Michael Kojo Essien (ur. 3 grudnia 1982 w Akrze) – ghański piłkarz, który występował na pozycji defensywnego pomocnika lub bocznego obrońcy. Jest byłym reprezentantem Ghany.
Karierę rozpoczął w zespole Liberty Professionals. W 2000 podpisał zawodowy kontrakt z SC Bastia. Po trzech latach gry w tej drużynie odszedł do Olympique Lyon. Z klubem dwukrotnie został mistrzem kraju. W lipcu 2005 przeszedł do Chelsea. Z angielskim zespołem zwyciężył w Premier League oraz zdobył Puchar Anglii i Puchar Ligi. W sezonie 2006/2007 został wybrany najlepszym graczem swojej drużyny.
Po występach na Mistrzostwach Świata U-17 oraz U-20, Essien w roku 2002 zadebiutował w pierwszej reprezentacji. Od tego czasu jest podstawowym zawodnikiem kadry. Reprezentował Ghanę na Mistrzostwach Świata 2006, PNA 2002 i 2008. W barwach narodowych wystąpił 59 razy oraz zdobył 9 bramek.
Dzieciństwo i początki kariery Essien urodził się w 1982 jako syn Jamesa oraz Aby Gyandoh. Jego matka zajmowała się sprzedawaniem chleba, zaś ojciec był piłkarzem. Wychowywał się w miasteczku Ewutu Bwajiase, położonym niedaleko Akry.
Gdy miał 10 lat, jego ojciec po raz pierwszy zabrał go na mecz. Było to spotkanie pomiędzy Hearts of Oak a Asante Kotoko, wygrane przez Hearts 1:0. Do 12 roku życia Essien uczęszczał do szkoły katolickiej w Awusu, gdzie występował w szkolnym zespole. Grał również siatkówkę i tenisa stołowego. Następnie jego rodzina przeniosła się do Akry. W 1998 roku ukończył szkołę St Augustine’s College. Z drużyną tej uczelni Essien wygrał między innymi rozgrywki Milo Inter-Schools.
Rok później zaczął występować w juniorskim zespole klubu Liberty Professionals. Był także na testach w Manchesterze United, któremu jako dziecko kibicował. Transfer nie doszedł do skutku, ponieważ pomocnik nie mógł dostać pozwolenia na pracę. Otrzymał jednak propozycję gry w klubie satelickim Manchesteru – Royal Antwerp. Nie trafił jednak tam, bo jego matka chciała, aby syn grał we Francji. Ostatecznie podpisał kontrakt z SC Bastia. Największymi idolami Essiena byli Roy Keane oraz Patrick Vieira.
Kariera klubowa Kariera we Francji W SC Bastia zadebiutował 30 września 2000 wchodząc na boisko w 75. minucie spotkania z FC Metz. Pierwszą bramkę zdobył natomiast 7 lutego 2001 w wygranym 3:2 meczu z tą samą drużyną. W debiutanckim sezonie w zespole Bastii wystąpił w 13 ligowych meczach. W następnym sezonie był już podstawowym zawodnikiem drużyny i zagrał w 24 meczach Ligue 1, w których zdobył pięć bramek. Ponadto SC Bastia dotarła do finału Pucharu Francji, w którym przegrała 0:1 z FC Lorient. W sezonie 2002/2003 Essien zagrał w 29 ligowych meczach i sześciokrotnie wpisał się na listę strzelców. Początkowo w drużynie Essien występował na pozycji obrońcy, jednak w jednym ze spotkań został przesunięty na pomoc w miejsce kontuzjowanego zawodnika i od tego czasu występuje na pozycji defensywnego pomocnika.
W czerwcu 2003 Paris Saint-Germain zaoferowało propozycję kupna Essiena za 6 milionów dolarów, a Bastia ją zaakceptowała. Ostatecznie rozwiązał on kontrakt z PSG i podpisał czteroletnią umowę z mistrzem Francji, Olympique Lyon na kwotę 8 milionów dolarów. Jego pozyskaniem zainteresowane były także Olympique Marsylia, Everton oraz Liverpool. W nowym zespole Essien zadebiutował 1 sierpnia w spotkaniu ligowym z OSC Lille. Pierwszą bramkę zdobył w następnej kolejce, w wygranym 3:1 meczu z AS Monaco. W sezonie 2003/2004 wystąpił w 34 meczach oraz zdobył trzy bramki i został z drużyną mistrzem Francji. W następnym sezonie nie stracił miejsca w wyjściowej jedenastce, występując w 37 meczach ligowych, strzelając cztery gole i po raz drugi z rzędu zdobywając z drużyną mistrzostwo. Został także wybrany przez UNFP do najlepszej jedenastki ligi oraz zdobył tytuł gracza roku w Ligue 1. Zajął ponadto 22. lokatę w plebiscycie na Najlepszego Piłkarza Europy według France Football. 20 maja 2005 roku dostał nagrodę Złotej Piłki od regionalnej gazety Le Progres, która jest przyznawana dla najlepszego piłkarza sezonu w Olympique Lyon, pokonując Crisa oraz Mahamadou Diarrę.
