i parkiem w stylu angielskim. Niejako przy okazji tej wielkiej przebudowy zachęcony sukcesami, jakie w owym czasie zaczęło na rynku odnosić piwo typu pilzneńskiego, książę cieszyński Karol Ludwik postanowił zbudować własny browar w Cieszynie.

Cieszyn posiadał długie tradycje piwowarskie, bowiem już od XV wieku istniał tu browar mieszczański. Nie był on jednak własnością księcia, a ponadto produkowano w nim wyłącznie piwo tradycyjne górnej fermentacji w niewielkich ilościach. Dlatego ok. 1840 roku tuż pod zamkiem, na stoku wzgórza rozpoczęto budowę nowoczesnego browaru, który miał zająć się produkcją piwa typu pilzneńskiego na skalę przemysłową. Budowę ukończono w 1846 roku i niemal natychmiast po otwarciu zakład rozpoczął swoją działalność.

Piwo z Cieszyna szybko stało się popularne nie tylko w Księstwie Cieszyńskim, ale w całej monarchii habsburskiej. Syn i następca Karola Ludwika, arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, zachwycony sukcesami zakładu rozwinął produkcję i w 1856 roku zdecydował się na założenie kolejnego browaru, który na jego polecenie wybudowano we wsi Pawlusie pod Żywcem. Pierwsi piwowarzy żywieckiego browaru pochodzili z Cieszyna.

Przed I wojną światową browar połączono z Fabryką Win i Likierów w Błogocicach.

Browar państwowy Po zakończeniu I wojny światowej i upadku Austro-Węgier doszło do nacjonalizacji majątku książąt cieszyńskich. W 1920 roku browar upaństwowiono i powołano Państwowe Zamkowe Zakłady Przemysłowe w Cieszynie. W latach 20. XX wieku wydzierżawiono go warszawskim przedsiębiorcom skoligaconym m.in. z prezydentem Ignacym Mościckim. W 1933 roku zakład znalazł się pod zarządem Dyrekcji Lasów Państwowych.

W czasie II wojny światowej browar nie uległ likwidacji i nie zaprzestał produkcji. Po 1945 roku został włączony w skład Bielskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych, a następnie Zakładów Piwowarskich w Żywcu. Przez cały ten czas, wciąż w tym samym budynku, browar produkował różne gatunki piwa, w tym swój sztandarowy produkt – piwo jasne pełne typu pilzneńskiego.

Browar Grupy Żywiec Na początku lat 90. XX wieku cieszyński browar został sprywatyzowany i wraz z browarem żywieckim zakupiony przez holenderski koncern Heineken. Produkcję ograniczono do jednego gatunku piwa, któremu nadano handlową nazwę Żywiec Brackie. Piwa z Cieszyna sprzedawano w tym czasie w całym kraju.

Po kilku latach postanowiono zmienić charakter zakładu na producenta regionalnego, w związku z tym odstąpiono od handlowej nazwy marki Żywiec Brackie i wprowadzono nazwę Brackie. Zmieniono też znacznie oprawę graficzną i rozpoczęto dystrybucję piwa z nastawieniem na rynek lokalny województwa śląskiego. W 2003 roku w browarze w Cieszynie rozpoczęto produkcję marki ogólnopolskiej – Żywiec Porter, która jest jednak dystrybuowana na rynku ogólnopolskim pod logo Browaru Żywiec.

Od 2009 roku w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie produkowane są jednorazowo warki piw specjalnych dla Grupy Żywiec. W 2009 roku uwarzono tutaj piwo Bracki Koźlak Dubeltowy, którego autorem receptury jest piwowar domowy, Jan Krysiak, zwycięzca VII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu. W 2010 roku zwyciężczyni VIII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu, Dorota Chrapek, uwarzyła w cieszyńskim browarze piwo typu belgian pale ale – Brackie Pale Ale belgijskie. W 2011 roku wyprodukowano w nim piwo Grupy Żywiec dla sklepów sieci handlowej Biedronka – Leżajsk Pszeniczne. W tym samym roku powstał w tym zakładzie piwowarskim Grand Champion Birofilia 2011 – piwo kolońskie, według receptury Jana Szały.

Od 2010 roku browar rozpoczął produkcję piwa typu amber ale, Brackie Mastne. Został także siedzibą Polskiego Stowarzyszenia Piwowarów Domowych. Wdrożono w nim ponadto projekt przekształcenia zakładu w żywe muzeum piwowarstwa.

W 2011 roku doszło do formalnej konsolidacji browaru z Grupą Żywiec.

Arcyksiążęcy Browar Zamkowy Cieszyn W 2015 roku browar zamkowy w Cieszynie uzyskał większą autonomię i stał się niezależną, oddzielną jednostką organizacyjną. Pozostawał nadal częścią grupy kapitałowej Żywiec, ale posiadał własną, niezależną strukturę i identyfikację wizualną pod nazwą Browar Zamkowy Cieszyn.

23 grudnia 2020 firma Felix Investments kupiła 100% akcji browaru od Grupy Żywiec.

Od kwietnia 2023 roku właścicielami spółki są KDW FIZ i MJG Investments FIZAN

Architektura Zamek został wzniesiony na zlecenie arcyksięcia Karola Ludwika, a kamień węgielny pod jego budowę położył arcyksiążę Albrecht Fryderyk. Powstał według planów wiedeńskiego architekta – Józefa Kornhäusla, a nadzór nad budową sprawował mistrz murarski sprowadzony z Wiednia – Fryderyk Baldauf. „Serce” browaru stanowi czteroskrzydłowy, trójkondygnacyjny prostokątną budynek z dziedzińcem pośrodku. Budynek zyskał obronny charakter dzięki temu, że jego naroża i brama została ozdobiona pseudorustyką.

Historyczny układ zabudowy budynków i pomieszczeń browaru był podzielony ze względu na ich funkcję.

Budynek główny jest połączony z leżakowniami, które stanowią skład zespołu podziemnych korytarzy. Zostały one usytuowane na różnych poziomach wzgórza zamkowego. Obiektem przylegającym do budynku browaru w części południowo-zachodniej, jest wysoka piwnica – tunel lodowy, który został wydrążony pod wzgórzem zamkowym, prawie do połowy dziedzińca średniowiecznego zamku górnego. Składowano w nim lód, który był wykorzystywany w procesie produkcyjnym.

Słodownia zbudowana z cegły i kamienia, mieszcząca piwnice do moczenia i słodowania jęczmienia była zlokalizowana w podziemiach browaru. Magazyny jęczmienia i słodu, pomieszczenia do czyszczenia zboża przed słodowaniem oraz tzw. suszarnia powietrzna były zlokalizowane na piętrach i strychach.

Browarniana warzelnia o autonomicznym charakterze, zajmuje niewielką przestrzeń, choć zdołała pomieścić: kadź zacierną, kadź filtracyjną, kadź pomocniczą z baterią oddzielającą i przyrządem do wysładzania, kocioł pomocniczy z mieszadłem, kocioł do gotowania piwa z koszem chmielowym i pompy.

Izba fermentacyjna została zlokalizowana na pierwszym poziomie piwnic. Były w niej ustawione cylindryczne i stożkowe, otwarte kadzie fermentacyjne przeznaczone do fermentacji dolnej.

Wraz z czasem, aż do I Wojny Światowej, budynek browaru był rozbudowywany i przebudowywany. Obecnie stanowi zespół zabudowań w różnych stylach architektonicznych od biedermeieru po neogotyk.

Charakterystyka W zakładzie znajduje się wiele do dziś sprawnie funkcjonujących urządzeń pochodzących z drugiej połowy XIX wieku i początku XX wieku.

Zdolności produkcyjne Brackiego Browaru Zamkowego w Cieszynie wynoszą 240 tysięcy hektolitrów piwa rocznie. Jego produkty są butelkowane oraz rozlewane do beczek keg na miejscu. Piwo wyróżnia się oryginalnością i sposobem warzenia w otwartych kadziach. Piwo Cieszyn z Browaru, a nie z fabryki.