Chelsea „Chciałem jego pozyskać, ponieważ szukałem gracza, który załatał by lukę w bardzo silnym zespole na każdej pozycji.” „Jest młody, bardzo ambitny, jest takim piłkarzem, jakiego chcieliśmy mieć.”–José Mourinho na temat Essiena W maju 2005 Chelsea złożyła ofertę kupna Essiena, jednak Olympique ją odrzucił. The Blues składali oferty opiewające na: 10; 16,75; 18 oraz 21 milionów funtów, jednak żadna z nich nie została przyjęta. Ostatecznie, po ponad trzech miesiącach negocjacji, 19 sierpnia 2005 za kwotę 24,4 miliona funtów Essien przeszedł do Chelsea. Klub pobił zarazem swój rekord klubowy, który w 2006 został ponownie poprawiony poprzez zakupienie za 30 milionów Andrija Szewczenki. Pomocnik stał się za to najdroższym afrykańskim graczem.
W nowej drużynie Essien zadebiutował 21 sierpnia w wygranym 1:0 meczu z lokalnym rywalem Chelsea, Arsenalem, zmieniając w 58. minucie Eiðura Guðjohnsena. Pierwszy raz przez pełne 90 minut zagrał 24 sierpnia w wygranym 4:0 spotkaniu z West Bromwich Albion. W grudniu 2005 Essien otrzymał od UEFA karę zawieszenia na dwa spotkania z powodu kontrowersyjnego faulu na Dietmarze Hamannie, przez co nie wystąpił w 1/8 finału Ligi Mistrzów, przegranej przez Chelsea z FC Barcelona. Wcześniej otrzymał także karę finansową. 2 stycznia 2006 w spotkaniu z West Ham United doznał kontuzji kostki. Do gry powrócił miesiąc później, kiedy to zagrał w meczu z Liverpoolem. 11 marca 2006 w wygranym 2:1 ligowym spotkaniu z Tottenhamem Hotspur zdobył swoją pierwszą bramkę dla klubu. Swój debiutancki sezon w Anglii zakończył z 31 ligowymi występami, pięcioma w pucharach krajowych oraz sześcioma w pucharach europejskich. Essien wraz ze swoją drużyną został także mistrzem Anglii.
15 sierpnia 2006 Essien doznał kontuzji nadgarstka. Mimo to, pięć dni później wystąpił w spotkaniu Premier League z Manchesterem City. 12 września w wygranym 2:0 meczu z Werderem Brema strzelił swoją pierwszą bramkę w Lidze Mistrzów dla Chelsea. W październiku znalazł się na liście 30 piłkarzy nominowanych do nagrody Piłkarza Roku FIFA, zaś miesiąc później do tytułu najlepszego afrykańskiego piłkarza 2006 według CAF, zajmując odpowiednio 22. i trzecie miejsce. W plebiscycie na Najlepszego Piłkarza Europy według France Football zajął 27. miejsce.
thumb|left|120px|Essien w sezonie 2006/2007 10 grudnia w zremisowanym 1:1 ligowym meczu z Arsenalem Essien zdobył bramkę z ponad 30 metrów, która później została wybrana najlepszym golem sezonu strzelonym przez Chelsea. W styczniu 2007 został wybrany najlepszym afrykańskim graczem roku 2006 według BBC. Pod koniec lutego Chelsea wygrała w finale Pucharu Ligi z Arsenalem, zaś Essien zagrał przez pełne 90 minut oraz otrzymał żółtą kartkę. 12 marca przedłużył swój kontrakt z zespołem do roku 2012. 16 marca doznał kontuzji kostki, która wykluczyła go z gry na trzy tygodnie. W maju Chelsea wygrała 1:0 po dogrywce w finale Pucharu Anglii z Manchesterem United, a Ghańczyk zagrał przez całe spotkanie. W Lidze Mistrzów pomocnik wraz ze swoją drużyną dotarł do półfinału, w którym jego klub przegrał z Liverpoolem. Łącznie w sezonie 2006/2007 wystąpił 33 razy w lidze, 11 w pucharach krajowych oraz tyle samo w pucharach europejskich. Rozgrywki Premier League Chelsea zakończyła na drugiej lokacie.