Marki i gatunki piwa Cieszyn Pilsner Cieszyn Herbowe Cieszyn Mastne Polskie Ale Lager / Lager Cieszyn Cieszyn Lager Bezalkoholowy Pszeniczne / Hefe-Weizen Double IPA Porter Bałtycki Cieszyn Marcowe

Archiwalne marki piwa Sour Mango Ale (Sour Ale) Ciemna Strona Cieszyna (Monachijskie ciemne) Mastne – polskie ALE (Bursztynowe polskie ALE) Witbier Fruit Wheat (Truskawka) West Coast IPA / Cieszyńskie West Coast IPA Stout / Stout Cieszyński Koźlak dubeltowy / Cieszyński Koźlak Dubeltowy (reedycja) Lager BIO / Lager BIO Cieszyński (Pale Lager) Zdrój Zamkowy (Pale Lager) Noszak (Lager) UfF0% Granat (napój bezalkoholowy) Hop na Kawkę (Brown Porter z kawą) Rye Wine / Rye Wine Cieszyński Wheat Wine / Wheat Wine Cieszyński Angielski Lord / Angielski Lord Cieszyński (Barley Wine) Guślarz Cieszyński (Gose) Juicy IPA / Juicy IPa Cieszyńskie (Juicy India Pale Ale) Czeska Desitka / Czeska Desitka Cieszyńska Lekka Brytania / Lekka Brytania Cieszyńska (Mild Ale) Brown Porter / Brown Porter Cieszyński (Brown Porter / English Porter) UfF0% Mango (Napój bezalkoholowy) Quadrupel Brackie (lager) Żywiec Porter (porter bałtycki) Żywiec APA (american pale ale) Sezonowe Cieszyńskie (saison) FES Cieszyński (foreign stout) Mojito Berliner Weisse (Berliner Weisse) Czeski Pils (Bohemian Pilsener) Porter Bourbon B.A. (Porter Bałtycki B.A.) Porter Jubileuszowy (Porter bałtycki) Dubbel Cieszyński Angielski Lord z Wiśniami B.A. (Barrel Aged – Barley Wine z owocami) Session American Bitter (American Bitter) Biała Dama / Biała Dama Cieszyńska (Albae cerevisiae) Irish Red Ale / Irish Red Ale Cieszyński Red Roeselare Ale / Cieszyński Red Roeselare Ale (Flanders Red Ale) Witbier Red / Cieszyński Witbier Red (Witbier) DarkSaison / Dark Saison Cieszyński (Saison) Nowa Anglia / Cieszyńska Nowa Anglia (Vermont IPA) Ziółka Dwa i Cztery Zboża (Piwo ziołowe z przyprawami) Dubbel (Belgian Dubbel) Imperial IPA (Imperial IPA / Double IPA) Rauch Bock / Bracki Rauch Bock Pale Ale Belgijskie / Brackie Pale Ale Belgijskie (Belgian Pale Ale) Koźlak Dubeltowy / Bracki Koźlak Dubeltowy (Doppelbock)

Piwa specjalne Browar Zamkowy Cieszyn od 2009 warzy piwa specjalne, które powstają na bazie receptury piwa, które zdobywa tytuł najlepszego piwa roku – Grand Championa w Konkursie Piw Domowych:

Grand Champion Birofilia:

2009 – Bracki Koźlak Dubeltowy (doppelbock) 2010 – Brackie Pale Ale belgijskie (belgian pale ale) 2011 – Bracki Grand Champion Birofilia 2011 (kölsch) 2012 – Bracki Rauchbock (Koźlak dymiony) 2013 – Brackie Imperial IPA (Imperial India Pale Ale) 2014 – Dubbel Cieszyński (Dubbel) 2015 – Cieszyńskie Red Roeselare Ale (sour ale) 2016 – Cieszyński Fruit Wheat 2017 – Nowa Anglia (Vermont IPA) 2018 – Wheat Wine 2019 – Quadrupel 2023 – Rauchbock (Korea International Beer Awards 국제맥주대회 KIBA) 2023 – Highlander (Korea International Beer Awards 국제맥주대회 KIBA)

Zwiedzanie Arcyksiążęcego Browaru Zamkowego Cieszyn thumb|Otwarta fermentacja w Browarze Zamkowym w Cieszynie