W pierwszym spotkaniu ligowym w sezonie 2007/2008 Essien zdobył bramkę. Na następny dzień doznał kontuzji kostki, jednak 19 sierpnia zagrał w meczu z Liverpoolem. 8 października nadwerężył mięsień łydki. Nie była to jednak groźna kontuzja i 11 października zagrał w spotkaniu z Evertonem. W tym samym miesiącu otrzymał nominację do tytułu Piłkarza Roku według FIFA oraz Złotej Piłki. W pierwszym z tych plebiscytów zajął 15., zaś w drugim 24. miejsce. W grudniu Essien po raz trzeci z rzędu znalazł się także na liście nominowanych do tytułu Afrykańskiego Piłkarza Roku. W plebiscycie tym zajął ostatecznie drugą lokatę, tuż za Frédérikiem Kanouté.
W kwietniu 2008 Chelsea pokonała Liverpool w półfinale Ligi Mistrzów i awansowała do finału tych rozgrywek, w którym zmierzyła się z Manchesterem United. Na Łużnikach przegrała jednak po serii rzutów karnych, zaś Essien w 118. minucie otrzymał żółtą kartkę. W sezonie 2007/2008 wystąpił w 27 spotkaniach ligowych, 6 pucharowych oraz 12 w pucharach europejskich. Rozgrywki ligowe Chelsea zakończyła na drugim miejscu, za Manchesterem United.
thumb|200px|Essien w sezonie 2008/2009 22 lipca 2008 przedłużył kontrakt z Chelsea do roku 2013. W czasie letniego okienka transferowego zainteresowanie pomocnikiem wyraził Real Madryt. Na początku września w meczu reprezentacji Ghany doznał kontuzji więzadła krzyżowego, która miała go wykluczyć z gry na minimum pięć miesięcy.
Do gry powrócił 3 marca 2009, kiedy to zagrał w meczu Pucharu Anglii z Coventry City. 6 maja zdobył bramkę w zremisowanym 1:1 rewanżowym spotkaniu półfinału Ligi Mistrzów z FC Barcelona, późniejszym zdobywcą pucharu, rozegranym na Stamford Bridge. Trafienie zostało później wybrane bramką sezonu w klubie. Chelsea nie awansowała jednak do finału tych rozgrywek, ponieważ w pierwszym spotkaniu na Camp Nou padł wynik 0:0. We wcześniejszym ćwierćfinałowym meczu z Juventusem (2:2) pomocnik również trafił do siatki. Łącznie w sezonie 2008/2009 Essien zagrał 11 razy w Premier League, strzelając jedną bramkę, dwukrotnie w Pucharze Anglii oraz zdobył dwa gole w pięciu meczach Ligi Mistrzów. Jego zespół rozgrywki ligowe zakończył na trzecim miejscu, za Liverpoolem i Manchesterem United. W czerwcu 2009 łączony był z przejściem do A.C. Milan. Agent piłkarza Fabien Piveteau powiedział również, że Ghańczyk rozważa odejście do Realu Madryt lub FC Barcelona.
W trakcie przygotowań do sezonu 2011/12 Essien po raz kolejny zerwał więzadła krzyżowe w swoim kolanie, co oznaczało kilkumiesięczną przerwę w grze. Na boisko powrócił w styczniu 2012 roku w wygranym 1-0 spotkaniu z Sunderlandem. Jego problemy z kondycją zbiegły się ze świetną formą prezentowaną przez rywali do miejsca w podstawowej jedenastce Chelsea – Raula Meirelesa i, przede wszystkim, Johna Obiego Mikela – toteż piłkarz z Ghany miał kłopot z regularną grą w klubie. Zarówno finał Pucharu Anglii przeciwko Liverpoolowi, jak i finał Ligi Mistrzów w Monachium oglądał z ławki rezerwowych. Po zakończeniu sezonu znów pojawiły się plotki o możliwym odejściu Essiena ze Stamford Bridge, jednak sam piłkarz je zdementował, twierdząc że chce nadal walczyć o miejsce w składzie i powrót do dyspozycji z najlepszych lat. 31 sierpnia podczas ostatniego dnia transferowego, przeszedł do Realu Madryt na zasadzie rocznego wypożyczenia.
Real Madryt mały|prawo|Essien w barwach Realu Madryt. 1 września 2012 strony klubowe Realu Madryt oraz Chelsea F.C. poinformowały, iż Michael Essien został wypożyczony do Madrytu na jeden sezon.
AC Milan 27 stycznia 2014 roku podpisał dwuipółletni kontrakt z A.C. Milan.
Panathinaikos 3 czerwca 2015 podpisał dwuletni kontrakt z Panathinaikosem.
Kariera reprezentacyjna W 1999 Essien wystąpił na Mistrzostwach Świata do lat 17, na których zajął z reprezentacją trzecie miejsce. Na turnieju rozegrał pięć spotkań. Dwa lata później zagrał na Mistrzostwach Świata U-20, rozgrywanych w Argentynie. Ghana dotarła do finału, w którym przegrała 0:3 z gospodarzami turnieju, a Essien wystąpił w siedmiu meczach oraz zdobył jedną bramkę (w wygranym 2:1 grupowym spotkaniu z Paragwajem).